Pats primaingenerali. Diſtinctio quīta.De paſſionibꝰ

habet nomē paſſionis qͣm qn̄ fit ī melius. vn̄triſticia magis ꝓprie eſt paſſio qͣm leticia.Ad ſecundū .ſ. ꝙ paſſiones habent eſſe in ꝑteanime appetitiua magis qͣm ī apprehenſiua.Sciēdū ꝙ ſicut augͥ. dicit. ix de ci. dei. motusanimi quos greci pathe. nr̄i aūt quidam vt cycero ꝑturbatōes qͥdam affectiones vel affectꝰquidam vero ſicut in greco exp̄ſſiꝰ paſſionesvocant ex quo patꝫ ꝙ paſſiones idem ſunt qd̓affectiones. ſꝫ affectōes manifeſte ꝑtinent adꝑtem appetitiuā & nō ad app̄hēſiuam. In nomine em̄ paſſionis importat̉ ꝙ paciens trahatur ad id qd̓ ē agētis. magis autē trahit̉ aīa adrem ꝑ vim appetitiuā. qͣm ꝑ vim app̄henſiuāNam ꝑ vim appetitiuā aīa habet ordinem adipſas res ꝓut in ſeipſis ſunt. vt ph̓s dicit ī vi.meth̓. ꝙ bonū & malū q̄ ſunt obiecta appetitiue potēcie ſunt in ip̄is rebus. vis aūt app̄henſua non trahit̉ ad rem. ſecūdum ꝙ in ſeipſa ēſed cognoſcit eam ſecūdū intentōem rei qm̄ īſe habet vel recipit ſecūdū ꝓprium modū. vn̄& ibidem dicit̉ ꝙ verum & falſum que ad cognitōem ꝑtinent. n̄ ſunt in rebus ſed ī mentevnde patet ꝙ ratio paſſionis magis inuenit̉ īꝑte appetitiua qͣm ī parte app̄henſiua. hoc autem ꝯtrario modo ſe habet ī hiis q̄ ꝑtinent adfectionē & in hiis que ꝑtinent ad defectumNam in hiis q̄ ꝑtinent ad ꝑfectōem attenditur intenſio ꝑ acceſſum ad vnū primū principium. qꝛ quanto aliqͥd eſt ꝓpinquius tanto ēmagis intenſum. ſicut intencio lucidi attenditur ꝑ acceſſum ad aliqͥd ſūme lucidū cui quanto aliquid magis apꝓpinquat. tāto eſt magͣlucidum. Sed in hiis q̄ ad defectū ꝑtinent attendit̉ intēſio n̄ ꝑ acceſſum ad aliqd̓ ſūmū. ſꝫꝑ receſſum a ꝑfecto qꝛ in hoc ratio priuatioīs& defectus ꝯſiſtit. & ideo quanto minꝰ recedit a primo tanto eſt minus intenſum & ꝓpihoc ſemꝑ in principio īuenit̉ ꝑuus defectꝰ qͥpoſtea ꝓcedēdo magis multiplicat̉. paſſio aūtad defectū ꝑtinet quia eſt alicuius ſecūdū ꝙeſt īpotētia. vnde ī hiis q̄ apꝓpinquāt primoꝑfecto ſcꝫ deo inuenit̉ parū de ratione potētie& paſſionis. in alijs aūt cōueniēter plus & ſicetiā in priori vi aīe .ſ. in app̄henſiua inueniturminus de ratōne paſſionis. Licꝫ aūt paſſio ꝓprie loquēdo fiat ſecundū aliquā trāſmutatōꝫcorꝑalem. tranſmutatio aūt corꝑalis fieri pot̄tam in ꝑte aīe app̄hēſiua qͣm in appetitiua. qꝛvtraqꝫ alligata ē organo corꝑali. nichilominꝰtn̄ huiꝰ mōi tranſmutacō poteſt dupliciter fieri qꝛ organū corꝑale poteſt dupliciter trāſmutari. vno modo trāſmutatōe ſpirituali. ſecūdūꝙ recipit intentōeꝫ rei. & hoc ꝑ ſe inuenit̉ ī actu app̄henſiue virtutis ſenſitiue ſicut oculus īmutat̉ a uiſibili non ita ꝙ coloret̉ ſed ita ꝙ recipiat intentōem coloris. Eſt aūt alia material̓tranſmutatio organi ꝓut organū trāſmutat̉quantū ad ſuam naturalem diſpoſitōeꝫ. putaꝙ caleſit aut infrigidat̉ vel alio ſimili modotrāſmutat̉. Et huiꝰ mōi trāſmutatio ꝑaccidēsſe habet ad actum app̄henſiue virtutis ſenſiti

ue. puta cū oculus fatigat̉ ex forti intuitu veldiſſoluit̉ ex vehemencia viſibilis. ſꝫ ad actū appetitus ſenſitiui ꝑ ſe ordinat̉ huiꝰ mōi trāſmūtatio. vnde ī diffinitōe motuū appetitiue partis materialiter ponit̉ aliqͣ material̓ trāſmutatio organi. ſicut dicit̉ ꝙ ira eſt accēſio ſanguinis circa cor. vnde patet qd̓ ratō paſſionis magis inuenit̉ ī actu ſenſitiue appetitiue qͣm inactu ſenſitiue virtutis app̄henſiue. licꝫ vtraqꝫſit actus organi corꝑalis. ¶ Ad tercium ſcꝫ ꝙpaſſio magis habet fieri in appetitu ſenſitiuoqm̄ in appetitu ītellectiuo qd̓ eſt voluntas. qꝛpaſſio ſicut dictuꝫ eſt ꝓprie īuenit̉ vbi eſt traſmutatio corꝑalis q̄ quidem īuenit̉ in actibusappetitus ſenſitiui nō ſolum ſpiritualis. ſicuteſt ī apprehenſione ſenſitiua ſꝫ eciā naturalisī actu aūt appetitus intellectiui non requirit̉aliqͣ trāſmutatio corꝑalis. quia huiꝰ mōi appetitus non eſt virtus alicuius organi. vnde patet qd̓ ratio paſſioīs magis ꝓprie īuenit̉ īactuappetitus ſenſitiui qͣm intellectiui. ꝓpter qd̓dlamaſcenus deſcribēs aīales paſſiones in ſecūdo libro dic̄. paſſio eſt motus appetitiue virtutis ſenſibilis īymaginatione boni vel mali.DISTINCTIO SEXTA.Einde conſiderandū eſt dedifferēcia paſſionuꝫ adinuicē. Et circa hocꝯſiderāda ſūt tria. Primo ꝙ paſſiones q̄ ſūt ī ui cōcupiſcibili ſpecie differunt ab hiis q̄ ſunt in iraſcibili. Secūdo qūofit ꝯtrarietas īpaſſionibꝰ iraſcibilis. Tercio ꝙin eadē potentia poſſunt eſſe paſſiones ſpē differentes & non ꝯtrarie adinuicem. ¶ Ad primum dicendū quod paſſiones q̄ ſunt in iraſcibili ſpecie differūt ab hiis q̄ ſunt īcōcupiſcibili. Cum em̄ diuerſarū potentiarū diuerſa ſintobiecta. neceſſe eſt ꝙ paſſiones diuerſarū potentiarū ad diu̓ſa obiecta referant̉. vnde multomagis paſſiones diuerſarū potētiarū ſpeciedifferunt. maior em̄ differentia obiecti reqͥrit̉ad diuerſificandū ſpeciē potentiarū qͣm ad diuerſificandū ſpēm paſſionū uel actuum. Sic̄em̄ in naturalibus diu̓ſitas generis cōſequit̉diu̓ſitatē potentie mateire. diu̓ſitas aūt ſpecieidiu̓ſitatē forme in eadem materia. Ita in actibus aīe actus ad diuerſas potentias ꝑtinētesſunt non ſolum ſpecie ſꝫ & genere diuerſi. actus aūt vel paſſiones reſpiciētes diu̓ſa obiectaſpecialia ꝯprehenſa vel viio obiecto vniꝰ potētie differūt. ſicut ſpecies illius. ad cognoſcēdūergo q̄ paſſiones ſint in iraſcibili. & que in cōcupiſcibilioportet aſſumere obiectuꝫ vtriuſqꝫpotentie. Obiectum aūt potētie cōcupiſcibiliseſt bonū vl̓ malū. ſenſibile ſimpliciter acceptūꝙ eſt delectabile vel doloroſum. Sed qꝛ ncc̄eeſt ꝙ interdū aīa difficultatē vel pugna paciatur ī adipiſcendo aliquod huiꝰ mōi bonū vel īfugiendo aliquod huiꝰ mōi malū in quantuꝫhoc eſt quodammodo eleuatū ſupͣ talem facilem poteſtatē aīal̓. Ideo ip̄m bonum vl̓ malūſecundū ꝙ habet rationē ardui vl̓ difficilis eſtobiectum iraſcibilis. Quecūqꝫ ergo paſſiones