Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ſit ex qͣdā vi minetali in locis illis exiſtenteꝯgelante aqͣs ſūt prīcipia lapidū vt dicitariſ. Fiunt aūt lapides vel ex luto vnctuoſov̓tute ſolis occultāte illud coagulātis ꝑciūcoherēciā in ſubſtanciā lapidis ꝯſtringentisVel fiūt lapides ex aqͣ ꝯgelata qͣdam v̓tuteminerali lapidis forme inductiua ẜm ipſaꝫmateriā lapidū efficiūt̉ qͥd am rare ſubſtācieet debilis ꝯpoſicōnis quidā forcōris qͥdāgenerant̉ tardius qͥdam cicius qͥdā forciusẜm forcōrē qͣlitatū actiuarū potēciā debiliorem t̓ſiſtēciā paſſiuarū. ẜm em̄ ꝯmixtionēiſtarū qͣlitatū in ſubſtācia lapidis diu̓ſificāt̉la pides in natura in v̓tute. v̓tus em̄ celeſtisīfluēs ad loca mineralia in eis ſuas impͥmitacciones et ẜm inuenit materiā apciorēet ſue accioni obediēciorē in eis imp̄ſſionempelinqͥt nobiliorē. Et ideo quidam lapidesp̄cioſi naturā vni planetaꝝ in ſuis effectibꝰ imitāt̉ vtꝫ in topazio lunā ſentire phibetur vt dic̓ amb̓. baſi. ynd̓. diaſ. et alij vtpoſt patebit. Note ergo ꝓprietates lapidisſiue petre ſūt iſte. qꝛ lapis vniu̓ſaliter ē frigidus ficcꝰ ꝯpactus durus guis pōderoſus ſuo pondere cētrū petēs t̓ra ꝯpͥmēs et eiꝰꝑtes ne dilatētur ad inuicē vniēs ꝯiūgensVnde dic̓ amb̓. lapides ſūt oſſaterre. qd̓em̄ faciūt oſſa in corpore hoc faciūt lapidesin diu̓ſis ꝑtibꝰ ipſiꝰ terre ipſam ꝯſolidāt etne ꝑtēs eiꝰ nimia ſiccitate ab inuicē defluātipſam ꝯpͥmūt adiuuāt lapides aquarūſuꝑfuſionē a ſua duricie remolliūtur. exſtillicidijs tn̄ guitatī deſcendētibꝰ excauant̉.vt dic̄ gregꝭ. Iapides eciā ſi cādētes fuerīt invino extīcti vniū erupūt et in acetū ꝯu̓tantvt dicit yſid̓. In lapidibꝰ eciā gn̓aliter r̓quirit̉ materie puritas v̓tus p̄cioſitas coloriset figure diuerſitas m̄ltiplex vtilitas. namvtiles ſūt in edificijs ꝯtrahēdis. in plateisſternendis. pro pōtibꝰ faciendis. hoſtibꝰexpugnandis. lupis cānibꝰ effugandispro mētallis ex eorū ſubſtācia extrahendis mētallis exornādis. īfirmitatibꝰ varijsꝑſanādis. turribꝰ r̓gū āpliādis. caſtriset ciuitatibꝰ muniendis. feris et beſtiolisdefendēdis Iapides itaꝫ pͥmo de minera exͣhunt̉. exͣcti qͣdrāt̉ poliunt̉. politi in edificōordīate collocat̉. ordīate maiores ſub minoribꝰ ꝯponūt̉. mediāte cemēto ad īuicē coaptātur. obducūt̉ cem̄to extrīſecꝰ ꝯplanātur.De pario .Arius lapis eſt genꝰ marmoīs eximij p̄cioſi vt dicit yſid̓. Hic apudparō īſulā īueīt̉ vn̄ pariꝰ nūcupat̉inagnitudo eiꝰ lāces traietas excedit. ēaptus ac vtil̓ ꝓcōſeruādis ſpēbꝰ vnguētisyſi. glo. aūt ſuꝑhyſtu. dicit pariū ē genꝰmarinoris cādidiſſimi ideo ſigͣt caſtitatē ⁊cͣ De praſſioraſſius ē lapis ad mod̓ porri viridisviſū ꝯfortat debilē aliqn̄do inuenit̉ guttis ſanguineis qn̄qꝫ guttiscādidis eſt diſtīctus. de diʳ in lapid̓. vtilenil aufert niſi viret et decet aurūDe piriteIrites vt dicit̉ vſid̓. eſt lapis fuluꝰaeris ſimilans qͣlitatē cui plurimusignis ineſt. de facili enim ſcintillasemittit tenentis manū ſi vehemēciꝰ pͥmat̉adurit ꝓpter ab igne nomē accepit. dediʳ ī lapid̓. tāgi vult leuit̓ blādaqꝫ manūqꝫtenei̓. p̄ſſus nimiū digitos tāgētis adurit De pioniteIonites ē lapis dicit̉ eſſe feīnei ſexꝰ certo tēꝑe ꝯcipit et parit ꝯſimilemlapidē et ꝯfert p̄gn̓antibꝰ vt dicit dyaſDe panteroAnterō lapis ē m̄ltoꝝ coloꝝ ſparſoꝝet ꝑit̓ diſtīctoꝝ. niger rubeꝰ viridis pallensqꝫ videt̉ purpureꝰ roſeusqꝫ ſil̓ pͣſſmmqͣꝫ coloris. hic facit hoīemaudacē in victū illo die qͣndo videt̉ maneoriēte ſole vt dicit̉ in lapid̓.De plumbelūbū vt dicit yſi. ſcꝫ de metallis. li.xvi. ē dictū eo ex pilis de plumbofactis varijs altitudo ꝑmitꝰ ē tēptatahuiꝰ vt dicit duo ſūt gn̓a cādidū ſcꝫ atꝫ nigꝝcadidū aūt meliꝰ ē et pͥmo ī inſul̓ athlantiomaris ātiqͥtus ē īventū. in m̄ltis locis hodieīuenit̉ em̄ in gallia luſitania q̄dā tra nigraharenoſa et eciā calculoſa qͥdē abluit̉ et exmatei̓a ſubſidet decoctionē in fornacibꝰplūbi ſubſtāciā eqͥt. ī aurifodīs eciā mateia auri qͥdā lapilli nigri reꝑiūt̉ et aurūcolligit̉ auro manēt. Sꝫ poſtea id̓ calculiab auro ſeꝑati ſe ꝯflāt̉ in plūbū totalit̓reſoluūt̉ inde tāta ē guitas auri plūbi vtdic̓ yſid̓. Nigꝝ vero plūbū duplex ē aūt em̄ex ſua vena ꝓdit argēto naſcit̉ mixtis.qꝫ venis ꝯflat̉ et in illa ꝯflacōe pͥmo ꝓceditſtānū. deīde argētū. t̓cio remanet ꝯflacōm efficit plūbū nigꝝ vt dic̓ yſi. ī india v̓oneqꝫ es neqꝫ plūbū īuenit̉. ſꝫ gēmis margai̓tis hec india recōpēſat yſi. plūbū nigꝝa̓ īoꝑbꝰ laborioẜ vt ī lamīs ī fiſtul̓ vtiliꝰ foreta hyſpaī britanici ſūt exꝑti. hucuſꝫ yſid̓.ẜm aꝝ. li. meth̓. iiij. ex ſulphure groſſo nimis de purato ac fetulēto argēto viuoponit̉ plūbi ſubſtācia ī locis ineralibꝰ gn̓at̉