Capitulūº. VII.

contra quos gerit̉ iuſtū belluꝫ: licitum eſt ex mituo reciꝑe vſuram: non quidem vt yſuram .i. vt q̄rat aliꝗd vltra capitale mutuatū p̄ciſe rōe muturhoc enim mortale: qͣꝫuis non tenent̉ ad reſtitutionem talis vſure: qꝛ recipit qd̓ ſuū erat. Nam tꝑebelli ꝗcꝗd capere pōt ab hoſtibꝰ iuſte bellās ſuuꝫfacit. Sꝫ ab hoſtibus licite recipit̉: nō rōe mutuiſed iure dn̄ij: qd̓ hꝫ in illos: ⁊ vt recuꝑet rem ſuaꝫ.quā n̄ pōt ab iniuſto poſſeſſore niſi mediante mutuo recuperare: et ſic ītelligit̉ illd̓. c. ab illo. xiiij. qiiij. Ad hoc faciūt noͣta ꝑ Archi. xxiij. q. ij. dn̄s. Sꝫenim ꝑmittitur a iure ſpoliare īimicū: imo et occidere dūmō iuſte bellet ꝯtra eum: multo magishanc viam ſuū acciꝑe. Et ſic dicit̉ licituꝫ fuiſſe ideis acciꝑe vſuraꝫ ab illis tm̄ finitimis natōibusq̄ occupauerant terram ſuā darā eis a dn̄o tanqͣab hoſtibus. Nūc aūt ip̄i iudei pn̄t a nullo reciꝑeſine mortali: nec chriſtiani a iudeis. Nā non ſuninimici nr̄i in ciuili ꝯuerſatiōe: ⁊ parati ſūt ẜuire:vt dr̄. xxiij. q. viij. diſpar. Quo aūt ad illos infideles ſi veꝝ eſt ꝙ ſunt inimici nr̄i etiam illis armaferre poſſumꝰ tanqͣꝫ occupatoribus reꝝ nr̄aꝝ: deuo. xxiij. q. vij. ſi de rebꝰ. ⁊. c. diſpar. xxiij. q. viij. ⁊er Inno. ⁊ Hoſti. exͣ de voto: qd̓ ſuꝑ his. Reſtatlonge fortius chriſtianuꝫ ab eis licite poſſe vltraſortem acciꝑe: qꝛ ſuū eſt vt dixi qd̓ recipit. Ꝙ aūtꝯtra ſarracenos ⁊ alios īfideles dn̄ia ⁊ terras poſidentes licitum ſit bellū vltra alias rōnes facit.⁊ad defenſam ⁊ recuꝑationem ſit ſubtractoruꝫgo licitum. Iuxͣ ea q̄ ſcribit Inno. in. c. qd̓ ſuꝑhis. de voto: vbi dicit ꝙ vbi terra fuit aliquo tꝑechriſtianoꝝ bellū eſt licitū: occupauerunt enim achriſtiāis ꝗcꝗd tenēt: nā vbiqꝫ terraꝝ fuit laudatūnomē chriſti: vn̄ in p̄s. In oēm terra ⁊c̄. Et Actꝭ. i.Eritis mihi teſtes. Et in p̄s. Adorabūt eū omnesreges terre: ⁊ oēs gentes ẜuient ei. xxiij. q. iiij. c. diſplicet. per q̄ vr̄ ꝙ in eo qd̓ dixit Inno. d. c. qd̓ ſuꝑhis. ꝙ iuriſditio ⁊ dn̄ium poſſit eſſe apd̓ ſarracenos n̄ ſit verū: ⁊ ꝙ v̓ior ſit ibi ſnīa Hoſti. ꝗ tenuiꝯtrariū: ⁊ eā ibi approbat Io. de ligꝭ. ⁊ cōiter oēsdoc. ⁊ ita ēt reꝑio tenuiſſe Old. Lau. de ridol. Sꝫde materia belli hēs in tertia ꝑte diffuſe ti. eo. ēt d̓ello ꝯtra infideles..§. XII.Item ſi quis iniuriaturalicui propter qd̓ recipiens iniuriam ei inimicat̉.⁊ ob̓ hoc ꝗ iniuriam fecit oportet ſubire certaspenſas puta. x. floren̄. in menſe in famulis quooportet tenere armatos: ſi is qui fecit iniuriā mutuat īiuriā paſſo eo pacto vl̓ illa pͥncipali ītentiōevt remittat iniuriā vt eius gr̄am querat et ꝑ ꝯn̄sveniam: qua obtenta ceſſant expenſe p̄dicte: talisſcd̓m Lau. de ridol. non videt̉ vſuram cōmittereqꝛ licitum eſt cuilibet redimere vexationē ſuamde ſimo. c. delictus. ⁊ ita facit iſte. Nec ob. ſi dicasdedit cam delicto: ergo non redimit vexationemſuam: qm̄ ſi ille peccauit iniuriā dando: ⁊ ille etiaꝫpeccabit in vindicando: qꝛ ꝯͣ dei p̄cepta eſt vindic

tam inferre: iſte etiam non lucratur: ſed tantumeuitat dānum quod ſubire oporteret. xiiij. q. iiij.quoniam multi..§. XIII.Sed quid cum mutuasaliꝗd eorum que vſu cōſumunt̉ et diſtrahunt̉ vtpecuniam et victualia recipit tꝑe redditionis reꝫillam maioris extimationis: puta mutuat vnā mēſuram frumēti valentem mediū ducatum: ⁊ eadēmenſura reddit̉ ſibi: ſed tunc valet menſura plusmedio ducato eſt ne vſura? Rn̄det Archidi. poſtPug. xiiij. q. iiij. ſi ꝗs clericus: ⁊ Io. de ligꝭ. exͣ eo.in ciuitate. ꝙ non: ꝓ quo bn̄ facit lex que dicit ꝙreſtittri debet res eiuſdem bonitatis in qualitate.ſ. intriuſeca: ſed nō eſt neceſſe ꝙ ſit eiuſdem extimationis: īmoſi actum fuit quo tꝑe redderet̉: illius tꝑis habebit̉ rō quo ad extimationē: alias habebit rō tꝑis quo fuit petita: vt notat glo. in dicto.c. ſi ꝗs clericus. Si ergo tenet̉ reciꝑe viliorem ſifacta eſſet vilior quo ad extimationē: ergo nō peccabit recipiendo p̄cioſiorem ẜm eum. Et hͦ totumvidet̉ intelligendū qn̄ intentio mutuantis ē pura.ſ. ad ſubueniendum ꝓximo pͥncipal̓r. Nam ſi intenderet lucruꝫ in mutuo: puto qꝛ ſperat ꝙ plusvalebit tꝑe redditiōis res mutuata qͣꝫ tꝑe mutui:⁊ iō mutuat: vſura ē. xiiij. q. iij. c. ſi fenerauerꝭ. Un̄vt refert Lau. de ridol. Circa hunc caſum quidādiſtinguunt ſic. Aut eſt veriſimile ꝙ ipſa res mutuata non erit p̄cioſior tꝑe ſolutionis: aut de hocprohabiliter dubitat̉: ⁊ tunc nullum vicium: et hͦbene probatur: extra eo. c. fi. Aut eſt veriſimile ꝙerit precioſior: ⁊ tunc aut creditor non erat ſeruaturus pecuniam ſeu victualia: ſed interim ꝯſumpturus ſeu diſtracturus: ⁊ tūc eſt vſura. Aut eratſeruaturus: ⁊ tunc aut creditor debitori aufert libertatem ſe liberandi: et tunc etiam eſt vſura. Inhuiuſmōi enim caſu ſe exonerare voluit ⁊ debitorem onerare. Aut talis non aufert libertatem debitori: ⁊ tūc non eſt vſura: īmo poſſet mereri ſi debitorem bona intentione reꝗreret an̄ terminumſolutiōis vt ſoluat ne oneret̉. Sed ſi hꝫ corruptāintentiōeꝫ: qꝛ dicit ſibi ꝙ pōt retinere vſqꝫ ad t̓minum vt ſe a dāno releuet licet non auferat ei ptātem liberādi: ⁊ tunc ⁊ ſi nō ſit vſura peccat tn̄: et hͨdiſtinctō: ẜm ꝙ dicit Io. cal. innititur magne eꝗtati ſalteꝫ in foro penitentiali. Et hͨ faciunt ad materiam cambiorum per venetias: de quibus infraLau. de ridol..§. XI III.uid ſi debitor ꝯſurarij mutuauerit ſocio ſuo pecuniam eo pacto ꝙ ipſe debitor reſtitueret vſurario ſorteꝫ ⁊ vſuras exinde currentes: eſt ne talis vſurarius? ℟. ꝘuisArchi. in. c. vſura. xiiij. q. iij. teneat ſimpl̓r hūc poſſe licite ſic ꝯͣhere ex eo ꝙ non ſit ſtipulatio vt vſuraꝝ: ſed vt dānum euitet̉: qd̓ videtur eſſe licitumar. de ſideiuſ. c. conſtitutus. Perfectius loꝗt̉ Io.cal. extra de vſuris nauiganti. ꝑ hāc diſtinctioneꝫ