Capitulū. VII.
ſꝫ cū hac ītentione pͥncipali ꝙ capitale ſit ſaluum⁊ partem lucri habeat: nunꝗd talis eſt vſurarius?℟. ẜm Lau. de ridol. Sciendū ꝙ glo. ī. c. pleriqꝫ.xiiij. q. iij. tenet ꝙ talis ꝯͣctus nō ſit licitus ex quopericulum ſpectat ad recipientem: ſed ſi periculūcapitalis ſpectaret ad vtrūqꝫ: tūc cum ſocietas cōtrahatur per talia v̓ba tunc bn̄ eſt licitus: licituꝫ.enim ꝙ vnus ſocius ponat pecuniam ⁊ alius operā: ⁊ ſic ſuppleat labore qd̓ de eſt ī pecunia. Et licꝫHoſti. in ſumma velit deſendere ꝙ etiam ſi dānuſuſcipiet in ſe recipiēs talis ſocietas eſt licita: ⁊ allegat. ff. ꝓ ſocio lege ſi non fuerit. Et qꝛ in alijs cōtractibus valet pactum appoſitū p̄ter naturaꝫ cōtractus vt dānum ſpectet ad ſuſcipientem: vt ī cemodato ⁊ ſimilibus: et ſic tenet ex vi pacti: qꝛ ꝯͣciex cōuentione legem accipiunt: de re. iurꝭ. tamerAco ⁊ Accur. in. d. l. tenent ꝯͣriū: qꝛ talis non ē v̓aſocietas: cum ſit ꝯͣ eius naturam. Societas eniꝫ ēquedam fraternitas. ff. pro ſocio. l. verum. vn̄ ſeꝗtur ꝙ tale pactum non ſit p̄ter: ſed ꝯͣ naturam conactus: vn̄ non valet: de p̄cari. c. fi. De natura eniꝫctus ſocietatis eſt ꝙ ꝑtes ſint equales niſi aliudſit dictum: non enim negatur ꝗn agi poſſit ī ꝯͣctuꝙ ad vnum ꝑtineant due ꝑtes lucri ad aliū t̓tiaſi is ꝗ plus dꝫ hr̄e plus ꝯtulit ſocietati vel pecūievel opere vl̓ cuiuſcūqꝫ artis: vt dicta. l. ſi nō fuerūtalias ſecus rōe iam dicta: qꝛ .ſ. ſocietas eſt qd̓damius fraternitatis: ⁊ hoc ē rō ſpālitatis: quare ex vipacti talis ſocietas non v̓alebit qͣꝫuis in alijs cortractibus pactum appoſitum teneat vnde opinioti. in hoc non eſt tenenda cū non ſit equa: ſedio contraria quā tenet Goſ. ⁊ Io. cal. Dicit .n.Goſ. Uis ꝙ ſit vera ſocietas: fac ut dāna et lucraſint cōia. Intelligenda etiam ſunt predicta eſſe vira ſecundum Io. cal. cum mercantia eſt licita: alcus ⁊ allegat. c. per veſtras: de dona. inter vi.§. XXXVIII.Quid auteꝫ cuꝫ aliquistradit pecuniam negociatoribus vel artificibꝰ adidum in licitis negociationibus intendēsvelle dānum participare expͥmens lucrū:ſed ob ſui ſecuritatem exigit a mercatore vel artifice inſtr̄m de pecunia mutuata alias data nō ſubnoīe ſocietatis: ſed mutui vel depoſiti nūꝗd talist licite ꝑcipere lucꝝ? ℟. vr̄ ꝙ non: qꝛ vicioſus ēactus et ꝑiculoſus negociatori vel artifici. Napoſſet talis tradens pecuniā ad placitum ſuū mire ītentionē: ⁊ cum ꝯtinget mercatorem ꝑdereoterit totum capitale petere tanqͣꝫ mutuatum vtcantat inſtr̄m. Poſſet etiam mori inteſtatus ⁊ heredes exigerent: ẜm tenorem inſtr̄i qd̓ reperirentEſt etiam hoc ſcandalicatiuum proximoruꝫ ꝗ ſount illū ꝑcipere fructū ex mutuo: vn̄ inducēduseſt talis ad deſtruendū ꝯtractū mutui ſi vult partem lucri. Et de ſic perceptis in p̄teritum ꝯcordetſe cum illo reſtituendo vel remiſſionem petēdo⁊ hiꝰ. Pōt tn̄ bene ꝗs ob ſui ſecuritatem petere et
tenere pignora a mercatore vel artifice talia .ſ. exꝗbus non ꝑcipit vtilitatem in vtendo. Ad ꝓuidēdum ſibi de capitali ꝯͣ fraudes mercatorum dicetium ſe ꝑdidiſſe cum non perdunt: pōt etiā facerepactum ꝙ vult partem dani qd̓ mercator incurreret ſi ſufficienter hoc ei on̄dat. Pōt etiam facerepactum ꝙ exerceat pecuniam ſuā in ꝗbuſdaꝫ locis ⁊ non alijs ⁊ ſi ſecus ille fecerit et pānum patiatur totum ſuū erit: qꝛ ꝯtra pactum venit. Dꝫ etiaꝫſibi declarare ꝙ ſolum in negociationibꝰ licitis pecuniā ſuā ꝯmerciet̉: ꝙ ſi ſciuerit ꝯtrariū face̓ poſtqͣꝫ ei hoc ꝯſtiterit non praticipet de lucro: ſed peuniam ſuam repetat..§. XXXIX.TNInogandum ē etiāvbi expedit de traditione aīaliuꝫ ad lucrumˡ quecōiter ſoccida appellatur: licet aliqn̄ alius ꝯtractꝰſit ibi īmixtus ⁊ aliqn̄ etiam vſura. Nota ergo ꝙpecora tradi pn̄t multipl̓r. Uno mō ad cuſtodiaꝫ:puta cum alicui dantur duo capita paſcenda ſubcerta mercede: vel etiam ſub certa participationede ꝓuentu greg. ⁊ tūc ẜm Guil. ſi dn̄s ip̄oꝝ retinetſibi periculum aīalium eſt ꝯtractus locatōis et d̓ſe licitus: ſꝫ ſi non retinet ſibi periculū: ſꝫ imputatꝯductori: eſt illicitus: niſi forte illud dānum ꝓcederet mere ex negligentia cuſtodie. Alio mō pn̄ttradi quaſi per modū mutui puta cum ꝗs dat alicui ruſtico: duo capita cum pacto ꝙ ſint firma innumero vel in p̄cio ip̄oꝝ in oēm euentū: ⁊ tūc ſi totum lucꝝ ſit ruſtici ſic̄ eſt dānum: licitum eſt ſcd̓mUl. qꝛ idem eſt ac ſi mutuaſſet ei pecuniā de quaemiſſet tot capita. Si aūt vult partem lucri ſaluoſuo capitali: vſura eſt: qꝛ illud lucꝝ vult rōne mutui: qd̓ ꝓhibet̉. xiiij. q. iij. c. vſura. Et ſi quis vellethūc ꝯtractuꝫ ſoccidaꝫ vocari erit iniuſta: ⁊ obligabitur talis ad reſtitutōeꝫ. Alio mō traduntur permodū locatiōis vel quaſi venditionis modificate: puta cum ꝗs tradit certas oues alicui monaſterio ſub hoc pacto ꝙ ꝓ qualibet oue accipiat ānuatim duos ſolidos: cuꝫ tn̄ fructus cuiuſlibꝫ valeat5. vel. iiij. ⁊ cū hͦ ꝙ et ſi oues tradite moriant̉ nihilominus remaneat monaſteriū obligatū toto tempore vite ſue tradēti ac ſi oēs viueret: ſꝫ poſt mortem eius oēs oues libere ſint monaſterij etiam ſinumerus ſit centuplicatus. Et tūc ẜꝫ Hoſti. ⁊ Io.de ligꝭ. ꝯtractus eſt licitꝰ adeo ꝙ ſi euētus mortalitatis ſequat̉: monaſteriū ſeu eccl̓ia nō pōt pete rereſtitutionē cū non ſit leſa ī traditione: ⁊ hͦ niſi iaꝫoues fuiſſent īfecte ⁊ ad morteꝫ parate ⁊ monaſtarium non aduertit. Cōſulit in idem Hoſti. ꝙ in hͦcaſu ſentiat partem dāni: ne cum iactura mōaſterij velit locupletari. Aduertat etiam tradēs ꝙ intali ꝯtractu ꝯuentus ꝯſenſus īterueniat: qꝛ ſi ſolius abbatis vel celerarij nō teneret̉ monaſteriūſtare ꝯtractui: exͣ de depo. c. i. Aliqn̄ tradunt̉ ꝑ modum ſocietatis: ⁊ hoc etiā varijs modis: ⁊ qn̄qꝫ iuſte ⁊ qn̄qꝫ iniuſte. Et iuſte ꝗdem vt cū vnus hꝫ. ij.capita alius totidē: vel ēt. x. ⁊ cōicantur adīuicem