Titulus .I.

Poſſent tamen tot ⁊ talia cōcurrere: ꝙ p̄ſumptiotalis ceſſaret: p̄ſumptio nāqꝫ preſumptione retūditur ſeu eliditur: de p̄ſump. c. illud. ⁊ multo fortiſi donātis ſcriptura cantaret ꝙ libere ſoluit: ⁊ nōcoactus: cum tūc non ſit locus ꝯiecturis. ⁊ ita iaꝫvidi ꝯfultum per multos doctores famoſiſſimosSed ego id verum credo: niſi ꝑ creditoreꝫ vſurarum ꝓbaret̉ tale ꝗd ꝑ qd̓ de fraude ꝯſtaret. Uidienim ſepe ꝑ exꝑientiam: ꝙ accipientes mutuo pecuniam ſunt in tanta ⁊ tali egeſtate ꝙ ꝗcꝗd volūtcreditores faciunt vt dilationem habeant in reſtitutione ſortis: ⁊ ꝗcꝗd volunt ſcribūt ⁊ ꝯfitebunt̉:illa tn̄ v̓ba ꝯfeſſionis ꝙ liberal̓r dedit ⁊c̄. oꝑabut̉hoc: ꝙ onus ꝓbandi ꝯͣrium in aduerſarium trāſibit: ⁊ interim illis ſtabit̉. ¶ Ad ẜm mebrū dici: ꝙvtiqꝫ p̄ſumit̉ recta ꝯſcīa recipere. Rō eſt: qꝛ quilibet plumitur ſue ſalutis memor: alio non dato. .i.q. vij. ſancimus. Zalia enim poſſent ꝯͣria ꝓbari: exquibus aliud diceret̉ Pone enim ꝙ talis conſueuit ad vſuram dare. Itē ꝙ ꝯſueuit qn̄ ſibi nil dabatur vltra ſortem mutuatum repetere vel depoſitum: ⁊ dare illis ꝗ aliꝗd dant ⁊ hiꝰ: ꝗd iudicabisde tali niſi malum in ꝯdēnando: tn̄ non ſit iudexpromptus: hoc La. In foro tn̄ pnīali credet̉ ſimpliciter v̓bis ipſius recipientis in hiꝰ dubijs: ſed īpͥmo membro ſeu caſu oportet magis reſpicere p̄ſumptionem..§. VIIIIteꝫ ſi quis mutuat alteri ea intentōe vel pacto vt vadat ad molendinūſuum vel furnū: vel ad apotecam ſuam ad emendum: vel vt intret ſcholas ſub eo: et hiꝰ: alias nonmutuaturus: vſuraꝫ ꝯmittit: etiam ſi non maioriprecio ſibi vendit ꝓpter hoc: ſeu plus ab eo qͣꝫ abalijs petit. Rō eſt: qꝛ ꝯmoditatē: ſeu vtilitatē inderecipit: que precio extimari pōt: ar. xiiij. q. iij. c. ſi feneraueris. ⁊ extra eo. ꝯſului: et tenet̉ reſtituere: etſi rōne mutui plus recepiſſet ab eo de re venditavl̓ d̓ opere ſuo qͣꝫ ab alijs perciperet: illud plus tenetur reſtituere ei a quo accepit: ſi v̓o pl̓s accepitpropter mutuū tenet pauperibus erogare: non qdem illam mercedeꝫ ſeu p̄cium: qꝛ etiam ille alt̓idediſſet: ſed vtilitatem quā hꝫ alter: puta quia exhoc molendinum ſuū vel furnus vel apoteca velſchole habebūt maiorem curſum ꝑſonaꝝ tantumvidelicet qͣꝫtum reputat ſibi vel reputare debꝫ illd̓cōmodum vel illu honoreꝫ propter hoc ꝙ illi abeo emerūt res: vel acceperūt oꝑas eius a quo nōaccepiſſent ſi non mutuaſſet: nec dēt p̄cium illiusꝯmodi illi r̄ſtituere cui mutuauit: qꝛ nil ſibi deperijt: nihilqꝫ dedit mutuanti de ſuo quod alteri ꝓmercede non dediſſet: pauꝑibus gͦ dandum ē ſecundū Io. de lig. ⁊ Io. cal. Si aūt molendinariusvel alius mechanicus dat pecuniaꝫ hominibꝰ vtvadant ad molendinum ſuū ſeu apotecaꝫ potiusqͣꝫ vicinoꝝ: ⁊ tamen illi ſi alio iuiſſent tantundemlaboris habuiſſent: ⁊ tm̄ de penſione ſoluiſſent: vl̓oꝑe ẜm Lau. de ridol. vſura non ꝯmittit̉: qꝛ vſu-

ra materialiter generatur ex mutuo: hic autē mutuum non interuenit..§. V IIII.Iteꝫ ſi quis mutuat granum vel aliud bladum ad renouandū antiquum.i. vt nouū pro veteri recipiat: ſi hͦ facit ne ſuū ſibipereat: ⁊ recipienti gr̄am faciat: non eſt vſura ſcd̓ꝫoēs. Sꝫ ſi faciat pͥncipal̓r vt meliꝰ recipiat Io. deligꝭ. dicit etiam tūc non eſſe vſuram: niſi eſſent circuſtantie mentalis vſure: puta ſi credit plus valiturum vel niſi id qd̓ mutuaret eſſet quaſi putrefactum ⁊ paꝝ valēs. Sꝫ tutior et cōior opīo eſt ꝙvſura eſt ſin̄ illis exceptiōibus: qꝛ vtile ītendit exmutuo: exͣ eo. ꝯſuluit. et hāc opinionē tenēt Rai.Goſ. ⁊ Hoſti. in ſummis.Itē ſi dominus alicuiusagri mutuat ruſtico certam qͣꝫtitatem pecunie adhoc vt colat eius poſſeſſionem ſi ratione mutuivult ſibi rn̄deri aliꝗd plus de fructu vel operarūqͣꝫ faceret: ſi non mutuaret: vſuram cōmittit. xiiij..q. iij. putant. ⁊ reſtituere illd̓ plus tenetur. Si v̓onil plus recepit rōne mutui non eſt vſura ſecunGreg. de ari. Nec obſtat: qꝛ dominꝰ intendit ſibipropter mutuū operas preſtari per colonos: et coloni eadem ratione illas operas exhibent alias n̄exhibituri. Nam ſi ſic mutuantibus exhibeāturopera a colonis: ille tamen nonˡ ſunt eis lucrum:cum illas iuſto p̄cio emāt: et ſic non competit hecdiffinitio vſure: ar. xiiij. q. iij. c. vſura. Inducit etiāGreg. tale exemplū. Pone ꝙ dominus conducatcolonum ad vnum certum tempus pro iuſto precio ⁊ preciū tradat antequā colonus incipiat orrari eidem. Poſtmodum nolente colono laborre niſi dominus mutuet certam quantitatem pecunte: dominus mutuat vt operet̉ alias non mutuaturus: pro quo facto colonus operas illas ꝓ ebus ſolutum fuit impendit equideꝫ non erit vſurarius mutuans: qꝛ nil ex tali mutuo lucratur: ſꝫrecipit operas ſibi debitas ex emptione. Patet ethoc per caſum decretꝭ. extra eo. c. i. Lau. de ridol.ponit aliud exemplum: puta occupaſti rem meaꝫvel per potentiam tuam vim mihi vis facere ī rebus meis: vel non reſtituis rem tibi mutuataꝫ cōmodatam vel locataꝫ: nec vis deſiſtere vel reddere niſi mutueꝫ tibi mille: quo facto deſiſtis vel reſtituis: eſt ne vſura ex parte mutuantis? Abſit: nilenim lucratur: immo perdit: quia forte cum illismille lucratus fuiſſet: redimit enim vexationemſuam: ⁊ ſuum recuperat quod licitum eſt: extra d̓ſimo. dilectus. Et nota ꝙ quilibet horum debethoc intendere principaliter ſcilicet recompenſationem ſui iuris..§. XI.t3.Qubritū uꝫ ſit licitū mutuare hoſtibꝰ ad vſuram: Ad qd̓ reſpondeLau. de ridol. poſt Greg. de ari. ꝙ a nullo licituꝫeſt recipere ad vſuram: vt vſura: ſed ab hoſtibus