Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Vhaut qꝛ ſine luce extendunt̉ forme coloꝝin aere. aut qꝛ ſi tūc extendunt̉ oꝑant̉in viſū niſi lucē. vn̄ ad exiſtenciā colorislux exigit̉ ſed tn̄ ad eius manifeſtacōeꝫet uis manifeſtetur in tenebris colorꝓpter hoc erit ſuꝑfluꝰ vel ocioſus cumſemꝑ ꝑficiat ſuā naturā ſubſtanciā. et qd̓ videt̉ in tenebris eſt ex defectu coloris ſed pociꝰ ex defectu aꝑte recipientis eo habeat diſpoſicionē quā oportet ipſūhabere Si ergo alicubi dicūt autoe̓s colorem eſſe in actu ſine luce intelligendumeſt de actu manifeſtandi quo ad viſū deactu exiſtēdi. Ornat itaꝫ lux extrīſeca coloe̓s decoa̓t. et ipſos priꝰ exiſtētes in eſſeſpecifico viſui manifeſtat. tn̄ pͥmitꝰ eoscauſat. et ītelligo de luce īfuſa extrīſecꝰſuꝑ res. v̓tus lucis celeſtis ad interiorarerū inuiſibiliter penetrās cōoꝑātibꝰ qͣtuorelementorū qͣlitatibꝰ colores ꝓcreat atqꝫcauſat et ſic̄ generatos et exiſtentes in eſſeſpecifico ſuꝑueniens lux viſibilis clarificatnobilitat oculis manifeſtat.De materia colorisSt at ꝑſpicuū bn̄ terminatū materia coioris hoc ē ſolū vel maxīehumidū qͦniā ficcū terreū inꝙͣtūhuiuſmodi ē ꝑſpicuū. ſiccum vero igneū deſcendit de ſpera ſua neqꝫ hec inferiusinuenit quoniā ſola forma ignis generaturde potēcia aliuiꝰ elemēti ex debet mixtūꝯſtitui vtꝫ ex libro de gn̓acōne Illud ergoꝑſpicuū hꝫ tres differēcias materiales. qͥaaut eſt materia ſubtilis aūt eſt groſſa autmediocris. Si mediocris tūc ē humidumaqͣ multū habundans ſuꝑſiccum terreū etſuꝑ huinidū aereum deficiēs ab humiditateaerea vel erit aereū multū alteratū ꝑſiccumterreum ita tn̄ excedat groſſicie. ſi autēeſt ſubtile ſic ē humidū alteratū ad naturāaeris ſiue humidū alteratū aereū. ſi aūt eſtgroſſum tūc ē altea̓tū ad groſſiciē et ſiccitatē terre ita excedit mediocritate De matei̓a coloris nigriAteriā ergo coloris ꝑſpicui a̓t eritficta domīū humidā domīūmediocriter ficta et hūidā. ſi vero domīet̉ſiccitas in matei̓a. tūc ſi ē actio calibi dominiū gn̓abit̉ albedo. qͥa calidū rarefacit etdiſgregat ꝑtes matei̓e ſubtiliat ac gn̓atclaritatē ꝑſpicuū. ẜm hoc dic̓. ariſ. li. deaīalibꝰ. xix. gn̓at̉ albedo ex paucitate humoris ī matei̓a ficca dominiū calidi agētis ſubtiliātis ſiċ pꝫ in calce oſſibꝰ ꝯbuſtis alijs ꝯſimilibꝰ. ſi i̓o agat in materiadominās frigiditas tūc gn̓at̉ nigrēdo qͦniāconſtringit ꝑtes materie ſicce congregatac opilat ſubſtāciam rei et ꝯdenſat ac obſcurat. Obſcuritas at ē p̓uacio ſolū lucisverū eciam coloris q̄ꝫadmodū claritas eſtdifferenciā coloris ſicut lucis qͦniam ēdicio viſibil̓ ſimpliciter et tūc magis terminat̉ ficcum qd̓ exigebatur ad gn̓acionēalbedīs et ſic iuducit color niger. Si ergoſit humida materia tūc a calido dominantegenerat̉ nigredo. qͥa calidum adducit ꝑteshumidas et ꝯſumit humidum ex alat infumū nigrum vt patet in lignis viridibꝰhūidis de qͦrū extremis exit humor nigerquādo exurunt̉. vnde dicit ariſ. li. methe.vſtibilia ſunt que habent in poris humorēdebilem qui poteſt reſiſtere calori ignisnec tamē ſtatim ſuffocatis. ſed pocius alitignem. Vnde patet humidum cauſa eſtingredinis caloris accionē calor agēsexalare facit ſubtile et humidum aquoſūeuaporare aereū et remanet ē terreū atqꝫgroſſū ꝓpt̓ oportꝫ neceſſario vt nigredogeneret̉. dicit em̄ ariſ. li. meth̓ꝫ. iiij. qd̓ natura terreſtris ſubtilis claritas aque natura aeris faciunt albedinē in argento viuoet ideo oppoſita iſtorū inducunt nigredinēinſiccō derelicto ex accione calidi in hūidoet ſic dicit ariſ. li. xix. nigredo generaturin oculo ꝓpter multitudinē humidi. calornaturalis agens in humidū terminando etdigerendo et exfictando in fine ingredinemderelinqͥt. De gn̓acione coloris alhiI vero ſit in materia humida et inillud vincat dominans frigiditastūc albedo gn̓at̉ vt apparet in niueprumā et in canicle in humoribꝰ fleumaticis. Quāuis em̄ frigus aggreget humidūnon tamen ſit ficcū humidū cum tamen ſitꝑſpicuum magis ē aptum natū ad nobileeſſe coloris. Preterea humidū ꝯpreſſū ꝑat̄ad ſparſionē et ꝑcium ſcꝑacionē. Sic aūtnon deſicco ꝓpter magis ꝑatur ꝙͣ uiscōpreſſionem ad recepcionem claritatis etapercionē ꝙͣ ſit ficcum. idro poteſt melifrigidū generare albū in humido ꝙͣ in ficcoet ſic̄ intelligend̓ eſt dicit ariſ. li. xix. qd̓albedo gn̓at̉ ex aere vaporoſo .i. declinantead humiditatem aqueā hoc ꝓpter frigidiaccionē. vero dicit ꝯmē. ꝙͣ albedo gn̓aturex igne claro admixto cum elemēto valdedyaphano intelligendū eſt de claritatetrāſſūpcionē albedo ſepius ab aꝝ. nūcupat.ſecundū albedo dicit̉. generari in nubibꝰexrefulgencia radioꝝ in eis ſi tenues fuerīt