Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

ſcꝫ caliditas frigiditas alie vero due ſcꝫ ſiccitas humiditas ſūt paſſiue vn̄ ab iſtarūlitatū preualenciā et dominio dicunt̉ elemētaactiua vel paſſiua. Dicunt̉ aūt pͥme due prīcipalit̓ actiue. non quia ille tantū agat quiapaſſiue ſimilit̓ agūt. Nulla em̄ qualitas eſtocioſa in corꝑe. ſed hee ideo dicunt̉ actiue aactiones earū alie habent induci et ꝯſeruariNam caliditas qn̄qꝫ humiditatē qn̄qꝫ ficcitatem inducit cuſtodit vt poteſt videri in carne ſalſa. Calor em̄ ſolis terreſtres ꝑtes diſſoluit aqͦſas et aereas ſic relaxādo et remolliendo a calore inducit̉ humiditas. Siccitatēaūt inducit quia calor agens in humiditatēprius ea diſſoluit diſſolutū ꝯſumit ſic ſiccitas que eſt linia caloris inducit̉ eciā ꝯſeruat̉ Ealiditas igit̉ eſt elenitaris qualitas ſūme actiua qd̓ pꝫ per eius effectū tn̄ agatin aliquā. Primo eius ꝑtes diſſoluit quibus diſſolutis res debilior efficit̉ per pciūcoherenciā forcior fuit et ideo actio rei āgētisminus r̓ſiſtit Itē caliditas ē oīm̄ generabiliūartifex cauſa generacōis tocius prīcipalitereffectiua Eſt aūt duplex caliditas Caliditasſolai̓s ſiue celeſtis generās hec eſt ſaluatī aet generatīa. Vn̄ qnͥqꝫ generāt̉ rane ex celeſticalore in aere. Alia ē elemētaris gn̓ata.eſt corruptīa et ꝯſūptīa ſicut qn̄ fit cōadunacio fractoꝝ radioꝝ in puncto alicuius corpoi̓sperſpicui ſi fiat coadunacio radioꝝ in ſpeculopoteſt incendi ſtipā ex reflexionē radiorū etconburi. Item inferioꝝ ad ſuꝑiorā reductiuafaciendo enim motum a centro ad circūferenciam diſſoluit terreſtria in aquoſa. aquoſain aerea illa in ignea ſic īferiorā mediareducit in ſua ſuperiora. Item eoꝝ que dureſunt compactionis ē remollitiua. agendo em̄in groſſam ſubſtanciā equi mollificat diſſoluendo vt patet in metallis calore liq̄factis.diſſoluendo em̄ terreſtria in aquoſa remollitItē molliū liquidoꝝ eſt induratiua vt pꝫ inouo igni appoſito. qͥa liqͥdioribꝰ et ſubtilioribus ꝑtibꝰ reſolutis. terreſtribꝰ ꝑtibꝰ remanentibꝰ indureſcit. Itē denſoꝝ eſt ſubtiliatīa em̄ motū a centro ad circūferenciā habeatvi ſua in quā agit diſſoluit ſue actiōi ydoneā r̓ddit vn̄ rem ad ſimplicitatē reducerelaborat ꝯn̄s ſubtiliat ſimplicitas groſſe rei. ſubtilitas eſt que naſcỉ per minorē parciū ꝯpactionē vt pꝫ ī glacie que calore ſolutaſubtiliat̉ Itē virtute ſua eſt depuratīa mētalloꝝ rubiginis ipōꝝ ꝯſūptiua agendo inſubſtancia ip̄ius mētalli illā diſſoluit ſi qͥdinueīt feculēcie rubigīs ſeꝑat ꝯſumit Siaūt fuei̓t aurū oīno purū violēcia caloīs qui diſſoluit̉. ſed non ꝯſumit̉. vn̄ aurū ꝑfectedepuratū ꝙͣuis per calorē diſſoluat̉ in ſuopondere imnorat̉ Itē caliditas eſt accidētalit̓corruptiua vt eſt videre qn̄ calor plus diſſoluit ꝯſumat. ipſi humores putrefiūt et corrūpunt̉ vt pꝫ in cumulo frumēti aquā aſperſo. vbi calor intercluſus aꝙͣ reſoluit in fumoſitatē que incluſa retenta. grana remollitputrefacit ac corrupit. Itē naturalit̓ ē grauiūalleuiatiua. em̄ humiditas per calorē reſoluta ꝯſumit̉. pōdus minora ſic ſubſtācia reileuiat̉. ꝓpterea calore agente in humiditateſumus generat̉ qui ſumus alleuia depurat̉et in ſpm̄ ſcꝫ ſubſtanciā leuē aereā mutaturet rem in qua cōtinet̉ reddit leuiorē. hinc eſt corpora animaliū viuenciū īcomꝑabilit̓ ſūtleuiora ꝙͣ corpora mortuoꝝ ꝓpter calorē ſpiritū contentū in arterijs et in venis. Sic em̄corꝑa animanciū ſunt leuioa̓ poſt praudiū qͣꝫante ꝓpter caloris ꝯfortacōem. Item accidētaliter eſt caliditas aggrauatīa. Agendo em̄in ſubſtanciā rei. ſubtiliores leuiores ꝑtesꝯſumit et remouētibꝰ ꝑtibus groſſioribꝰ fitcompactio per ꝯſequens aggrauacio. Perporoꝝ eciā apercionē ex vi caloris fit ſpirituūeuaporacio ex quoꝝ preſencia corpus leuigabitur quibus euaporatis per ipſoꝝ abſenciā aggrauat̉ Itē caliditas eſt coloris rubei gn̓atīaagens em̄ in materiā ꝑtes terreſtrēs r̓ſoluitin aquoſas et illas in aereas in igneas vn̄ex circūfuſione ignearū parcium imitanciumrei ſuperficiem color igneus ſcilicet rubeus generatur ſicut eſt videre in roſis Pretereaper calorem calidi humores in corpore generātur ex eoꝝ diffuſione per corporis ſuperficiemcolor rubeus generat̉. Item accidentaliter eſtdiſcoloratiua quia per caliditatem poros aperientem exalant humores et ſpiritus euaneſcunt ex quoꝝ preſencia fiebat coloracio. eoꝝabſencia color diſcolor generatur ſicut eſt videre de roſa que de fumio ſulphuris albeſcit.Item nimis intenſa. naturaliter eſt mortificatiua. quia dum vltimus motus caloris agitin ſubſtanciam. eam ad vltimum rēſoluit.rēſoluendo in fine deſtruit et conſumit. Itemaccidentaliter eſt viuificatiua. quia per caliditatem preſtantem motum cordi in ſpiritibus fit ſpirituum in corpore rēſtauracio et nutrimenti membrorum fit competens adminiſtracio et ſic per conſequens corpus regetur et viuificatur. Recollige itaqꝫ ex prēdictis caliditas eſt elementaris proprietas ſumme actiua penetratiua ſumme mobilis et motiua generata ex motu radiorumſuijpſius multiplicatiua ſiue cōmunicatiua-