Druckschrift 
De probrietatibus rerum
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

naturales formas pn̄tes. vel abſentes diſcernit. res vero īmateriales per ſui pn̄ciā ꝯprehēdit vt ait Augꝰ. Itē per reflexionē ſuijpſiusſupra ſe. ſuijpſius eſt ꝯgnitiua vt dicit ph̓sNam videndo intelligendo ꝯgnoſcit ſe ⁊cͣ.Itē illuminacionū īpreſſionū diuerſarū admodū tabule eſt natua̓lit̓ receptiua Itē natutalit̓ incorporari corꝑi vniri appetat vnionis corꝑe eſt naturalit̓ affectiua. Itē naturaliter eſt appetitīa boni malicie fugitīa. ꝙͣuis ex defectu liberi arbitrij qn̄qꝫ malū eligat. tn̄ ex natura malo remurmurat vt dicitAugꝰ. Vnde aīa vegetabil̓ appetit eſſe. ſenſibilis appetit bene eſſe. racional̓ aūt affectatoptimū eſſe Et ideo nunꝙͣ quieſcit niſi oꝑtimo ꝯiungat̉. Iocus em̄ anime racionalis ēdeus ad quē mouet̉ vt in eo quieſcat nondiſtenſionē. ſed pocius per deſideriū amorēHee itaqꝫ anime ꝓp̓etates alijs ſuprapoſitis iam ſufficiant. Capittulū decimumquartū de virtutibusanime quibꝰ potens eſt ſuos oꝑacōēs exͣcerein ſe in ſuo corꝑe ꝯſidea̓te reſtat viOſtꝙͣ diximus de ꝓp̓etatibꝰ animedere de ipſius virtutibꝰ quibꝰ potēseſt ſuas operacōes in corꝑe excercere Hec aūtvirtus eſt potencia anime. ei eſſencialiter attributa ad ſuas ꝑagendas in corꝑe actionesNam mediāte hac virtute corpus viuificatcor arteias ꝯſtrīgit ꝯtinue dilatat. ſenſūet motū volūtariū omni animato corꝑi adminiſtrat vt dic̄. ꝯſt. li. xiij. Hec itaqꝫ ē triplexnaturalis que eſt in epate. vital̓ ſiue ſpūalisque in corde. aīalis que in cerebro ſedē habetActio igit̉ virtutis naturalis in aīalibꝰ et inplantis cōis eſt que generat nutrit augmētat vt idē dicit ꝯſt. Eſt aūt gn̓acio ꝓut hicſumit̉ ſubſtācie humoris vel rōis ſeminal̓ inſubſtāciā plāte vel aīalis oꝑacōe natue̓ factamutacio et v̓tus incipit oꝑari a tꝑe gn̓acionis vſqꝫ ad ꝑfectionē plāte vel aīalis Huicaūt gn̓acōi naturali due v̓tutes .ſ. īmutatīaet īformatīa ſubmīſtrāt. v̓tus īmutatīaeſt illa ſubſtāciā ſeminis tnͣſmutat ꝯu̓titin ſubſtāciā ſingulaꝝ ꝑciū plāte vel aīalis et tus iſtā facit tnͣſmutacōeꝫ mediātibꝰ qͣtuor qͣlitatibꝰ pͥmis .ſ. calido. frigido. humido.ficco calidū humidū oꝑaʳ ſb̓aꝫ in olliorē vt carnē in aīalibꝰ. flores medullā ī arboribꝰ. calidū ſiccū oꝑa radices in vegetabilibꝰ cor in animātibꝰ. frigidū humidūoꝑat̉ vt in plātaꝝ folijs et aīaliū pilis. frigidū ficcū oꝑa vt pꝫ in neruis oſſibꝰ aīaliū in trūcis corticibꝰ arboꝝ plātaꝝ Virtꝰvero ſecūdaria .ſ. īformatiua. actioni naturein gn̓acōibꝰ eſt neceſſaria. q̄a ordinat diſtiguit formā ſpēꝫ ipſi gn̓ato ꝑtes ſingulasꝯgruētes hec v̓tus ꝑforāda ꝑfoa̓t vacuaꝯcauat. aſꝑa lenificat nimis leuia aſꝑatvnicuiqꝫ ꝑticule ſuꝑficiē ꝑficit figurat. Hecaūt due v̓tutes ſcꝫ īmutatiua informatiua diucius orꝑan niſi quouſꝫ ipſa res gn̓atavt aīal vel planta in eſſe nature ꝯpleat̉ Etneceſſe fuit vt v̓tus nutritīa ad ꝯſeruacōemgn̓acōis ꝯtinue ſequeret̉. Eſt em̄ ipſius gn̓atie v̓tutis adiutrix mīſtra. qͥa in lōgitudinelatitudinē ꝓfūditate augmentat extēditipſū gn̓atū P aſcitīa qͦꝫ virtus nutritiuā adiuuat ei miniſtrat. qͥa cibū ab aīalibꝰ aſſū in mēbris aſſimilat ſolidat qd̓ diſſolu eſt ac deꝑditū vi caloris vel aliqͣ paſſioneaeris reparat r̓ſtaurat Et ideo naturā mirabilis paſcitiuā virtutē nutritie fecit adiutri vtrūqꝫ ſubiecit miniſtei̓o v̓tutis gn̓atīeHuic ergo paſcitiue v̓tuti. qͣtuor v̓tutes ꝑticulares ſubminiſtrāt ſcꝫ appetitiua nutrim̄ ꝯueniens attrahit ipſis mēbris et ad nutrimentū carnis attrahit temꝑamentū ſanguinis. ad nutrimentū cerebri et pulmonistemꝑamentū fleugmatis ſic de alijs Itē eicooꝑat̉. virtus digeſtiua que ꝯueniencia abincōuenientibꝰ nutriendo ſeꝑat diuidit pu ab impuro. Itē virtus retentiua que ſcilipurū nutrimentū cuſtodit. et qd̓ iam actionenature excoctū eſt ſingulis mēbris incorporataſſimilat atqꝫ vnit. Itē expulſiua que ſuperflua a mēbris tracta. eis nullatenus aſſimilāda neceſſai̓o expellit Et ideo ſicut vis appetitiua oꝑat̉ calido et ficcō et digeſtiuacalido humido retentiua frigido ſiccoſic expulſiua frigido humido oꝑat̉. Caplm̄. xv. de v̓tute vitali cuiꝰ iniciū ē corIrtutē aūt naturalē ſeqͥt̉ v̓tus vital̓que viuificat cuius fundamentū ſiueꝓpriū domiciliū eſt cor a quo ꝓceditvitā ad oīa mēbra viuificanda. Iſtiꝰ v̓tutisoꝑacōi cooꝑat̉ vis volūtarie motīa quā coret arterie dilatant̉ conſtringunt̉. Et dicit̉hec dilatacio motus cordis a medio in omnes extremitates Sic econuerſo ꝯſtrictio dicit̉ motus ab extremitatibꝰ ad ip̄m mediū ſicut eſt in fabroꝝ follibꝰ videre. Virtus ergovitalis cor dilatādo mediāte pulmone ad coraerem attrahit a corde ad alia membra perarterias trāſmittit. Et iſta virtus per virtutem dilatatiuam cordis et conſtrictiuā. anhelitū in animali operat̉ qui mouet pectus motu continuo. neruis tamen motis primituset lacertis Iſte autem flatus ſiue anhelitusneceſſarius eſt ad caloris natural̓ mitigacōeꝫ