Capitulū. VII.

rijs qui dicantur ⁊ quomodo puniantur habes īfine huius capituli. Quere ergo ſecundum ꝙ videtur expedire ſi ꝯmiſit vſuram vel in mutuo vl̓in pignore vel in depoſito vel in emptione et verditione vel in ſocietate et huiuſmodi. Et declara.§. Vper exempla.ꝙ ſi quisNota ergo primo nutuat alquid eorum que vſu conſumuntur: vt victualiavel diſtrahunt: vt pecunia numerata non ad oſtitationē tm̄: ſed ſimpliciter mutuata cuꝫ pacto aliquid recipiendi vltra ſortem: ſiue illud ſit munꝰ amanu: vt den̄. fructus: et quicquid alid̓ quod precio extimari poteſt: ſiue munꝰ ab obſequio: vt ſeruitium hominis in laborando pro eo: ⁊ huiuſmeſiue munus a lingua: vtputa mutuat alicui vtrrigat pro ſe preces pro aliquo officio vel beneficio temporali obtinendo. In omnibus his caſibus vſuram committit. xiiij. q. iij. putant. ⁊. c. pleriqꝫ. Idem Lho. 2ª 2ᵉ. q. lxxviij. et tenetur reſtituereei a quo accepit id quod habuit vltra ſortem velvalorem eius. In vltimo tamen caſu cum ſcilicepropter preces porrectas pro eo ratione mutui cōſequitur officium aliquod puto ꝙ debeat pauꝑribus erogare quod inde emolumēti perciperetdeductis tamen expenſis ſui laboris ad arbitriūboni viri. Idem per omnia dicendum quādoʳ ꝗꝫpredicta mutuat ⁊ ſi non cum pacto tamen ea intentione principaliter vt aliquid vltra capitale recipiat quod poſſit precio extimari. Tho. vbi ſupra⁊. xiij. q. iij. ſi feneraueris. ſimiliter ſi mutuat eo pacto vel intentione principali vt ſibi in poſterum remutuet econuerſo: vſura eſt ẜm Tho. et Poſti. ar.extra eo. conſuluit. Licet tamen ſecundum Tho.mutuum recipere ſimul aliquid a mutuāte. Quāuis enim recipiens ſeruitium mutui teneatur naturaliter ad antidota .i. recompenſandum ſeruitium: extra de teſta. c. cum in officijs. non tamen exhoc ſimpliciter ē obligatus: quia ad hoc cogi nōpoſſet. Sed ſi hoc ducit in pactum promittens .ſ.remutuare ex hoc inſurgit ciuilis actio quā mutuans poteſt cogere eum cui mutuauit ad hoc: etſic recipit vltra ſortem aliud qͣꝫ illam obligationeArchi. poſt Pe. Sꝫ ⁊ ſi quis ex mutuo querat beniuolentiam alterius: eo tamen fine principali vtamicus effectus ſit ſibi vtilis ad acquiſitioneꝫ tēporalium vſura eſt ſecundum Lau. de ridol. ī tratu: quem fecit d̓ vſurꝭ. qui tractatus pluries alitur in iſto. c. Si autem principaliter beniuolam intendit non eſt vſura: quia precio nō exatur. Lho. ⁊ Io. cal. ¶ Item nota ꝙ cū ꝗs mutvniuerſitati licet. Specꝭ. dixerit ꝙ ex pactoueniente in contractu mutur inito cuꝫ vniuerīte poſſꝫ euitare collectas ad qͣs īterim vniuerſti tenebatur. Iamen Io. an̄. ⁊ Io. de ligꝭ. et Io.cal. concedunt hoc non ſimpliciter: ſꝫ quādo nule certe collecte ſtatute ſunt. Secus autem in collectis certis: quia tunc vſura eſt: ar. exͣ eodeꝫ nau

.§. VI.Qui autē ex beniuolentia mutuat non propter temporale commoduꝫ ſiis qui mutuum recipit poſt modū aliquid ei gratis ⁊ liberaliter dat non eſt vſura nec peccatum hͨreceptio: ar. diſ. xviij. de eulogijs. ⁊ .i. q. ij. ſicut. Sꝫquid ſi facta mutuatione ex beniuolentiā debitor aliquid vltra ſortem obtulit non voluntarie.ſed quaſi coacte: puta dubitans ne ſi hoc non faciat indiſcretus iudicaretur: ita ꝙ alias nec illū necalium inueniret mutuantem vel quauis alia ſil̓icauſa: nunquid recipiens illud committit vſuraꝫ⁊ tenetur reſtituere? Reſpondet Lau. in dicto tractatu ꝙ ſi mutuās dixit aliqua verba ad inducēdum illuꝫ ad hoc: ex quibus ille ſoluit aliquid vl̓tra ſortem: vel etiam abſqꝫ hoc ſcit vel credit ꝓbabiliter illum non voluntarie dare vtiqꝫ vſura eſt⁊ tenetur reſtituere: ar. xiiij. q. iij. vſura. Sed ſi tēpore quo recipit mutuans illud pure recepit credens illū dare liberaliter ⁊ animo donādi diſcretione ductum ⁊ non vt vſuram ⁊ non coacte darequāuis tutius fuit reſtituere puto ꝙ non teneat̉ad reſtitutionē: etiaꝫ ſi poſtea ſciat non liberaliterdediſſe ⁊ per ſe patet ꝙ nec peccauit: ⁊ hoc niſi aliter remordeat eum conſciētia illa ꝙ nequiret iuri conformari: quod tamen ſcrupuloſum eſt magis qͣꝫ laudabile ex quo timetur non timendum.Ratio huius eſt: nam ex quo tempore donatiōis⁊ receptōis bonā fidē habuit: licite recepit ⁊ liciteeiꝰ dn̄ium ī ip̄m tranſit nō obſtante dubitatiōe debitoris qͣ ductꝰ fuit ad dandū illi mutuanti: horūpenitus neſcio nec aliꝗd penitus attentanti: ex qͦ ītale dubiū debitor fuit īductus: ar. de reg. iurꝭ. ſac̄tū. li. vi. Inducit exemplū de re obtēta ꝑ legitimāpreſcriptōeꝫ. Nā mala fides ſeꝑueniēs p̄ſcriptiōiꝯplete nō facit quēpiā obnoxiuꝫ reſtōni: dūmō incurſu p̄ſcribendi ſemꝑ habuerit bonā fideꝫ: hͦ dic̄glo. xiiij. q. vi. ſi res. ⁊ xxxiiij. q. ij. ſi v̓go. Hanc dic̄Io. de. ligꝭ. eē opinionē cōeꝫ canoniſtaꝝ. Sic ad ꝓpoſitum ſi ille credidit debitorē libere dare cū dedit aliꝗd vltra ſortē vt donū nō vt vſurā licite retinet qͣꝫuis poſtea aduenerit vel ſciuerit ꝯͣriū. Et hͦītelligit ip̄e Lau. niſi talis credulitas fuiſſꝫ craſſa⁊ ſupina qd̓ ex circūſtātijs vir bonꝰ pot̓it arbitrari: puta ſi mutuās erat ſolutꝰ n̄ dāti ſibi aliꝗd emolumēti ꝓ mutuo n̄ āpliꝰ mutuare vl̓ repete̓ mutuatū ⁊ debitor tūc n̄ pot̓at reſtitue̓ ⁊ hiꝰ. .§. VII.Item queritur vtrumdans aliꝗd vltra ſorteꝫ vbi nulla pactio īteruenitpreſumat gratis ⁊ liberaliter dare: ⁊ nūꝗd recipiens p̄ſumat recta ꝯſcīa ⁊ non deprauata recipere℟. Lau. de ridol. Et ad pͥmū mēbrū dic̄: ꝙ ſi tꝑquo aliꝗd vltra ſortem ſoluit̉: debitum ſortis extinctum erat: alio nō dato p̄ſumitur gratis dare.Sed ſi durabat debitum p̄ſumetur metu repetitionis ſortis id actum: ar. de iureiurꝭ. c. debitores.