Titulus I.

iudice qui predictam cōſtituit legem nō dabit̉ einiſi alquid det amplius et melius paradiſo: ⁊ ꝗahoc nunqͣꝫ poterit obſeruare: neceſſario ſequiturꝙ nunquā poterit acquirere gl̓iam ſempiternaꝫ.¶ Secundum teſtimonium ſunt pͥuilegia ⁊ autētica inſtrumenta. Nullum eꝗdem crimen eſt qd̓tam patēter et aperte deferat lachrymas eternemortis ſicut auaricia. Nam in quolibet inſtr̄o: etparticula libroꝝ in ꝗbus ꝯtractus vſurarij vl̓ alijiniuſti ⁊ fraudulenti ꝯſcribuntur: ꝑticulariter pͥuilegium auarus hꝫ qd̓ eum obligat ab ſuppliciaſempiterna. Et hͦ patet: qꝛ de hoc tot priuilegia hꝫquot iniuſtos ꝯtractus: ꝓpterea multum certificatus eſt de dānatione eterria. Uerum ſi reſtituialiena abradunt̉ et caſſant̉ priuilegia ſupradictanec credit̉ eis ſicut nec credit̉ caſſato libro et abraſis chartis ſeu īciſis in iudicio ſeculari. ¶ Tertiuꝫ ſunt indicia manifeſta et inter alia vnū potiſſimum eſt: qꝛ in vſurario ꝯtractu fit fenerator ſocius demonis infernalis. fieri .n. ꝯſueuit ꝙ quando mercator facit foꝝ cum venditore arraſqꝫ ſoluit de re empta: Et ſi ſuꝑueniens alius apponatde arra et dicat. In hac mercantia particeps eſſevolo: ⁊ ille annuat tūc facti ſunt ſocij in lucro pariter ⁊ dāno. Sic ꝯtingere videt̉ auaro ⁊ demoni īfernali. Nam inter īiuſta lucra per furtū: rapināſimoniam: fraudulentiā: ꝓditionem: vſurā: et hiꝰauari: apponit diabolus aliꝗd impie acꝗſitum: etdicit ſe eſſe ſociū partemqꝫ hr̄e in illa mercatiōe.Hoc probatur quodam exēplo ꝙ ꝗdam p̄diueshomo magnam habebat pecunie ſūmam licite acquiſitam infra quā appoſuit duos denarios qͦsillicite acquiſierat: ⁊ totam illam pecuniam collocauit in archa. Cūqꝫ altera die aꝑiret archam reperit ſuper denarios diabolum ibi ſedentem ꝗhibuit ei ne ꝯtīgeret eos niſi expēdere vellet eorcum ꝯſenſu ſuo: eo ꝙ ſocij ſimul eſſent ī pecuniailla. Ex his patet ꝙ manifeſtū īdicium eſt auaroseſſe dānandos niſi reſtituant aliena: eo ꝙ ſic̄ ſuntin pn̄ti vita ſocij pctōꝝ: ita erunt in alia ſocij tormentoꝝ. Ex hac igitur ꝯtracta ſocietate in tantūauarus cum diabolo ꝯfederat̉ tantūqꝫ in demone tranſformatur ꝙ quodāmodo induit ſimilitudinem eius. Nam ſicut diabolus peccati nūmuꝫquem libenter ſub ſpecie lucri mutuat peccatoriſibi nunqͣꝫ reſtitui vellet vt demum illius corpus⁊ aīam lucrari poſſet: ſic auarꝰ per vſuram datuꝫab eo mutuū reſtitui nollet vt poſſet totam ſubſtātiam pauperis deuorare. Propterea de tali. Iobxx. c. ad litteram ſcriptum eſt. Iuxta multitudinēadinuentionum ſuarum ſic ⁊ ſuſtinebit: quoniaꝫꝯfringens nudauit domū pauperꝭ: domū rapuit⁊ nō edificauit eā: nec ē ſatiatꝰ venter eiꝰ: ⁊ cum habuit quod cupiebat poſſidere n̄ potuit: qꝛ .ſ. vel rapietur ei ī vita: vel ſaltē relinquet illud. .§. V.Quinta prauitas eſt im

penitens maluꝫ. ¶ Triplex ꝗdem cā ē quare auarus p̄cipue raro ꝯfitetur: ⁊ cum magna difficultate ad pnīam veram reduci pōt. ¶ Prima cā eſt īdiſpoſitio. ¶ Secunda eſt induratio. ¶ Tertia ēobſtinatio vt ſint hi tres gradus ad deſcenſuꝫ dānationis eterne. ¶ Prima cā eſt indiſpoſitio. Indiſpoſitus enim eſt auarus ꝗ male acꝗſiuit veracit̉ penitere. Nam aūt eſt ꝓdigus: aut tenax. Siprodigus nō hꝫ vnde reddat: ſi tenax nō vult reddere. Deniqꝫ ad īpoſſibile nemo tenet̉. Nā inaniseſt actio quā excludit inopia debitoris. Auarusenim rariſſime niſi in mortisⁱ articulo ſatiſfacerevult ſil̓is vaſculo illi terreo in quo pueri denarios ponūt cum iam cupido nūmi incipit blandirieis: de quo vaſe niſi frangat̉ extrabi minime pn̄tSic auarus nūqͣꝫ reſtituit niſi in mortis articuloqn̄ denarios illos ſecū ferre non pōt: vt verificet̉illud. Eccle. xxix. Multi quaſi inuentionem .i. exingenio hoīs adinuentum nō ex natura ꝓhibitūextimauerunt fenus: et p̄ſtiterunt moleſtiam hisqui ſe adiuuerunt. ¶ Secunda cā eſt induratio.Cum enim auarus ꝯſideret ad ſtatum ſalutis nōpoſſe venire niſi pro poſſe reſtituat aliena: necꝯn̄s niſi filios ⁊ filias ſuas in multa paupertateīhonorabiliter relinquat: ꝓpterea hoc abhorresper fidem non intelligens ſtatum ſuum ꝑiculoſūpotius deliberat in peccato perſeuerare qͣꝫ debitomodo ſe emendare ſic diu perſeuerando induratur cor eius: ⁊ lꝫ hꝰ vicij p̄dicationes audiat: lꝫ timens deum ad pnīam eum inducat: lꝫ exhortatꝰad hoc ⁊ obiurgatus circa hoc frequentius ſentiat: nihilominus cor eius ſemꝑ amplius indurat̉:ſicut de eo. Iob. xli. ſcribit̉. Cor eius indurabiturquaſi lapis ⁊ ſtringetur quaſi malleatoris incus:que qͣꝫto plus malleo feritur tāto durior fieri ſolet. ¶ Tertia cā impnīe eius eſt obſtinatio. Signūꝗppe manifeſte obſtinatōis auari ē ꝯtemptus diuini v̓bi ⁊ exhortationum ⁊ rep̄henſionuꝫ ſcelerꝭſui. Prohinc Salomon ꝓuer. xviij. ait pctōr cū īprofūdum iniꝗtatū venerit ꝯtēnet reſurge̓ .ſ. ꝑ p̄dicta. Mira naqꝫ eſt obſtinatio ꝯtēptoris: ⁊ qͦdammō excede̓ videt obſtinatōeꝫ Iude. Iudā .n. penituit de ſcele̓ ꝑpetrato lꝫ nō debito mo: ꝓpt̓ea inꝗtpeccaui. Scd̓o ſuū pctm̄ ꝯfeſſus ē: cū ait peccauitradēs ſanguinē iuſtū. Tertio ſatiſfecerat p̄ciumqd̓ receꝑat pro chriſti proditōe reſignās pecuniāverūtn̄ veniā n̄ meruit: qꝛ illā n̄ reꝗſiuit. Sed ꝗddice̓ poſſimꝰ de auaro obſtinato quē pͥmo n̄ penitet de īiuſte acꝗſitis niſi forte ꝙ modicuꝫ lucratꝰſit. ¶ Scd̓o ſi penitet nō ꝯfitet̉: ne .ſ. a ꝯfeſſore adſatiſfactōeꝫ cogat̉. ¶ Tertio ſi ꝯfitet̉ q̄rit aliquē cōfeſſorē ꝗ n̄ hēat ſcīaꝫ neqꝫ ꝯſcīaꝫ: ne ꝑ cautōeꝫ d̓bitā ſatiſface̓ cogat̉: ſꝫ ſimplici v̓bo ꝓmittit ꝯfeſſoriignaro reſtituere aliena. ¶ Quarto ſi hic in cōfeſione promittit promiſſionem non ſeruat: ſed vidicitur de reg. iurꝭ. lib. vi. Non dimittitur peccatum niſi ⁊c̄..§. VI.