Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Inter omnia elementa naturā habet puriorem et ſubtiliorem et dicit̉ āmodo in corporeus quia ꝓpter ſubtilitatē ſue ſubſtancieꝓpter ſubiectam materiam ſenſu non videtur. ꝓpter hoc eciam videt̉ multū nature ſpirituali ꝓximum quia quodā modo videturignis eſſe medius inter viſibilia et inuiſibilia. inqnͣtum autē ills apropinqͣt inferioribꝰē incorporeus. ſed inquantū approximat incorporeus eſt. Item naturam habet ceteriselementis actualiorem et in agendo forciorē ideo dicit̉ inmenſurabilis quia eius virtꝰet oꝑario creſcit in infinitum. Si materia fuerit infinita. diu em̄ materia ſubiecta ſufficit ignis deficit ſed ſemꝑ pocius creſcitItem naturā habet occulciorē. et ideo dicit̉occultus quia in ſua eſſencia ſenſibilitervidet̉. inuiſibilis incognitus dicit̉ quia ſn̄ſub̓e materia ſenſuū ꝑcipit̉ Quid eciam ſitin ſua eſſencia ſeu ſub̓a vix ꝯgnoſcit̉ intellcūItem virtutē naturā habet alijs mobiliorēet ideo dicit̉ mobilis et potens omniū quiain ignē ē pͥncipiū v̓tutis motiue quia mouſe alia et a nullo inferiori ſe mouet̉. Itemnaturā habet ceteris inferioribꝰ clariorē. Vn̄dicit̉ ille ē illuminatatiuꝰ qͥa claritate ſuāomnia illuminat. ſꝫ cum c̓cumuelatis ſplēdoribꝰ naͣm ſplendidi ignis radij foris einicātſꝫ circūuelant̉. quia rurſū ad ſecretū ſue ſub̓eſinū red̓ūcti a noſtris ſenſibꝰ occultant̉ Itēex ſubtilitate ſue ſubſtancie virtutem habetomnibꝰ alijs acuciorē et penetrabiliorē ꝓpt̓ dicit̉ a cute means. quia ꝓprie v̓tutis motu ſubintrat ſine reſiſtēciā et penetrat vniu̓ſaItem ignis habet v̓tutem ſnī et aliorū manifeſtatiuā diſtinctiuā. nam ſe manifaſtādoalia ſibi obiecta manifeſtat et eoꝝ coloresfiguras oculis rep̄ſentans. ideo dicit̉ clarꝰmaīfeſte diſcretus diſtinguens. Itē vnii habet inferiorū ad ſuperiora attractiua. naꝫ materia in quā agit rarefaciendo diſſoluit caloris ſui violēcia ſurſum trahit ꝓpter qd̓ dicitur de orſum paſcens ſurſum trahēs. Itēv̓tutē habet r̓nouatīa oīa veteraſcūt antiqn̄tur et deficiūt que v̓tute ignea ſeruant̉ vtpadet in ſenibꝰ in quibꝰ deficit calor natural̓et idēo dicit̉ renouatuiꝰ omniū eciā natue̓cuſtos ſine em̄ v̓tute ignis pōt ſubſiſterev̓tus alicuiꝰ corꝑis natua̓lis. Iteꝫ v̓tutē habet inmutatiuā qͥa omniū natura in quā agēdo ſuꝑat ꝯu̓tit in ſuam ſpeciē et tnͣſmutat etꝓpter hoc dicitur app̄henſiuꝰ et inmutatiuꝰ.na materia in quā agit apprehendens illādeſerit. Sed ꝯſumēdo in ſuā ſimilitudinē ꝯu̓tit app̄hēdēs aūt apprehēdit̉ qͥa ꝯſumptovb 11eo in qd̓ agit ī ſe reſilit atqꝫ redit id̓o diʳreſiliēs ⁊cͣ. Itē v̓tutē naturā ſuiip̄iꝰ cōmunicatiuā et ſn diminucōe diffuſiuā et id̓o diʳreciꝑe īguoniā ſiue ignorāciā minoratīs. qͥāſiuit effectū diʳ auget̉. ſic̄ recipit̉minorat̉ neqꝫ in eo videt̉ augmētū r̓ciꝑeeſt capiēs gloriā neqꝫ in eo putat̉ minorēſuſtinꝫ ꝯtumeliā Item natura habet purgatiuam. metalla em̄ non poteſt ꝯſūme aſtoriaet rubigine mūdificat expurgat emūdat.Itē v̓tutē habꝫ ſapoꝝ et huōꝝ alteratīām. vn̄et hūores in corꝑe excoquit digerit ciboscrudos ꝯſumēdo in eis ſuꝑflua ſapidos et ſanos reddere ꝯſueuit. Iteꝫ v̓tutē habꝫ ſue ſubſtācie rerū omniū ꝯmixtoꝝ corpoꝝ eſſēciamdiFuſiuā qͥa in rebꝰ omībꝰ inuiſibil̓ eſt incluſus qͣmꝙͣ includit actualit̓ videat̉ qͥa ind̓eſt manifeſtū quia ex forti corꝑum ſolidorūalliſione ignis excutit̉ in quibꝰ eſſe nullatēputabatur Item ignis ſubtilitate ſua ſub̓alihabet virtutem ſui cum alio corꝑe in mediatiſſime mutatiuam vt patet in ferro ignitōet carbone inflāmato huiōi in quibꝰ ignisita ẜm oēs ſui ꝑtes ſingul̓ ferri carbonisticularis ꝯiungitur qͥa in vnius ſubſtanciāet alterius ſenſibibilis diſtanciā penitusſentit̉. Vnde tripelex ignis ſpeciēs a ph̓isdiffinitur. Eſt enim ignis lux. flāma. igniscarbo. ignis enim eſt in ſua ſpera. ſꝫ flanimadicit̉ in materia aēcis. carbo autē in ſubſtancia terrra ſiue in feculentis mateie groſſibisHas et multas habet ignis ꝓprietates debus ſuꝙͣ li. ij. in tractatu de ordine ſea̓phynli. iiij. de qualitatibꝰ elementaribus ſcꝫ delore qͣre ibi. nam ea dicta ſūt ſufficiāt: De flamma⁂Iammā ē matei̓a ignea in ſubſtāciaaerea accenſa. aer ꝓpter ſue ſub̓eſubtilitatē inmediata quā habꝫ cuſpera ignis vicinitatem de facili ignitur innaturam igneam conmutatur. et ſcd̓m ſubſtantiā aerea eſt purior tanto flamnia eritlucidior et clarior et nature lucis ſimilior videbitur. Mouetur autem flaminā naturalit̓ſurſm et ab omni parte rei accenſe linealit̓in acutum tendit et in cōnum Vnde in ſua extremitate habet formam pineam et acutamVnde in ſuo acumine ꝓpter ꝯcurſū radiorū inangulo acuto forcius caloris ſui inprimit accionem et ideo quia in ſummo piramidaliangulo calidior exiſtit materia ſibi appoſitāinflanmat facilius et accendit calorem ẜmmateriā in quā agit r̓cipit Vn̄ ſi materia eſtturbidā fūoſa. turbidā obſcurā reddit lu. et ecōnu̓ſo ſi matei̓a fuei̓t tnͣſꝑens pura