Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

pars ſecūda. De pctīs in genere.Et comꝑatione eoꝝ adīuicē. Diſt. iii.

eſt in vtroqꝫ. Iſte proceſſus fuit ī pectato primorū parentū materialit̓. ſolet eſſe in peccatounius homīs ſpūaliter. Nam aſpectus ē innitione. Odoratus in delectatione. Tactus īnſenſu. Guſtus in ꝑpetratione. Aduerte qͣꝫmortiferus eſt iſte fructus ſolū ex guſtūinfert mortē. ſicut aīalia uenenoſa. uerūetiamxuiſu odoratu. tactu. & guſtū.octauū ſcꝫ utrum pctā diſtinguant̉ ẜmſuꝑabundantiā et defectū. dicendū īnſtō ſint duo ſcꝫ ip̄e actus & inordinatio eiꝰ.rout recedit̉ ab ordine rōnis & legis diuine.pecies peccati non attendit̉ ex ꝑte inordinationis eſt pret̓ intentionē peccātis. ſꝫ magis exipius actus ẜm termīatur ad obiectū. īqd̓ fert̉ intentio peccantis & ideo ubicūqꝫ occurrit diuerſum motiuū inclinās intentioneꝫad pctm. ibi eſt diuerſa ſpecies pctī. Manifeſtū eſt aūt ē idem motiuū ad peccandūpctis ſunt ẜm ſuꝑabundantiaꝫ. & ī pctīsſunt ẜm defectū. qͥnimo ſunt contraria motiua. ſicut motiuū ī pctō temꝑantie ē amor deleſtationū corporaliū. motiuū aūt ī pctō inſēſibilitatis eſt odiū eaꝝ. Vn̄ hmōi pctā non ſoum drn̄t ſpecie. ſꝫ etiā ſunt inuicē contraria.pnonū ſcꝫ utrū pctā diſtinguant̉ ẜm diuerſas circūſtantias. dicēdū ſicut dictūeſt. ubi occurrit aliud motiuū ad peccandum.ibi eſt alia pctī ſpecies. quia motiuū ad peccan eſt finis & obiectū. Contingit aūt qn̄qꝫ ꝙͣin corruptionibus diuerſaꝝ circūſtantiarū eſtidem motiuū. ſicut illiberalis ab eodem mouetur accipiat qn̄ non debet. & ubi non debꝫ& pluſqͣꝫ debet. et ſimilit̓ de alijs circūſtantiishoc enī facit propt̓ inordinatū appetitū pecunie congregāde. & ī talibus diuerſaꝝ circūſtātiaꝝ corruptiones non diuerſificāt pctōꝝ ſpecies. pertinēt ad unā & eandē pctī ſpeciē. qn̄qꝫ uero cōtingit corruptiones diuerſaꝝ circūſtantiaꝝ proueniūt a diuerſis motiuis. puta aliquis preproꝑe cōmedat. poteſt ꝓueīreex hoc homo non poteſt ferre dilationeꝫ cibi propt̓ facilē conſumptionē humiditatis.uero appetat immoderatū cibū poteſt contingere ꝓpter uirtutē nature potentē ad conuertendū multū cibū. autē appetat aliqͥs cibosdelitioſos contingit ꝓpt̓ aliquē appetitū delectationis eſt ī cibo. Vn̄ ī talibus diuerſaruꝫcircūſtantiarum corruptiones inducūt diuerlas peccati ſpēs. DISTINCTIO .III.Finde cōſiderandū ē de compara-tione pctōꝝ adinuicē. Et circa hocyctā & uitia ſint cōnexa. Secūdoquerunt̉ decē. Primo utrū omniautrū om̄ia pctā ſint paria. Tertio utrū grauſtas pctōꝝ attendat̉ ẜm obiecta. Quarto utrūẜmi dignitatē uirtutū quibus pctā opponunt̉Rumto utrum pctā corporalia ſint grauiorazipualia. Sexto utrū ẜm cauſas pctōꝝ attēratur grauitas pctōꝝ. Septīo utruꝫ ẜm diuerſas circūſtantias. Octauo utrū ẜm qͣntitatemnocumenti. Nono utrū ẜm conditionē ꝑſone

in quā peccat̉. Decīo utrū ꝓpt̓ magnitudineꝫꝑſone peccantis aggrauet̉ pctm̄.D primū ſcꝫ utrū om̄ia pctā ſint cōnexa.dicendū alit̓ ſe habet intentō agētis ẜmcuirtutē ad ſequendū rationē. & aliter intenG tio peccantis ad diuertendū a ratione. Cuiuſlibet enī agentis ẜm uirtutē intentō ē ut rationis regulā ſequat̉. & ideo oīm uirtutuꝫ intētio in idem tendit. & ꝓpter hoc omnes uirtutes habēt connexionē adinuicē rōne recta agibiliū eſt prudentia. Sed intētio peccātiseſt ad hoc recedat ab eo quod ē ẜm rationē. potius intendat ī aliqd̓ bonū appetibile quoſpeciē ſortit̉. hmōi aūt bona ī tendit intētiopeccantis a rōne recedens ſunt diuerſa nullaꝫconnexionē habentia adinuicem. immo etiaꝫinterdū ſunt contraria. igit̉ uitia & pctāſpeciē habeāt ẜm id ad qd̓ conuertunt̉. manifeſtū ē ẜm id ꝑficit ſpecies pctōꝝ nullaꝫconnexionē hn̄t pctā adinuicē. non enī comittit̉ ī accedendo a multitudīe ad unitateꝫ. ſicutaccidit ī uirtutibus ſunt connexe. ſꝫ potius īrecedendo ab unitate ad multitudinē. Vn̄ beatus Iacobus qn̄ dicit. Iac̓. ii. Qui in u̓no offēdit. factus eſt oīm reus. loquit̉ de pctō exꝑte conuerſionis ẜm pctā diſtinguunt̉. ſic̄dictū eſt. ſꝫ loquit̉ de eis ex ꝑte auerſionis. inquantū. ſcꝫ homo peccādo recedit a legisdato. Om̄ia autē legis mandata ſunt ab uno& eodē ut ip̄e dicit ibidē. & ideo idē deus comtemnit̉ in om̄i pctō. & ex hac parte dixit.offendit ī uno. factus eſt oīm reus. qꝛ ſ. unopctō peccādo incurrit homo pene reatuꝫ ex contemnit deuꝫ. ex cuius cōtemptū ꝓuenitoīm pctōꝝ reatus. Et nota non quēlibetactū pctī tollit̉ uirtus oppoſita. nam peccatuꝫueniale uirtutē non tollit. pctm̄ autē mortaletollit uirtutē infuſam īquantū auertit a deoSed unus actus pctī etiā mortalis non tollithabitū uirtutis acquiſite. Sed ſi multiplicent̉actus in tm̄ generet̉ habitus contrarius. excludit̉ habitus uirtutis acquiſite. excluſa excludit̉. qꝛ homo agit contͣ quēcunqꝫ uirtu. agit contͣ prudentiā. Sine prudentia auteꝫnulla uirtus moralis eſſe poteſt. & ideo conſequēs excludunt̉ om̄es uirtutes morales qͣn ad ꝑfectum & formale eſſe uirtutits qd̓ habenit ẜm ꝑticipant prudentiā. remanent tn̄inclinationes ad actus uirtutū non habentesrationē uirtutis. ſꝫ non ſequitur ꝓpter hochomo incurrat omīa uitia uel pcta. Primodem qꝛ uni uirtuti plura uitia opponūt̉. itauirtus non poteſt priuari unū eoꝝ. & ſi alte non aſſit. Secundo qꝛ peccatū directe nonopponit̉ uirtuti qͣntū ad inclinationē uirtutisad actū. Vnde remanentibꝰ aliquibus inclīationibus uirtuoſis poteſt dici homo habeat uitia uel pctā oppoſita. Item quia amordei eſt congregatiuus īqͣntuꝫ affectū homīsa multis ducit in unum. ideo uirtutes que examore dei cauſant̉ connexionē habēt. ſꝫ amorſui diſgregat affectū homīs in diuerſa. prout