Titulus .I.

ꝙ nil daret non deponeret. iſtud ꝓprie eſt mutuum non depoſitum: ⁊ ideo vſura: qꝛ pͥncipal̓r fitpropter ſpeꝫ lucri: ar. xiiij. q. iij. c. ſi ſeneraueris. ⁊.c. de pleniqꝫ. vſura igitur mētalis eſt ⁊ ſi nō pactōnalis. Sicut ⁊ cū quis mutuat. 100. pͥncipalit̓ ꝓpt̓ſpem talis lucri ſine aliquo pacto vſura ē mental̓⁊ talem vſuram receptam vltra ſortem dicunt illin̄ eſſe de neceſſitate ſalutis reſtituendā. Et opiniofuit Alexandri lōbardi nō illius de ales: ⁊ Scotiꝗ dicit̉ doctor ſubtilis: ſed certe in hoc non eſt tenenda eius opinio: qꝛ periculoſa aīe: cū iura ⁊ rationes ⁊ doctores quaſi omnes theologi ⁊ canoniſte ſint ꝯtra eū ſeu hanc opinionem. Ad illud tiprobandū inducit hanc rōem ſeu exemplum. Siꝗs gratꝭ et liberaliter recipit ī donū qd̓ affectabat⁊ ītendebat furari: qͣꝫuis talis furaret̉ mēte: nontn̄ oꝑe: ita tn̄ ꝙ ad reſtitutōeꝫ merito obliget̉: ergoa ſimili ſi ꝗs lucrari intendit ex mutuo qd̓ dedit:⁊ tn̄ a debitore ſuo nihil exigit: nec eū ꝑ aliqd̓ pactum ꝯpellit: ſed gratis ⁊ liberaliter ab eo recipitaliꝗd qͣꝫuis ſit vſurarius mente nō tn̄ oꝑe cenſerdus eſt vſurarius: ita ꝙ ſatiſfacere teneat̉. Sꝫ adhoc rn̄det Io. an. in mercurꝭ. ſuꝑ regula pactum:dicꝭ. ꝙ inter caſum furti ⁊ vſure mentalis eſt maxima diſſimilitudo. Nam licet donatarius ī caſufurti habuerit intentionem corruptam ad furtū:non tn̄ donatio cauſat̉ ab eiꝰ furto: nec eſt annexailli intentioni corrupte: cuius ꝯͣrium ī mutuo cadit: qꝛ cū ex bono charitatis debeat fieri gratꝭ ſitprincipaliter ex ſpe lucri: cui ꝗdem vicioſe ſpei effectus ſequit̉ qd̓ eſt lucꝝ: ⁊ ideo talis ad reſtitutionem tenet. Poteſt ⁊ alia ratio ad idem aſſignari:qꝛ .ſ. ſicut datum qd̓ tradit̉ intentione donadi ſortitur verā rationeꝫ ooni ⁊ amittit rationeꝫ muturſic ſi mutuet̉ ex intentione principal̓r lucri ⁊ ſpereius amittit eo ip̄o ratione mutui gratuiti: ⁊ ſortiī̉rationem mutui vſurarij. Ex quo patet ꝙ lucrūex inde ſub tali intentione receptum vſurariū eſtreſtitui dꝫ ẜm Io. an. ⁊ Inno. et Archi. et Hoſti. etRai. Sed ⁊ iura indiſtincte loquūt̉ ꝙ vſure reſtituantur indiſtincte: ⁊ vniuerſaliter non ſolū pactionales: vt de vſurꝭ. c. cum tu. ⁊. c. ꝯſuluit. ⁊. xiiij. q.iiij. c. ꝗd dicā. xiiij. q. vi. ſi res. Doctores etiā theoloeſt ꝯtra euangelicam legem. Lucꝭ. vi. Mutuū date nihil īde ſperantes: ⁊ exp̄ſſe Aug. teſtat̉. xiiij. q.iij. c. ſi feneraueris. Et ipſe Scotus hoc fatetur:ergo reſtituenda: niſi cum nil vltra ſortem recepiſet: quāuis hoc intenderet in mutuo ſeu depoſitofacto: tūc .n. peccaſſꝫ mortaliter: ſed nihil haberetreſtituere..§. XXXVI.Sciendū inſuper quodꝗdam dicunt ꝯcedentes eſſe vſuram et non poſſeſibi retineri vſuram .ſ. mentalem: ſꝫ pauperibꝰ erogandā aſſignantes ꝓ rōne: qꝛ ille ꝗ dedit dandoab illa ſe abſoluit: ſed hoc nō vr̄ veꝝ: qꝛ qui cepit

mutuū aut dedit per modū d̓oni vſurario liberaliter ⁊ nō pͥncipal̓r rōe mutui: hoc ille declaransp̄cipue poſt mutuū reſtitutuꝫ: ⁊ tunc non teneturreſtituere nec pauꝑibus dare. Sicut etiam dicitEgidius de illo ꝗ recipit remiſſionē debiti ex male ablatis a creditore liberaliter ſine fraude et vi:qͣꝫuis non ſit paratus reſtituere exactus etiā ſi poteſt valet ſibi illa remiſſio vt non amplius teneat̉ſed tenet̉ penitere de ſua indiſpoſitione in qͣ fuit:ſic in ꝓpoſito. Si autē total̓r vel pͥncipal̓r dat̉ aliꝗd vltra ſortem propter mutuum factum: ne ſi n̄daret egre ferret ⁊ contra eum indignaret̉: ⁊ forte alias non inueniret mutuantem auarus ⁊ īgratus iudicaret̉: tunc tenet̉ illi reſtituere. Regl̓ar.enim eſt ꝙ vſura reſtituenda eſſꝫ a quo extorta ēdum ſcitur ꝑſona. Quod etiaꝫ ſonat ip̄m vocabulum reſtitutionis. dicit̉ enim reſtituere rem in ſtatum pͥſtinuꝫ ſtatuere: quod ſit dū reddit̉ ei a quodata eſt: ar. xiiij. q. vi. ſi res. Si enim illam pecuniam mutuatam exercuit in licitis negocijs lucruꝫillud attribui dꝫ ⁊ deputari induſtrie ſue ⁊ laboricum etiam ſubſtaret periculis. Si in licitis ⁊ vſurarijs cuꝫ ip̄e teneatur reſtituere quod vſurarieaccepit: pium eſt vt adiuuet̉ recipiendo ab his ꝗbus ip̄e dedit vſuras: vel illis det ꝗbus ille obligat̉ cū ſcitu eius: non tn̄ tenet̉ illos querere: ſꝫ ſufficit illi reddere ꝗ dedit. Sed ſi ſimpl̓r dediſſꝫ pecuniam ad ꝯſeruandum nō intendens īde lucrū:⁊ mercator ſpōte ⁊ ex ſua liberalitate daret aliꝗcqꝛ .ſ. cū illa pecunia lucratus eſt ī negociādo: noneſſꝫ vſura. ar. i. q. ij. c. ſicut ep̄m. vbi dr̄. Eius oblatio nullam culpe maculā īgerit .ſ. ſuſcipienti: quenon ex ābientis petitione proceſſit: ⁊ hͨ vſura multum practicat̉ in ꝑtibus Tuſcie palliata ſub noīedepoſitorum: nec propͥe iſta ſunt depoſita: ſed mutua palliata ſub noīe depoſiti. Nam depoſitū verum ſtat ꝑiculo deponentis nō depoſitarij niſi exſua culpa amitteret̉: nec lucruꝫ intendit deponesītendens hr̄e a depoſitario: ſed potius econuerſo:propter ẜuitiū ꝯſeruandi. Sed in caſu nr̄o ſtat pecunia vt dictum eſt ꝑiculo recipientis ī oī caſu etlucrum īde dans reciꝑet. Sed nec ignorantia excuſat a peccato: qꝛ vſura ē ꝯtra ius diuinū ⁊ naturale cuius ignorantia neminē excuſat: vt. i. q. iiij..§. fi. niſi forte aliꝗs ſimplex vt mulier nō credereteē vſurā nullo modo talia facturus ſi ſciret ibi eēvſurā vl̓ alid̓ pctm̄: talis ⁊ ſi excuſaret̉ forte a peccato n̄ tn̄ ab obligatōe reſtitutōis: ſic̄ pupillꝰ excuſatur a pctō vſure noīe ſuo facte a tutore: cū neſciteē peccatū: ꝗa nōdū eſt capax rōnis: nō tn̄ excuſat̉ab obligatione reſtitutionis ſi vſuras recipit atutore..§. XXXVII.Inquirendum eſt etiāde diuerſis modis ſocietatum quō fiant. Et pͥmoqueritur. An dans pecuniam mercatori ad mercandum vel artifici ad materias emenduꝫ vt exeis artificiata faciat cū pacto: vel etiam ſine pacto