Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De lacte:Ac eſt liquor dulcis et candidus inmamillis per actionē caloris ex ſanguinc generatus. Vel vt dic̓ ariſ. li.xviij. lac̓ eſt ſanguis decoctus digeſtuscorruptus. qn̄ em̄ fetus per magnitudinēpoteſt nutriri per vnibilicū preꝑatus ei laca natura ex ſanguine menſtruo repulſo admnamillas vbi digerit̉ decōqͥt̉. ex albedīeglandulaꝝ mamillarū in candoris ſpeciemtranſmutat̉ vt dicit ꝯſt. in li. xix. Eadē eſtem̄ materia mēſtrui ſanguinis atqꝫ lactiset ideo natura creat lac ꝓpter cibū nati quocibat̉ extra non ergo debet eſſe lac̓ an̄ tempꝰpartus nec poſt multum niſi accidat contranaturā. In illo em̄ tꝑe ꝯplet̉ lactis digeſtioin animalibus que habent tempus vnicumſtatutū ad pariendū ſed in mulieribꝰ diuerſat̉. ꝓpter hoc debet bonū lac̓ neceſſai̓opoſt ſex menſes. et eſt lac dulce qn̄ eſt benedigeſtū et fuit neceſſariū ꝓpter cibū aīalisqui eſt dulcis omniū animaliū non eſt niſidulce valde digeſtū vt dicit idem ibidē li.xviij. Item dicit ariſ. li. vi. animalia ouacianon habent lac neqꝫ mamillas in lacteē aqͦſitas tenuis ꝑs groſſa que ca ſeꝰ dicit̉ lac̓ ꝙͣtūcunqꝫ eſt ſpiſſius tanto caſeꝰ lacaīaliū carenciū dētibꝰ ſuperius āgulả. lacvero aīalis non habentis dentes in vtraqꝫmādibula non valet eius ſepū. lac huiōiaīalis eſt dulce tenue vt lacͣ tameli equiet poſt aſine. Item idem ibidē. in quibuſdāregionibꝰ non exſpectat̉ capraꝝ īpregnacioſed accipit̉ vrtica cum ea fricat̉ mamillaexibit primo ſanguis. deinde qͣſi ſanies. etpoſt lac̓ bonū non peius lacte impregnatarū nullū lac eſt in mamillis mariū generalit̓ꝙuis aliqn̄ accidere videātur aliter Quedāaūt herbe habent humorē lacteū vt titīnallꝰrt quedā arbores vt ficus cuiꝰ lacte vt dicitariſ. lac animaliū coagulatū eſt. lac cānūſpiſſius eſt omniū aīaliū pret̓ lepoꝝ porcoꝝEſt aūt maxīe ſpiſſū in ꝑtu ſꝫ poſt ſubtiliat̉vt dicit ariſ. li. vi. in fine. vacra ante partūnon habet lac ſed poſt bonū habet. ſꝫ pͥmocoagulat̉ ſit qͣſi lapis. hoc accidit qn̄ cumaqua ꝯmiſcet̉ vt dicit idē ibidē Item idē liix. qn̄ puer nutrit̉ lacte calido dētes eiꝰ ciciꝰoriunt̉. poſt partū autē mundificacōeꝫ lacmulieris multiplicat̉. quedā mulieres hn̄tſolū lac in cono mamillaꝝ. quedā in alijsꝑtibꝰ ipſaꝝ. qn̄ lac non bene digerit̉ coagulat̉ mamille indureſcūt qm̄ tota mamillaeſt valde mollis. ſi ſuꝑuenerit aliqͥs pilusactidit magna infirmitas dicet̉ piloſa.non ceſſabit dolor quouſqꝫ exeat pilus cumlacte. aut qͦuſqꝫ putrefiat exeat. et lacͣexit inuenit gn̓aliter menſtruū. Quedāvero lactātes mēſtruāt fuei̓t eaꝝ ſanguishumidus. qn̄i pueri lactan̉ ſanguīe groſſoet multo accidit eis ſpinus lactantis corꝑisfertilis tūc nocet m̄ltitudo lactis muliernigra nutribilius meliꝰ habet lac albavt dicit idē. Conſimiles ꝓprietates lactism̄ltas alias recitat yſa. in dict̉. vbi ſic dicit̉lac̓ inquit generalit̓ diuidit̉ tripliciter. autem̄ eſt dulce exiēs nouiter a mamillis. auteſt acidū ſiue acre diu mulſū. aut ē intervtrūqꝫ mediocre. Dulce aūt ē magis ſapi vicinū ſanguini et amicū in ipſū de faciliꝯuerſiuū. laudabile ē ipſiꝰ nutrimentūEſt aūt ꝯpoſitū ex tribꝰ ſubſtācijs in v̓tuteet actione varijs diu̓ſis. vna ſubtiliatīaet mundificatiua. altera vero groſſa opilatiua. forcia eſt mollificatiuā extenuatīanam ſub aquoſa ſeroſa acuta eſt ſubtiliatiua. groſſa caſcoſa. frigida ē groſſaet ideo opilatiuā butiroſa vero et vnctuoſaet mollificatiua. vnde lac̓ ſua ſubſtanciaaquoſa et acuta eſt groſſoꝝ humoꝝ inciſiuūet ſubtiliatiuū viſceꝝ lauātiuū inteſtinoꝝmodicatiuū. ventris ſolutiuū. fecis de faciliexpulſiuū. corruptoꝝ humoꝝ interius in corpore exterius abſterſiuū. venarū penetrati. opilacionū ſplenis epatis aperitiuū.maxime ſi fuerit ex animalibus calide complexionis vt ex camelis tale lac eſt ydropieoꝝ iuuatiuū vt dicit idem. ſequit̉. Iacita laudabile in ſuis tribus ſubſtancijsperatiuū. ſua aquoſitate eſt membroꝝ mundificatiuū. ſua butiroſitate eſt venenis repugnatiuū. et membroꝝ humectatiuū. ſuacaſcitate cibariorum et orificio ſtomachi adfundū depreſſiuū. Eſt alia laus lactis. qͥaſi temperate mundato prius corꝑe accipiat̉corporis eſt laudabiliter nutritiuū. et ſueſubſtancie ſanguinē aſſimulatiuū Si aūt acorpore non mūdato vel tempore non ꝯgruoaccipiatur in malos humores quos inueniteſt conuerſiuū. ipſorum augmentatiuū. infumos calidos reſoluit̉ ſic erit doloris capitis cauſatiuū. ſi febris materlā inueneriterit caloris febrilis inflammatiuū. vel ſi calorem naturalem inuenerit debilem de faciliaceſcit fiet in ſtoͣcho acetoſū. qn̄ minusē humor ꝑuus calor acetoſitas vel putrēdofleumatis generat̉. lac eſt frequent̓ſumendū niſi corꝑe exiſtēte tꝑatō et ſtoͣchoinanito. ſi corpꝰ a putridꝫ hūoribꝰ colericis fuerit vacuū depuratū ſi lac bn̄ digeſtij