Titulus I.
Quantum ad ſecundaꝫpartem que ē extēſio ſeu dilatatio copioſa talis vicij: hoc notur ibi. De plateis eius. Platea eſt locꝰvbi multi ꝯueniunt: ⁊ locus latus ⁊ patens: ⁊ lataeſt via que ducit ad ꝑditionem .ſ. viā cupiditatis:et multi incedūt per eaꝫ dicit ſaluator. Math̓. vij.et p̄cipue ꝑ vſurariam prauitateꝫ: patens eſt: quiaſemper a chriſticolis hec vſura hīta ē pro magno⁊ enormi ſcelere. Et ad tollendū omneꝫ excuſatitionem huius maledicti vicij eccl̓ia ſtatuit: vt ſiꝗs ꝑtinaciter hoc aſſeret ipſam .ſ. nō eſſe pctm̄ etgraue: hereticus habeat̉: ⁊ ꝯͣ ip̄m vt ꝯtra alios hereticos ꝓcedat̉ de vſurꝭ ex graui. in cle. ¶ Suntaūt in ciuitate plures platee. Eſt platea nobiliuꝫ⁊ campſoꝝ. ¶ Eſt platea artiū ⁊ mercatoꝝ. ¶ Eſtplatea ludentium ⁊ temploꝝ. Et de oībus his plateis nō defecit vſura et dolus. In pͥma vt ē Florētie platea dn̄oꝝ ⁊ platea fori ſunt nobiles ꝗ nolūtlaborare ⁊ ne pecunia eis deficiat paulatim cōſumendo tradūt eā mercatori vel trapecite intendētes pͥncipal̓r aliꝗd ānuatim reciꝑe ad diſcretiōeꝫeoꝝ: ſaluo tn̄ capitali. Et qͣꝫuis ipſi vocent hoc depoſitū: tn̄ clare vſura eſt. xiiij. q. iij. ſi feneraueris:vt hēs ſupra. Nec vere d̓poſitū eſt: nec ſapit naturā eius. Ipſi ēt ⁊ alij plures qn̄qꝫ mutuāt pecunias diuerſis ꝑſonis accipientes in pignꝰ domū velagꝝ vel vineā ſub noīe ſecuritatis: ſꝫ fructum ſeuvſuꝫ dicti pignoris interim volūt hr̄e quouſqꝫ reſtituat̉ eis pecunia non ꝯputando ī ſortem: et vſura eſt: de vſurꝭ. c. i. Excuſat tn̄ ī hͦ caſu a vicio vſure gener ꝗ cū ſuſtineat onera mr̄imonij: ⁊ nonduꝫhabuit dotes recipit a ſocero: vl̓ alijs dotantibusmulierem poſſeſſionē aliquā in pignus qͦuſqꝫ recipiat dotes: hic licite fac̄ fructus illius pignoris.ſuos: nec tenet̉ ꝯputare ī ſortem: vt de vſurꝭ. c. ſalubriter. Cāpſores cābia faciūt q̄ vocant̉ cambiaſicca vel ad libras groſſoꝝ: vel ꝑ venetos. Sꝫ ꝗaibi eſt mutuū exp̄ſſe. qd̓ eſt materia ī ꝯͣctu vſurario: ⁊ intentio lucri pͥncipal̓r: qd̓ eſt forma: iō indereſultat vera vſura: et ſi dicat̉ cābium. Nec excuſat ꝑiculum qd̓ ibi eſſe pōt: vt de vſurꝭ nauigāti.Faciūt etiam alij ſecuritatem ꝓ alijs ī mutuis cūcerta ſcriptura: ⁊ pro hoc recipiunt duo pro centenario: ⁊ hiꝰ: ⁊ hoc ēt vſura videt̉: ſi non ē probabile ꝑiculum. De hoc tn̄ ⁊ alijs ſupradictis ꝯͣctibushabes plene in. §. pluribus. c. ſe. ¶ In ſecūda platea .ſ. vbi morant̉ mercatores: lanifices ritagliatores: ⁊ hiꝰ: multe reꝑiunt̉ vſure. Nam ꝗ vendit aliꝗd ad aliquē terminū tꝑis: ⁊ rōe termini ſeu dilate ſolutionis petit plus iuſto p̄cio: puta iuſtū p̄ciūſit. x. ⁊ ipſe vendit. xi. vſuraꝫ ꝯmittit: niſi illud intēderet̉ non tūc vendere: ſed ẜuare vſqꝫ ad tp̄s: quoveriſil̓r credebat merces illas valituras quātuꝫvendit: ⁊ ſi nūc non tm̄ valeant: puta tꝑe eſtiuo vēdit bladū ad p̄ces ſeu inſtantiā alicuius: qd̓ intendebat reẜuare ad tp̄s hyemale qn̄ cōiter plus valet: propter qd̓ vendit̉ pluri p̄cio qͣꝫ nūc valeat: vt
de vſuris in ciuitate. Sil̓iter ſi ꝗs emit merces vl̓victualia minus iuſto p̄cio: ꝓ eo ꝙ anticipat tempus in ſoluendo p̄cium an̄qͣꝫ recipiat merces: velvictualia ꝑ aliquos mēſes: puta dat p̄ciuꝫ tempore veris ⁊ recipit bladū tꝑe eſtatis: ⁊ hoc niſi ſubſtaret ꝑiculum: vt qꝛ bladū vel aliud pōt ꝓbabil̓rplus vel minus valere dicto p̄cio qd̓ ſoluit: vt indicto. c. in ciuitate. Sed ꝗ emunt poſſeſſiones veldomos multo minus p̄cio qͣꝫ valeant cū pacto: ꝙinfra certum tp̄s ille venditor poſſit reemere: vſura reputat̉: ſeu fraus vſure palliate ſub titulo em̄ptiōis. Qui ēt faciūt ſocietatem cū alijs ſiue mercatoribus ſiue artificibꝰ: ſiue agricolis circa mercantias vel artificiata: vel pecora vl̓ alia aīalia volentes ſaluū eſſe capitale quo ad pecuniaꝫ ſeu capita: quo ad aīalia vſura eſt: ⁊ nō va ſocietas. xiiij.q. iij. pleriqꝫ. cū glo. Sed ⁊ diuerſis modis ꝯmittitur fraus ⁊ dolus in hiꝰ: ⁊ iuſticia: de ꝗbus diffuſe hēs. jͣ. ī pluribus. §. ſe. ¶ In plateis tertijs q̄ ſūtcōiter an̄ eccl̓ias: ibi oēs ꝯueniūt: ⁊ diuites: ⁊ pauperes: et viri et mulieres: luſores: ꝓdigi: artificesciues ⁊ alij. Et ad oēs quaſi extendit̉ viciū vſurevel ꝑ exercitiū eius: vel ꝑ participationem. Naꝫmulieres de quibus minus videt̉: ſi ſunt viduene ꝯſumātur dotes eaꝝ: vel deponunt eas mercatoribus ad diſcretionem: ⁊ vſura eſt ẜm p̄dicta vl̓recipiunt ab heredibus ꝯiugis ſui defuncti poſſeſſionem vſufructuandam quouſqꝫ reddanturei dotes: ⁊ vſura eſt ẜm Inno. Hoſti. ⁊ alios. Si ſt̓ipte viris qui ſunt obligati ad reſtitutioneꝫ vſuꝝ: ad qͣꝫtum eſt valor eoꝝ ſubſtantie: ī vſura ꝑticipant victum ⁊ veſtitum de his ꝑcipiendo. Si fipuelle nuptui tradende: ⁊ dotes recipiunt de vſuris: viri eaꝝ non pn̄t reciꝑe tales dotes: ⁊ ſi receperint tenent ad reſtitutiōem illis: ꝗbus ſocer eraobligatus: ex quo oīa illius erāt obnoxiā reſtōniEt ipſa mulier ſoluto mr̄imonio tenet ad reſtitutionem: ſi non reſtituit vir ẜꝫ doc. Rai. ⁊ alios. Dehis oībꝰ plene vide ī. iij. §. ⁊ pluribus. c. ſe. Pupilliqͦꝫ quorū tutores vel procuratores eoꝝ pecuniaspoſuerunt ad diſcretiōeꝫ vbi vſura eſt ẜm p̄dictatenent̉ ad reſtitutionē: qͣꝫuis nō fecerint ipſa talesꝯͣctus: tn̄ qꝛ lucꝝ tale ip̄i ꝑceperunt. Et ſi nō diſponunt ſe ad reſtitutionem: cū hn̄t adminiſtrationeꝫſuoꝝ bonoꝝ: iam ſunt in ſtatu dānationis: ſꝫ ⁊ ip̄tutores et curatores mortal̓r peccant faciendo tales ꝯͣctus: ⁊ tenent̉ ad reſtitutionē: qͣꝫuis vtilitateꝫnō ſint inde ꝯſecuti in caſu qͦ ipſi pupilli nō vellēvel nō poſſent ſatiſfacere: vt notat Archi. diſ. xlvi.ſicut non ſuo. Idē de quolibet factore vl̓ ꝓcuratore ꝗ exercet negocia alioꝝ faciente hiꝰ ꝯͣctus. Quietiā mutuant pauꝑibus hac intentione vel pactovt ẜuiant eis ī oꝑis agri: vinee: ⁊ hiꝰ: vel in operisboum vel equoꝝ: vel alio ſeruitio corporali: vſuram ꝯmittunt: de vſuris. c. ꝯſuluit. Filij qͦꝫ ⁊ heredes ꝗcūqꝫ vſurarioꝝ ꝑticipes ſunt: ⁊ tenent̉ ad reſtitutioneꝫ: ⁊ ſi dona illa legata obnoxiā ſunt reſtitutioni: vt de vſurꝭ. c. michael. niſi incerta eſſent::