Titulus. .I.

cambium. Si dicis ꝙ mutuū cum reddat̉ idemqd̓ mutuatur .ſ. tot libre groſſoꝝ hinc ad menſemquot mō mutuantur: reſtat ꝑ conſequēs ꝙ h̓ nulla cōmittatur vſura: nam nulla ſuꝑuenit abūdātia ſiue incremētum. xiiij. q. iij. c. i. ⁊. q. iiij. ſi ꝗs oblitus. Nec obſtat: īmo poterit contingere ꝙ incremēta ſuſcipiat: cū ſi hodie ꝓ. io. libris groſſoꝝ cētūſex florenos numeret hinc ad decendum .i. ad decem dies forte valebunt centū ſeptem: ⁊ ſic īde admenſem recipiet vnum vltra ſortem mutuatam.Qm̄ ⁊ ſi vnum plus tūc tꝑis valebūt dicte decemlibre groſſoꝝ ⁊ ſic vnum recipit plus: nō tn̄ ſequitur ꝙ vltra. io. libras groſſoꝝ recipiat: īmo. io. tm̄.Tolle exēplū in ſil̓i. Zu vides ꝙ valor floreni alteratur ⁊ variatur de tꝑe in tp̄s ex cauſis diuerſis:nam aliqn̄ valet tres libras ⁊ ſedecim ſolidos: aliqn̄ plus: aliqn̄ minus. Pone ergo ꝙ ego hodie tibi mutuem vnum florenuꝫ ꝓ quo tibi trado monetam ⁊ ſic libras tres ⁊ ſolidos ſedecim vel ī auro ⁊ cambijs ⁊ ꝑcipis ſolum libras tres ⁊ ſolidosſedecim: teqꝫ facio debitorem in vno floreno. Inde ad mēſem reſtituis vnum florenum ī auro velin moneta: ⁊ qꝛ tunc valet ſolidos decem ⁊ ſepteꝫdicetur ne ille ſolidus quē plus ꝑcipio d̓ florenoin auro reſtituto qui valet tūc decem ⁊ ſeptem ſolidos vel reſtituto in moneta ad dictam rationeꝫſolidorum decem ⁊ ſeptem: vſurarius? Abſit a ſeculo tm̄ .n. ꝑcipio qͣꝫtum mutuaui .ſ. vnum florenum vel eius valorem. Ꝙ aūt plus valeat tūc ille florenus nec tibi nocet nec mihi ꝓdeſt. Nam ſiemiſſem de illa pecunia tibi mutuata tꝑe ꝯͣctꝰ mutui vnum florenum ⁊ vſqꝫ in hodiernū diem ſeruaſſem iam ex illo totidem .i. tres libras ⁊ decemſeptem ſolidos reciperem. Sequeret̉ etiam hoc īcōueniens ꝙ ſi mutuaui ex charitate ⁊ pure vnūmodiū grani tūc valentem ſex hodie valentē ſeptem: tanto minus de grano reſtituere tenearis: etſic ex gratitudīue ⁊ charuate mea incōmoduꝫ reportare potero. Uolebaꝫ .n. illud ſeruare in id ipsquo tu mihi reſtituis: qd̓ ſi feciſſem illud plus qd̓tunc valet vēdidiſſem: ⁊ qꝛ ẜuiui tibi mutuandoillud: ſi minus qͣꝫ tunc valeat dabis: tunc me damnificabis. Ad p̄dicta optime facit qd̓ ſcribit Hug.⁊ Archi. poſt euꝫ in. c. ſi ꝗs clericus. xiiij. q. iiij. Siaūt vis dicere ꝙ hic interuenit ꝑmutatio ſiue cābiuꝫ: longe fortius videt̉ ꝓcedere ꝯcluſio memorata .ſ. ꝙ non ſit vſura. Cum .n. vſura propͥe ꝯmittatur in ꝯͣctu mutui: cum hoc nō ſit mutuū: ſꝫ pemutatio vel cambium: ⁊ ſic ꝯͣctus vicinus emptōni: ergo non eſt vſura. Sed ꝯͣ pͥmum .ſ. cum dicit̉hic interuenire mutuū: vr̄ eſſe tex. in. c. nauigantī pͥnci. cū ibi notatꝭ in glo. La. Et pōt huic addiꝙ cum dicebat̉: ꝙ ideꝫ reddit̉: qd̓ mutuatur .ſ. totlib. groſſoꝝ: ergo nulla v̓ſura. Rn̄det̉ ꝙ illa. io. li.groſſoꝝ ſperat campſor reciꝑe ī maiori valore qͣꝫdederit: alias non mutuaret: licet qn̄qꝫ non illumrecipiat: ⁊ ſic ē ibi vſura: cum interueniat mutuūcum intentione lucri. xiiij. q. iij. c. i. Exempla etiaꝫ

que ibi ſubdūtur de floreno mutuato vel modiograni ſunt diſſimilia a caſu nr̄o: qꝛ .n. mutuans inla ex charitate mouet̉ ad mutuandum ⁊ a caſu cōtingit illum florenum vel modiū grani plus valere qn̄ ſibi redditur qͣꝫ cū mutuauit: ideo abſqꝫ vſura ꝑcipit cū non intenderet lucrari: ſed ꝓximo ſeruire. Et in tali caſu loquūtur Archi. et Pug. ſuperius allegati. In caſu aūt nr̄o lucrum pͥncipal̓r intendit: ⁊ iō vſura. Cōtra 2ᵐ v̓o cum .ſ. dicit interuenire cambiuꝫ ⁊ non mutuū: facit: qꝛ ſi ꝯͣcus cābij equipollet quodāmō ꝯtractui venditiōis cūpecunia ſit īuendibilis nec non ⁊ ipſius vſus quinon eſt aliud qͣꝫ ipſa ꝯſumptio ab ipſa pecunia inſeꝑabilis ⁊ ſic vnum ſine alio vendi non pōt: necetiam vtrūqꝫ ſimul tanquā alter ꝑ alteꝝ creſcat invalore iuxͣ notata ꝑ Io. an̄. ſuꝑ regula pctm̄: d̓ reiurꝭ. ſeꝗtur ꝙ ꝯtractus non eſt licitus: hec ille. Ethis pōt addi ꝙ cum arguebat̉ .ſ. vſuram hic noneſſe: qꝛ vſura ꝯmittitur in ꝯtractu mutui: ⁊ h̓ noneſt mutuū: ſed cambiū vl̓ ꝑmutatio. Rn̄detur ꝙvſura ex fraude reꝑitur etiam in alijs ꝯtractibuscum eſt ibi mutuū implicitum vn̄ querit̉ lucruꝫ:⁊ ſic eſt in propoſito. Tandeꝫ poſt multa ip̄e Lau.hanc queſtionem ſic ꝯcludit: qꝛ ſub ſpē lucri ⁊ ītētione plus ꝑ̄cipiendi qͣꝫ ſit qd̓ tūc mutuat̉: et qꝛ vplurimum ſic ꝯtingit ⁊ al̓s non mutuaret ip̄e mituans: talia ꝑpetrant̉: conſulo vt ꝯm̄es abſtineāt:ar. eo. ti. c. in ciuitate. Et remittit ꝓ maiori declaratione ad quaſdam alias queſtiones ipſius tractatus q̄ ſupra poſite ſūt: ex ꝗbꝰ ſatis clare hr̄i pōt ꝙeſt vſurarius ꝯͣctus.Exercetur inſuper incuria alius contractus a trapecitis ſeu campſoribus curie quē cambium eſſe nuncupant: ſꝫ vſura magna eſt: ſit aūt ſic. Clericus ꝯſecutus de nouo bn̄ficium aliquod pro expeditione bullarumipſius indigēs pecunijs petit a campſore ſub mutuo certam ſummā puta mille floren̄. reſtituendorum in patria puta Pariſius inde ad ſex menſesin moneta ibi currenti: ei quē ille ſtatuerit mutuat campſor: ſed vltra lucrum cambij exurgēs exvarietate valoris monetaꝝ ī diuerſis locis exigab eo ꝗnqꝫ vel octo pro centenario: ſicqꝫ ei rn̄deQueritur vtꝝ ſit licitum? Et ꝙ liceat querūt aliꝗ probare ad excuſandas excuſationes ī peccatistripl̓r pͥmo rōe more: qꝛ tunc veniunt vſure ſoluende non vt vſure: ſcd̓o noīe intereſſe: nam hn̄do illam pecuniam cum ea lucratus fuiſſet: ſꝫ nōhn̄do non potuit eam exercere: ⁊ ſic ꝯſequit̉ damnum: ar. xij. q. ij. ſi ꝗs de clericis. ⁊ exͣ de fideiuſ. ꝑuenit. tertio rōe periculi: qꝛ pōt bn̄ficiatus mori īvia: ⁊ ſic poſſet campſor totum amittere: vel cummagnis laboribꝰ ⁊ expēſis rehabere: ar. de vſurꝭ.nauiganti: ex notatis ibi ꝑ Io. cal. Sed fatendumeſt vſuram eſſe exp̄ſſam: qꝛ ibi lucrum ſperat̉ exmutuo qd̓ ꝑtinet ad rōem vſure: vt. xiiij. q. iij. ſi feneraueris. ⁊ exͣ de vſurꝭ. c. ꝯſuluit. Et ad rationes