De iuramento calumnie. lo§

poſtea interp̄tans ⁊ declarans dicit intelligēdū de clericis cuiuſcūqꝫ ordinis ⁊ monachis ⁊ ſanctimonialibꝰ. gͦclericoꝝ appellatōne veniūt monachi hoc etiā colligitex ethymologia vocabuli qꝛ dicit̉ clericus a cleros qd̓idē eſt ꝙ ſors qꝛ ſunt clerici electi in ſortē ⁊ partem dn̄igͦ ⁊ monachi poſſunt dici clerici qꝛ ſūt electi in ꝑtē dn̄i⁊ pro hoc habes tex. in. c. duo ſunt genera. xij. q. j. ⁊ maxīe hodie hͦ ē veꝝ qm̄ monachi ſūt clerici. vt pꝫ in rubrica de vi. ⁊ ho. cle. ⁊ tn̄ in nigro tractat̉ etiā d̓ monachisſed hoc intelligo vt veniant in fauorabilibꝰ ſecus ī odioſis qꝛ habent aliā qͣlitatē a clericis ſecularibꝰ. ar. optimū in. c. ſtatutū. de elec. li. vj. ⁊ ſic etiam in fauorabilibꝰappellatōe eccl̓iaꝝ veniūt monaſteria. liiij. di. §. hac auctoritate cū ſe. ⁊ qd̓ le. ⁊ no. in. c. ij. d̓ ſuppl. neg. p̄la. li. vj.ſꝫ appellatōne monachoꝝ nunqͣꝫ venit clerici ſeculares qꝛ nō cōpetit ethymologia vocabuli. xvj. q. j. placuit. Idē puto ꝙ appellatōne monaſterioꝝ nunqͣꝫ veniunt eccleſie ſeculares eadē rōne. facit qd̓ in ſil̓i no. bar.in. l. j. ff. ad municip. ꝙ appellatōe ciuiū veniūt comitatiui. vt. l. qui ex vico. ff. ad municip. facit qd̓ no. in. c. Rodolphus. ⁊ in. c. ſignificauit. d̓ reſcrip. ¶ Uenio ad gl.⁊ quero quid debeat iurare iurans de calūnia? glo. ī ꝟ.bo calūnie. dicit ꝙ quinqꝫ .i. circa qͥnqꝫ exp̄ſſa in glo. ꝙnō cōmittit calūniam ⁊ ponit ꝟſus. ⁊ idē no. glo. in. l. ij.C. e. ⁊ practicā exigendi hoc iuramētū vide ꝑ Spe. e.ti. §. nūc dicamus in princi. vbi in effectu ponit ea q̄ dicuntur hic in glo. ibi tn̄ conſuluit ꝙ omittat̉ illud. c. dedilatorijs fruſtratorijs nō petēdis. qꝛ al̓s raro eſſet velnunqͣꝫ qͥn litigātes eſſent ꝑiuri. ⁊ ꝓ hoc induco. c. clericos. de coha. cle. ⁊ mulie. vbi ptꝫ ꝙ nūqͣꝫ ē exigendū iuramentū qn̄ veriſil̓iter dubitat̉ de trāſgreſſione. ꝯcor.c. ille. xxij. q. v. Itē dicit̉ ꝙ in. d. l. ij. exigit̉ iuramētū deeuitanda calūnia in pn̄ti ⁊ in futuro nō aūt in p̄teritoqꝛ facta non poſſunt haberi ꝓ infectis. vt in. l. in bello.§. facte. ff. de capti. ⁊ poſtli. reuer. nec ob text. in. d. l. ij. īeo ꝙ dicit debere iurari iuſte mouiſſe litē. qꝛ debet exponi ẜm eū .i. mouere. ff. fami. hercl̓. l. inter heredes. §.familie. Butri. ibi cōtra ⁊ habebit bonū effectuꝫ qꝛ videns falſū iurare deſiſtet a iuramēto ⁊ a cā. Itē a principio nō calūniabit̉ ſciens ꝙ habet iurare ⁊ videt̉ hocdictū ſequi h̓ do. an̄. Ego puto primū dictū veriꝰ. naꝫſi iuramētū debet extēdi ad p̄teritū. quare lex p̄ciperetiurari dūtaxat poſt litis ꝯte. deberet em̄ iurari ab ipſoinitio. dico tn̄ ꝙ queſtio ē modici effectus qꝛ ſuꝑ emergentibꝰ queſtionibꝰ ante li. ꝯte. iurat̉ ſpecificę. vt. sͣ. dixi. ⁊ poſt ꝯteſtatōem iurat̉ ſuꝑ tota cā. vnde ſatis ē ꝙiurat ſe credere litē iuſtam ꝓmouere ⁊ ꝙ in futuro nōcalūniabit̉ facit ad p̄dicta. c. pe. de iureiurā. maxime hͦꝓcedit quando iuramētum malicie pōt exigi in quacūqꝫ ꝑte litis. ⁊ quotiens iudici viſum fuerit. vt in. c. ij. eo.ti. li. vj. ⁊ debet p̄ſtari hoc iuramētum tactis ſacroſanctis euangelijs. ar. in. d. l. ij. vide glo. in. cle. j. de here. inver. tacta. de conſuetu. tn̄ ſufficit tangere ꝙͣlibet ſcpͥturam ¶ Qualit̓ aūt iurabit iudeus q̄ nō credit euāgelio: dic̄ ꝙ ſuꝑ decē p̄ceptis moyſi vel ꝑ deū pr̄em vl̓ aliud ꝓut pleneˡ ꝓſequit̉. Spe. eo. ti. §. reſtat. ꝟ ſed pone. ¶ Glo. in ꝟbo ad omniū. opp. ⁊ ſoluit ſed ꝯtra ſolutiōem. glo. facit quia hoc erat cōceſſum clericis conſtantꝭ. in priuilegium vt nō iurarent gͦ non debet extēdi ad alios. Et ſi diceres hoc priuilegiū eſt in corporeiuris clauſuꝫ. ergo debet extendi quia facit ius quo adoēs. Certe iſte n̄ eſt bonus intellectus per. c. cū ordineꝫ⁊ quod ibi no. de reſcrip. ⁊ vide bo. glo. sͣ. in prohemioin ver. iudicijs. dicendum ergo ꝙ oībus fuit ꝯceſſum ſꝫilli fuerunt expreſſi per excellentiam vel attenta mentelegis diuine ⁊ humane debuit concernere omnes clericos. ⁊ ita fit h̓ interpretatio ⁊ h̓ melior. ⁊ de materiaglo. vide quod no. in. c. ad eius. v. di. ⁊ in. c. ſane de priuile. ¶ Quero nunquid in cauſa criminali ſit preſtandum hoc iuramentū calumnie? glo. in ver. ſiue in crimi

nali alle. pro ⁊ ꝯtra. ⁊ primo adducit iſtum tex. ꝓ parte affirmatiua corroborat idem. ꝑ. l. j. C. eo. ti. vbi generaliter innuit̉ iuramentum calumnie preſtandum vbiprobatio eſt fienda. ad idem. l. fi. C. de fi. inſtru. vbi cūredarguit̉ inſtrumentū de falſo preſtatur hoc iuramētum. In cōtrarium adducit inſti. de pub. iu. in prin. vbidicit̉ magnam eſſe differentiam inter criminales cauſas ⁊ ciuiles tam in eis exercendis qͣꝫ inſtituendis. Iteꝫin cauſa criminali. licet tranſigere. C. de tranſac. l. j. ⁊. ij.q. iij. preuaricator. ⁊ ille qui tranſigit videt̉ confiteri.vt. l. furti. ff. de his qui no. infa. igitur ibi non debet iuramentum preſtari cū liceat qualitercunqꝫ ſe redimeread idem. l. j. ff. de bo. eorum qui mor. ſibi conſci. vbi dicitur ꝙ in cauſa ſanguinis licitum eſt aduerſarium ſuum corrumpere ⁊ ſic videtur fortius licitū mentiri. gl.noſtra videt̉ inclinare in primam ꝑtem vt ſit iurandū⁊ hanc opi. refert tenuiſſe Azo. ⁊ inducebat hāc decre¶ Ad contraria reſpondet glo. ꝙ licet ſit differentiainter cauſas criminales ⁊ ciuiles nō tn̄ omnino alit̓ tractatur vna qͣꝫ alia. al̓s ſequeret̉ ꝙ in criminali non daretur libellus nec alius ordo ſeruaretur. nec ob. ꝙ licitum eſt tranſigere quia nō excludit̉ per iuramentuꝫ calumnie. nam ⁊ idem videmus in ciuili. Eodē modo reſpondet̉ ad. l. j. ꝙ licitum eſt corrumpere aduerſariuꝫquod licitum eſt tranſigendo non tn̄ per hoc licitum ēcalumniari in cauſa. Item ẜm Goſ. qui tenuit etiā hācopi. ibi nō dicit̉ ꝙ ſit licitum ſed ꝙ ignoſcitur vnd̓ vicio non caret. xiij. di. nerui. Iteꝫ licitū eſt tranſigere vtꝓpter hoc non habeat̉ pro confeſſo. vt dicit Bart. ind. l. jC. eo. non tamē per hoc ꝑmittit calumniari. hanceandē opi. tenet glo. iuris ciuilis in. d. l. j. ⁊ Cy. ibi Butri. Io. Uincen. ⁊ hic Tan. phi. ⁊ Spe. eo. ti. §. ſequitin prin. Alij contra vt Mar. per leges in cōtrarium inductas. ⁊ qꝛ ſatis eſt ꝙ accuſans puiatur ſimilitudineſupplicij. ij. q. viij. ſiquis. idem̄ Hug. qꝛ de facili quis ꝓſalute corporis deieraret non ſic ꝓ ſaluatōne reꝝ. bar.in. d. l. j. C. e. videt̉ velle ꝙ de iure debet breſtari ſed deconſuetudine Italie hoc nō obſeruatur ẜm eum: ſedſtatim cū actor venit iurat accuſationem eſſe veram etſic animo calūniandi non ꝓcedere. poſtea cuꝫ apparetreus iurat de veritate dicenda. ⁊ ita approbat cōmunisſtilus ẜm eum. Hoſti. tamen hic videt̉ capere mediaꝫviam. dicit em̄ tutum eſſe non adhibere tale iuramentum in foro ciuili rationibꝰ predictis ſed ſecus in forocanonico vbi nō infligitur pena ſanguinis. Do. an. clare nō elicit videt̉ tamen plꝰ inclinare in ſententiā glo.que mihi placet indiſtincte tam in foro ciuili qͣꝫ canonico. nā in accuſatore ceſſant rationes in ꝯtrarium all̓.īmo poterit eſſe vtile qꝛ ſciēs ſe debere iurare abſtinebit a calumnia. Item operabit̉ effectū ſuum in dilationibꝰ ⁊ in alijs calumnioſe nō petendis. Idem in accuſato naͣm timore iuramēti non prolōgabit cauſam. ⁊ neſimul ꝑdat corpus ⁊ animam in multis timore iuramēti abſtinebit a calumnia. ⁊ quanto vicinior ē morti tāto timidior eē debet. lxxxvj. di. tanta. Iteꝫ ſi predicterationes excuſarent a iuramēto calūnie eodem modoeſſet dicendum ꝙ non debet alicui indici purgatio cuꝫdeficiens in ea habeat̉ ꝓ ꝯuicto. Itē non exigeret̉ iuramentū de veritate qd̓ tn̄ ē falſū. vt. jͣ. de purga. cano. ꝑtotū. ⁊ in. c. qual̓r ⁊ qn̄. el. j. ⁊ in. c. cuꝫ dilecti. de accu. etqd̓ no. Inn. in. c. ij. de ꝯfeſ. ⁊ exp̄ſſe hͨ ꝓbat lr̄a iſta h̓ nōob. ꝙ de iure canonico n̄ imponit̉ pena effuſionis ſanguinis. qꝛ imponit̉ ſil̓is ⁊ magis afflictiua iuxͣ not. perInno. in. c. qual̓r ⁊ qn̄. ij. de accuſa. nō ob. qd̓ dr̄ de ſil̓itudine ſupplicij. qꝛ illa ꝓuiſio reſpicit finē litꝭ h̓ iuram̄tū reſpicit principiū ⁊ totā cāꝫ ⁊ meliꝰ ē an̄ tp̄s occurrere ⁊cͣ. vt. l. fi. C. in qui. ca. in inte. reſti. nō ē neceſſe. Etaꝑte ꝓbat̉ h̓ ī ꝟ. p̄terea. vbi ponūtur ꝟba imꝑatoris ⁊ip̄iꝰ ꝯſtitutōis tenor in qͣ exp̄ſſe fit mētio de cā criminali. ergo ⁊ in foro ciuili ē iurandū in cauſa criminali cum