Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

venenoſus aer corrumpit̉ et inficit̉ cui talisvapor peſtifer admiſcet̉. Si vero fumus expura et mūda ſubſtancia fuerit reſolutus etodorifera. aer odoriferā et nature amicabilēex nicorporatōe fumi odoriferi recipit qͣlitatēItem aer nos ciruidans nobis ē vtilis ꝓpt̓anhelitus neceſſitatē vitalis ſpūs ꝯtinuūnutrimentū Si em̄ clarus. lucidus purusfuerit. humores atqꝫ ſpūs erūt lucidi atqꝫpuri. Si vero turbidꝰ nebuloſuꝫ. humoe̓serūt turbidi. ſpūs groſſi ac infecti. vt dicitꝯſtā. philaredus. vnde aer eſt elementūcoreoꝝ ſpirituū Euentacio em̄ aeris adueniens ſpiritibꝰ eſt cauſa melioracōnis eoꝝdepuratōis mitigacōis. ꝓhibēs ſpūs humores ab inflamacōe. attractus em̄ a pulnionē cordi cor toti corꝑi prebet tꝑamentūVn̄ aer maxīe īmutat corpus ingredit̉ adinteriorā ſpirituū. miſcet̉ eoꝝ ſubſtāciaque corꝑi prebent vitā Vn̄ ſi fuerit aer puret mediocris in ſuis qͣlitatibꝰ temꝑatus adꝯſeruacōeꝫ vite maxīe ꝓficit. Si vero fuei̓tcorruptꝰ diſtēꝑatus maxīe ledit et corrūpitvt dicit ꝯſtā. Quāto aūt ē a terra remocior celo vicinior. tāto purior ſimil ior ē etheree puritati. Qn̄to vero terre vicini & tantofrigidior et craſſior ſilīor terree qͣlitati. Vn̄ex vaporibꝰ terre ad inteiora acis attractisvaria ꝯtraria in aere gn̓ant̉ Et ꝙͣto aer ēgroſſior ſpiſſior. tanto ſol in eo forciꝰ īprimit calorē radioꝝ ꝓpter radioꝝ ſolariū reꝑcuſſionē. ꝯculcatōeꝫ ꝯfractionē Ex reꝑcuſſiōe aūt ſolariū radioꝝ in aere huīdo denſogn̓ant̉ in eo varij colores vt diʳ in li. meth̓.vt pꝫ in aſſub in yride in ꝯſimilibꝰ. Fitaūt aeris ꝯdenſacio triplici de cauſa. ſcꝫ exyapor̓ ꝑtes terceſtres ſuas groſſas aereꝑmiſcente. vel ex frigiditate ꝑtes humidasaeris ꝯge āte. vel ex gn̓acōe noui aei̓s ſenſūin ſe recipiente. per cuiꝰ ad primū addicōemaer ingroſſat̉ vt dicit pl̓s. Rarificat̉ aūtſubtiliat̉ ex cauſa ꝯtraria ſcꝫ ꝓpter vaporisaſcendētis ꝯſūpcionē. ꝓpter forciorē calorēaerē extenuantē vel clarificantē. Vel igneaꝝparciū ex ꝑticulis aeris gn̓acionē vltimāhuīdītatis ſue rarefactionē caliditatis intenſionē aei in naturā igneā tnͣſmutaʳ Immutat̉ aūt aer ẜm ſubſtanciā vel qualitatēmultipliciter vt dicit auic̓. primo a ſol̓ appropinquacōe vel elongacōe. Caleſit em̄ aerqn̄ ſol ad noſtrū habitabile appropinquatquēadmodū frigeſcit qn̄ ſe elongat. Itē exortus occaſus ſtellaꝝ īmutacōe Stelle em̄ erratice fixe ſūt cauſa quare aer in ſuisqͣlitatibꝰ īmutat̉ Sole namqꝫ aliqͣ ſtellaeffectꝰ frigidi. ſiut ſaturno in frigido ſignoexiſtēte. ꝯuenient̓ intendit̉ frigꝰ in aere Sivero ꝯuenerit calido planeta vt marteſit exceſſꝰ in calore ſic de alijꝫ ē intelligēdūItē īmutat̉ ex terre varia diſpoſicōe ſitu etpoſicōe. in ꝑte ſeptrionali ſit ficcus aer frigidus. auſtralis calidus humidꝰ. orientalis calidus ficcus. occidētalis frigidꝰet humidus Itē ex terre eleuacōe vel depreſſione. qͥa in mōtibꝰ ē aer frigidꝰ. in vallibꝰaūt calidꝰ Cuius racionē reddit ꝯſt. in pan.dicēs Goreas inqͥt hꝫ ortū abeminēti zonavn̄ loca eminēcia libe̓ expetit iouꝫ ſubtiliat aera ita infrigidat. qͥa omne ſubtiledūmodo habeat exaltacōem motū infrigidả Aer aūt in vallibꝰ manet quietus itacalidus Aiā tn̄ reddit macrob̓. racionē. dicem̄ hoc fit ex aggregacōe radioꝝ qui m̄ltiplicant̉ in vallibꝰ ꝓpter ꝯdenſacōeꝫ vapoꝝin vallibꝰ pociꝰ ꝙͣ in mōtibꝰ. Et ideo niuescicius liqueſcūt in valle ꝙͣ in mōte. qꝛ ibi exradijs maior calor generat̉ Et ꝯcordatariſtotile in li. icth̓oꝝ. pͥmo ca. iiij. vbi dic̄ multiplicacio radioꝝ qui tendūt ad terrāvelut ad centꝝ ē in cauſa huius calefactiōisSimilit̓ reu̓beracio radioꝝ in acutis āguloꝝet mora ⁊cͣ. Itē īmuta aer exvicinitate maris. qͥa terra vicina mari ſeptētrionali frigidā ē ficca. ex vapoe̓ frigido ficco a marireſoluto. ibi em̄ calor ē debilis parū vincitEt ideo mare aqͥlonare parū ſal eſcit. vndeponticū mare ē qͣſi dulce. In mari auſtrali ēꝯtrariū ex cauſa ꝯtraria. Itē īmutat̉ aer excadauerū et paludū ꝓpinquitate ex qͦꝝ corrupcōne aer ꝯtrahit corrupcōeꝫ aer efficit̉putridꝰ qͣſi peſtilēcial̓ Et accidit iſta aei̓sputrida infectio in fine eſtatis ſepiꝰ in autūpno. qꝛ tūc aer ex ſua natura ē ſubtiliorideo ꝯuertibilior Propt̓ qd̓ accidit ei taliscorrupcio. ex ꝯmixtione malarū ſumoſitatūque a cendūt ex putredine cadaueꝝ vel paludū ſiue alteriꝰ rei cuiuſlibꝫ corrupte vt dic̄Io. Et de aere dicta in gn̓ali nūc ſufficiāt De igne perpendiculariVnc de īpreſſionibꝰ que fiūt in aereē dicendū. pͥmo de hijs fiūt ex vapore calido ficcō ſicut ē ignis ꝑpēdicularis. qn̄ꝫ apparet in aere ē aliudniſi īpreſſio gliata ex vapoe̓ calido ficto inpͥma aei̓s ꝑte eleuato hn̄te latitudinē infūdo lōgitudinē in ſupͣmo. ẜm figurā flāmepiramidalē ignē motū celi īflāmato. ſcd̓sē ignis longꝰ eſt īpreſſio gn̓ata ex vaporecalido ficcō in ſupͥma ꝑte aeris. carēte latitudīe maīfeſta r̓ſpcū ſue lōgitudīs īflāmato