Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

paſſus coartat̉ Fitqꝫ boſforꝰ tracius locꝰdicit̉ ꝓpontides. eo preueīt mare ponticūet precedit Idē dicit̉ bophorꝰ a tnͣſitu ſtrictoet anguſtis meatibꝰ boū vt dicit yſid̓. Indediffundit̉ ſinus pōticus ampliſſimꝰ a tergohabens ineotides paludes. qd̓ mare ex multitudīe fluminū et aquaꝝ dulciū influenciūdulcius ē atqꝫ amplius nebuloſū atqꝫ p̄terfocas delphinos alias beluas marīas maiores non patit̉. Sicut aūt terra ſit vnapro diuerſis locis varijs vocat̉ vocabul̓ itapro varijs regionibꝰ hoc mare magnū diuerſis noībus nūcupat̉. Hucuſꝫ yſid̓. li. xiij.Sinus vero maris dicunt̉ maiores receſſusvt in mari mediterraneo yonicꝰ ab yo regegrecie ſic dictus Iones aūt dicunt̉ athenenſes. vnde yonicū mare ab yonia vſqꝫ inficiliā dilatat̉. In occeano vero maximus ēſinus caſpeus. indicus. ꝑſicus. arabicus. quiet mare rubꝝ dicit̉. Rubꝝ aūt mare eſt vocatū. eo ſit roſeis vndis infectū. non tn̄talē habet naturā qualē videt̉ oſtendere. ſedex vicinis litoribꝰ viciat̉ gurges atqꝫ inficiquia omnis terra que circūſtat rubea eſt etſanguineo colori proxima vicina. Indeminiū acutiſſimū excerpi alij colores quibus pictura variat. vnde terrā talē habetnaturā ex fluctibꝰ litus diſſoluentibꝰ maisſubſtancia rubrificat̉. Ob hoc eciā in hijslitoribꝰ gēme rubre inueniunt̉ Nam huiōilapilli humo inuoluti inter arenulas ſintattriti. maris colorē retinēt atqꝫ fundi Hocmare in dn̄os ſinus diuidit̉. vnus ē ꝑſicusab oriente quē parſe inhabitant. alius aboccidente arabicus quē arabes incolūt frequentant vt dicit yſid̓. li. xiij. De pelago.Elagus eſt latitudo maris ſiue litoe̓et ſn̄ portū vt dic̓ yſid̓. ſūmā habensꝓfunditatē īſtabilitatē motus ꝯtinuitatēniltoꝝ vapoꝝ ſumoſitatū generās denſitatēex quibus ꝯtrahit obnubilacōeꝫ obſcuritatem. ex ventoꝝ varietate recipiens colorismutabilitatē. ex colliſione vndaꝝ ſpumaꝝꝯgregas in ſuꝑficie leuitatē tumultuoſitatēemittens ſonoritatem. tumultuoſū em̄ eſtpelagus ſonoꝝ inquietū et periculoſū ſicutde mare ſuperius dictum eſt. De gutta.Vtta eſt minima maris vel aque ſu̓pluuie particula a totalitate ſua peraliqua violenciā ſeꝑata. que quidēvt dicit yſid̓. guttā dicit̉ qn̄ ſtat aut pendetde tectis aūt arboribus ac ſi eſſet glutinoſaſtilla vero dicit̉ cadit. hinc et ſtillicidiūdiciʳ qͣſi ſtilla cadēs. ſtilla vero ꝙͣ guttaa nube aquoſa vi caloris ſiue īpetu venti reſoluta ſuo pondere inferiora petit. in cadendo ē nomē ſtille. in ſtādo aūt vel pēdendooptinet nomē gutte. Stilla aūt ſiue guttain ſubſtancia ē humidā clara diaphanaforma rotunda. ꝙͣtitate modica. virtutemagna Nam terra ſuꝑ quā cadit humectatet fecundat. radices ſcīa nutrit ingroſſat. virorē in herbis et arboribus plantisvegetat conſeruat. piſces in mari reficit etrecreat. oſtrea īpinguat ac in eis margaritāgenerat vt dicit yſid̓. maxime gutta roris. ſit in ſe molliſſima ex frequēti tamē caſupenetrat duriſſima iuxta illud Gutta cauatlapidem non vi ſed ſepe cadendo. De ſpūma.Punia eſt dicta. eo ſpumat̉ vt̓dicit yſid̓. ex ſordibus em̄ aque generatur. vnde et muſtum et ea quecoquunʳ ſpuma purgant̉. Fit autem ſpumaꝓpter intercluſionē. ſiue venti intercluſi inaque ſuperficie motu aliquo agitate. Vndeꝓpt̓ incluſi aeris leuitatem enatando aqueſuperfertur. cito quippe ex vndarū colliſione gignỉ. ſed tamen cito diſpergit̉ diſſipat̉ Spumā maris quādoqꝫ inter lapidesrecolligitur et per feruidam ſuperuenientiscaloris ſolaris actionē. quandoqꝫ in punicēquandoqꝫ in ſpongiam induratur. De piſcibus.Iſces a piſcando ſunt dicti. vt dicityſid̓. li. xij. ca. vij. terram et herbasaquaticas lambunt. ſic ſibi victūquerūt. Dicunt̉ ceptilia. eo natandi etreptandi ſpēm habeat. in natando em̄ repūtꝙͣuis in profundū ſe demergant. vn̄ amb̓.in exameron. Magna inquit inter piſcesaquā vicinitas cognacio eſt. extra em̄ aqͣsdiu viuere non poſſunt nec ſolo aeris ſpiraculo ſine aque attractu diu viuunt. Habentem̄ quandā reptandi ſpeciē et naturā. quiadum piſcis natat contractione corporis. inminorem ſe colligit longitudinē. et iterū ſeextendens aque innitit̉. quo niſu repellensaquā. in anterius ſe propellit. vnde vtiturquibuſdā pennulis ſicut auis in volando ſedalio modo. quia piſcis natans pēnulas mouet a parte poſteriori in anterius. et quaſiqͥbuſdā brachijs aut remis aqͥs amplectēset retinēs in anterius ſe extēdit. Auis veromouꝫ pēnas ſurſū. collectū aerē expanſāalaꝝ āplitudinē ꝯpellit redire per ꝑtē poſteriorem. vnde per yiolentā aeris ꝓpulſionē aꝑte poſteriori mouetur corpus in anteriorē.