Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ſi ſplen ſit magnus. corpus marceſcit. et ſiſplen marceſcit. torpus inpingueſcit. Vndeipſius ſplenis mediocritas ad ꝑuitatē pociꝰ ad ingnitudinē ītēdēs boītatē ꝯplexioīs deſignat vt dicit ꝯſt. li. ix. ca. xxvij. Capittulū qͣdrageſimū ſcd̓m de viſceribꝰIſcera ẜm yſi. inferiora dicunt̉ ꝓp̓einteſtina mēbris vitalibꝰ ſubdita etſubiecta qn̄e quidē dicunt̉ inteſtinaquia quedā interiori nexū quādā familiarireuerencia ſunt ſuꝑioꝝ mēbroꝝ culcitra et eorūdem quedā neceſſaria inſtrumenta. Et dicunt̉ viſcera quaſi vitalia qͥa locis vitalibꝰcirca p̄cordialia vbi gignit̉ vita ſūt interiobus circumfuſa. hucuſqꝫ yſid̓. ẜm ꝯſt. autēinteſtina q̄dam ſūt mēbra interius mutuo ſetenencia ꝯcauā rotunda per ventris longitudinē et latitudinē collocata. quoꝝ ꝯpoſico etſubſtancia ſtomacho aſſimilat̉. Sunt aūtnumero ſex principalia inteſtina quoꝝ triaſunt ſubtilia que ſuperius ſunt iuncta. triavero ſūt groſſa ab inferiori incipiēcia. pͥmūinteſtinū triū ſubtiliū vocat̉ duodenū quiain ſua longitudine ẜm menſurā cuiuſlibet hominis eſt duodecī digitoꝝ hoc ſuꝑ dorſumerigit̉ et in nullā aliam ꝑtem retorquet̉ ẜmvocat̉ ieiuniū quia ſemꝑ ē a cibis vacuū. etdicūt ſapientes exꝑimentatores mortuoanimali ſemꝑ inuenit̉ illud vacuū. dicūt tn̄illi qui quod hic̄ dicit̉ ab anathonicis. qͥaa ſe omnia eiciens nichil de acceptis ad ſuiretinet nutrimentū. terciū ſubtile ē appella. ſcd̓o ſimilimū ſꝫ tn̄ nūqͣ ſn̄ cibi corpuleūma ē īuentū Int̓ groſſa v̓o īteſtina pͥmū vocat orbū in ſubtili ext̓mitate hꝫ os vnū ēillud inteſtinū ſic vocatū eo ipſū fit orbatum id ē quaſi viduatum ab altero orifucioCum enim cetera inteſtinā duo habeāt orificia. illud habet vnū ſolū. ideo ſe hꝫ ad mo ſacci quia multa recipit paucā reſpectualioꝝ eicit vel emittit. ſecundū vero īteſtinūſub orbo ſiue ſub ſaccō poſitū dicit̉ yleo ethoc a dextera in ſiniſtrā tendit. et dicit̉ yleon eo in eo inteſtino yliaca paſſio fieriſueuit. terciū inteſtinū vocat̉ a grecis colon hoc inmediate cum inferiori tocius corꝑisorificio eſt ꝯiunctū. et in hoc inteſtino grauiſſima paſſio ſcilicꝫ colerica generat̉. vl̓ exipſius in teſtim nimia ꝯſtrictione vl̓ alicuiusgroſſi et frigidi humoris coadunacōe et perꝯſcquēs viarū illius inteſtini intrinſeca opilacōe ſicut narrat ꝯſt. et eciā Gal̓. ſuꝑ amphoriſ. Patet igit̉ ex p̄dictis ad quid ſūtneceſſaria inteſtina. quia cibū īmutant inſua ꝯcauitate ſuꝑflua recipiūt ad nature exib v.honeracōeꝫ. ad hoc eciā ſūt ncc̄a viſceꝝ rotūditas gilboſitas et volubilitas vt dicit ꝯſtāvt cibus tranſmiſſus a ſtomacho in eoꝝ gilboſitate aliquantulū inhereret ẜm animal̓neceſſitatē ſuꝑflua expelleret neceſſaria retineret. Fuit autē rotunda ne a ſtomachoin aliquo angulo ſuꝑflue collecta r̓manerētque correctionē inducerēt inteſtinis. Sunteciā inteſtinā duobꝰ pannicul̓ minimis veladminus inuoluta. et hoc fuit neceſſariumquia ſi vnus panniculus pateret̉ ab alteropaninculo ſubueniret̉ Sunt autē inteſtinaaliquantulū villoſa eoꝝ villi latum eciāextenſi vt fecis ſuꝑfluitatē expellerent neceſſaria nutrimento ꝯueniencius retinerent̉Sunt autē viſcera ſiue inteſtina īuoluta adinuicē et ꝯnexa ita vt minora maioribꝰ etciliora debiliorā groſſioribꝰ et forcioribꝰinuitant̉ vt ſic actiones virtutis natural̓in expeliendo ſuꝑflua in recidendo neceſſaria ap̄cius ꝑficiant̉. Dicit eciā Ariſ. li. ij.ẜm varietatē denciū in mandibul̓ animaliūvariantur in quantitate et qualitate naturainteſtinorum. Vnde dicit inteſtinum omnium animaliū habencium dentes in vtraqꝫmandibula eſt minus inteſtino non habencium nullum animal habet inteſtinum rectum niſi habeat dentes in vtraqꝫ mandibula. Item ibidem venter ſerpentis ē ſtrictus eſt ſimilis inteſtino amplo. et ſi fuerit naturalit̓ paruus hꝫ fel īteſtinis ſi fuerit magnus ſuper ep̄ar. Itē idem li. xiij. omnia animalia ampli recti inteſtinis ſūt guloſa valde quia propter diminucionem vſus cibi etin digeſtionem eiciunt ſuperfluitatem cibiindigeſtam et cito exit cibus. ideo appetūtmultum continue querunt cibum. cōtigitautem pati viſcera inteſtinā multipliciterdicit conſtan. li. ix. ca. xxvi. Quandoqꝫ excolerico humore vel e melācolico ſubſtanciāinteſtinorum corrodente et fluxum diſſenterie inducente hec paſſio peſſima eſt ſepemortifera vt dicitur in amphoriſ. Solutioventris in cuius inicio colera exit nigra eſtmortale Item quandoqꝫ ex ipſorum viſcerūinteriori punctura et vulneracione. et hocvel exte ori apoſtemate putrefactionē puncturam in panniculis ipſorū viſcerum inducēte vel ab exteriori leſione. Itē quandoqꝫ exintercluſione vnctuoſitatis paniculos neruos eos extendente ille dolor grauis eſt intantum vt aliquando inteſtina penetrari videant̉ Itē qn̄ꝫ ex humore groſſo et fleumatico īferiores ꝑtes īteſtinoꝝ obturāte et ſtercoꝝ exitū ꝓhibēte yliacā paſſiōꝫ vl̓ colericā