Titulus .I.
luciter eſt ita clarus: vt dicit ph̓s. Iuſticia .n. tenetmediū int̓ ſuꝑfluū ⁊ diminutū. Auaritia aūt excedit ī accipiendo: ⁊ d̓ficit ī dando: qꝛ accipit plus qͣꝫdꝫ ab alijs: furādo: rapiendo: fenerādo: fraudando ⁊ hiꝰ. Et minꝰ dat qͣꝫ dꝫ ſibi ⁊ aliorū neceſſitatibus cū pōt n̄ ſb̓ueniendo. Eſt ēt ꝯͣria v̓tuti liberalitatis que facit hoīeꝫ alijs gratū. Un̄ Boetiꝰ. Largitas claros .i. famoſos fac̄: auaritia vero odioſosCū .n. virtꝰ liberalitatis mediū teneat circa acceptionē ⁊ dationē pecuniarū liberalis vtrunqꝫ facitſicut oꝫ. Nam ad decentē dationem ſeꝗtur ꝙ ſitdecens acceptio. Liberalis .n. pͥmo recte ſe hꝫ indatione eo ꝙ ipſe in dando obſeruat regulaꝫ rationis in qͣꝫtū ipſe dat ꝗbus oportet: et qn̄ oportet⁊ ꝗd oportet: ⁊ qͣꝫtuꝫ oportet: ⁊ quō oportet obẜuado ſemꝑ debitas circūſtantias q̄ ad rectaꝫ datōeꝫexigunt̉: ſecundo liberalis ſe recte hꝫ in acceptione ⁊ p̄cipue. iiij. modis. ¶ Primo qꝛ accipit vndeoportet: qꝛ a ꝓpͥis poſſeſſoribus. ¶ Secūdo accipit qͣꝫtū oportet: qꝛ minus ſibi relinꝗt qͣꝫ alijs deieo ꝙ paucis ipſe eſt ꝯtētus. ¶ Tertio accipit quōoportet: qꝛ pauca ⁊ in neceſſitate: libenter āt dat: ⁊propterea īterdū minora dans liberalior iudicat̉z Quarto accipit eo fine quō oportet. Non enīliberal̓ appreciatur diuitias propter ipſas: ſed ſolum propter dationem. Auarus v̓o inordinate ſehꝫ in his duobus .ſ. ī acceptiōe ⁊ datione pecuniarum: vt patet diſcurrēdo ꝑ ſingula: hͨ Tho. 2ª 2ᵉ. q.cxviij. arti. iij. ⁊ in ſcriptis ethicoꝝ li. iiij. c. ij. Et qͣꝫuis auariacia ſit valde graue pctm̄: non tn̄ maximū oīum: nam magnitudo peccati pōt attendi extribus. ¶ Primo ex ꝑte boni qd̓ offenditur velꝯtēnit̉: ⁊ ẜm hoc tanto pctm̄ eſt grauius quāto bonū qd̓ per pctm̄ offenditur ꝯtēnitur vel corrūpit̉eſt nobilius vel maius: ⁊ ſic pctm̄ ꝯͣ deum eſt grauiſſimū: qꝛ ꝑ hoc ꝯtēnit̉ ſummū bonuꝫ. ¶ Scd̓oattenditur magnitudo peccati ex ꝑte dāni qd̓fert̉: ⁊ ſic inter pctā que in proximū ꝯmittunt̉:to pctm̄ eſt grauius qͣꝫto dānum eſt grauiꝰ proxīoillatū: vū homicidiū grauiꝰ eſt adulterio ⁊ adulterium grauius furto. ¶ Tertio pōt attendi magnitudo peccati ex ꝑte boni cū ꝗs inordinate ſubijcitqͣꝫto enim bonū eſt minus tanto pctm̄ deformiusCū autē inter bona humana tꝑalia ſunt minimaqꝛ minora qͣꝫ bona corporis: ⁊ bona corporꝭ qͣꝫ bona aīe: iō qꝛ inordinatus appetitus auari ſubijcit̉minimo bono .ſ. reꝝ exterioꝝ: iō ẜm hoc auariciaeſt turpius et deformius. Et propter hoc diciEccle. 10. Auaro nihil eſt ſceleſtius .i. ad peccpronius: qꝛ ad oīa vicia auarus inclinat̉: vl̓ ſceleſtius .i. turpiꝰ vel vilius: qꝛ prefert bonum ꝯmutabile minimum bono incōmutabili ſummo. Eſubditur ibi. Nihil iniꝗus qͣꝫ amare pecuniamqd̓ intelligitur tripliciter. Iniꝗus .i. eꝗtati naturali magꝭ ꝯtrariū qͣꝫ amare pecuniam .ſ. plus debitoacꝗrendo vel retinēdo: qꝛ ẜm legem cōeꝫ natureoīa erant cōia. ¶ Scd̓o mō dicit iniqus .i. inſatia
bilius qͣꝫ amare pecuniaꝫ .ſ. inordinate: qꝛ nunqͣꝫſatiat̉. Io. iiij. Qui biberit ex aqua hac ſitiet iterū¶ Tertio mō dicit̉ iniqus .i. inequalius: qꝛ auarꝰdat ⁊ ꝯtēnit bonū eternuꝫ ꝓ tꝑali: vn̄ ſubdit. Hicenī aīam ſuā venalē hꝫ .i. vitā ſuā naturaleꝫ exponens ſe ꝑicul̓: vel aīam .i. ſpm̄ ſuū: ⁊ ſubdit̉. Proiecit .n. intima ſua .i. vitā corporalem: nō curandod̓ ea vt lucret̉: vel ītima ſua .i. v̓tutes om̄es abijciens vt lucret̉: vl̓ ītimas .i. ītimos amicos: qꝛ auarꝰnullū hēt amicū: vel ītima .i. viſcera pietatꝭ ⁊ mīe.Un̄ Tuliꝰ ī li. de officijs. Nihil tā anguſti aī: nec tāpraui qͣꝫ amare pecuniaꝫ ſcꝫ īordinate: hͨ. b. Tho.2ª 2ͤ. q. qͣ ſupra. Et Alexan. ī 2ª ꝑte. q. xlij. .§. III.Quantum ad tertium.ſ. de effectu eius. Sciendum ꝙ multa vicia ⁊ qͣſioīa procedūt ex auaricia. Un̄ ſubdit̉. Queritꝭ mēdacium .i. diligendo inordinate tꝑalia: qd̓ ꝑtinetad auariciaꝫ: queritis mendaciū .i. pctm̄. Dicituraūt pctm̄ mendacium iuxͣ illud. Oīs hō mendaꝫ.i. pctōr: ex eo ꝙ pctm̄ eſt ꝯtra v̓itatem vite: tū qꝛ n̄adequatur ītellectui diuino nec humano actuspeccati: ſꝫ ꝯͣ lumē naturale eſt: tū qꝛ pctm̄ ſub ſpēboni decipit hoīem trahendo ad malū. Proceditnāqꝫ ex auaricia ſuꝑbia: cū ex diuitijs hō ſuꝑbiat⁊ videt̉ ſibi oīa debere ſibi ſubijci. Aug. Uermisdiuitū ſuberbia orit̉ ⁊ luxuria. Un̄ chriſtus diuitijs adiunxit voluptates dicens. A diuitijs et voluptatibus euntes ſuffocāt̉. Lucꝭ. viij. Hīc ira flāmeſcit ſi impediunt̉ eius lucra. Zabeſcit inuidiaſi alius ſit ditior eo. Deijcit accidia ſi non lucret̉:vel amittat quęſita. Triſtat̉ ſupra moduꝫ: et ſic dealijs. Precipue tn̄ procedūt ex ea illa que dicunt̉filie eius: rōe quarū dicit̉ vicium capitale .ſ. ſeptique ponit Greg. in moralibꝰ. Dicitur .n. aliquodvitiū capitale ẜm Tho. 2ª 2ᵉ. q. cxviij. arti. vij. illudex qͦ oriunt̉ alia ſcd̓m rōnem finis. Finis enī cuꝫſit multū appetibilis ꝑ eius appetitum hō procedit ad multa facienda bona vel mala: finis āt maxime appetibilis eſt beatitudo ſeu felicitas: que ēvltimus finis humane vtte. Et iō quāto magꝭ aliꝗd ꝑticipat ꝯditōes felicitatis tanto magis eſt appetibile. Eſt aūt vna de ꝯditionibus felicitatis vtſit ꝑ ſe ſufficiens: alioꝗn non ꝗetaret appetitū tāquā vltimꝰ finis. Sꝫ ꝑ ſe ſufficientiaꝫ maxime repromittūt diuitie: vt Boetius ait in. iij. de ꝯſolaton. Cuius rō eſt: qꝛ denario vtimur qͣſi fideiuſſore ad oīa hn̄da: vi dic̄ ph̓s in. v. ethicoruꝫ. Et adidem dicit̉. Eccle. io. Pecunie obediunt oīa. Et iōauaricia q̄ ꝯſiſtit in appetitu pecunie ponit̉ viciuꝫcapitale. Nec obſtat ꝙ liberalitas que opponiturauaricie nō eſt pͥncipalis v̓tus. Non .n. oportet ꝙprincipale vicium opponatur pͥncipali v̓tuti. Nāvirtus perficitur ſecundum rationem: viciū autēſecundum inclinationem appetitus ſenſualis: nōautem ad idem genus principaliter reſpicit ratō⁊ appetitꝰ ſenſitiuus. Item non obſtat ꝙ auaricia