De iura. calum.
cauſis ſicut exponit̉ illud vnuſꝗſqꝫ hēat ſuā ꝓpter fornicationē .ſ. euitandā. xiij. di. nerui in fi. vide in. c. j. e. ti.li. vj. ⁊ in Spe. e. ti. poſt pͥn. vbi vide ⁊ idē ibi dr̄.Caſus. CleriNhereNteS. cus in cā eccl̓ieſue iuramētū calūnie pōt alteri cōmittere⁊ ꝑ ſe iurare nō cogit̉ nec dꝫ ſine ſuꝑiorꝭIllicentia. h. d. Diuidit̉. nam pͥmo ponit ꝙdubia determīare ſpectat ad ip̄m. Scd̓o ponit dubiūꝓcedēs ex ꝯͣrietate duaꝝ. ll. ibi legibꝰ. Tercio illd̓ diffinit ibi vt gͦ. Quarto moderat̉ ibi veꝝ. Quinto cōminat̉ ibi oībꝰ ¶ No. pͥmo vnū caſuꝫ reſeruatū pape .ſ.determinare guiores q̄ones. Cōcordat. c. multis. xvij.di. ⁊ xxiiij. q. j. quotiēs. ⁊. c. vt debitus. jͣ. d̓ ap. ⁊ int̓ graniores qōnes cōputat̉ cū dubitat̉ de intellectu alicuiiuris. Intelligo tn̄ vt ſi eſt dubiū legis diuine vl̓ canonice recurrit̉ ad eū ꝑ. c. ꝑ venerabile qͥ fi. ſint le. ⁊. in. c.inter de ſen. ex. Si ꝟo dubitat̉ de intellectu legis ciuilis tūc inquātū ꝯcernit clericos idē dicēdū qd̓ .sͣ. ſꝫ ſi cōcernit laicos tūc ad imꝑatorē vt. l. fi. C. de legi. Qiꝰ .n.eſt interp̄tari cuius ē ꝯdere. vt in p̄all̓. c. inter alia. facitqd̓ no. glo. in regl̓a q̄ pͥor de reg. iu. li. vj. ⁊ hͦ ītellige reſeruatū eſſe principi vt interp̄tatō obſeruet̉ ſꝫ qͣꝫtū advnā cauſaꝫ iudex pōt etiā interp̄tari. vt no. Inno. inc. cū ſpāli d̓ appel. Uide bo. glo. d̓ hac interp̄tatōe. ī. c.j. de poſtu. p̄la. facit. l. vna. C. de ꝓfeſ. qͥ in vr̄. ꝯſtan. li.xij. niſi dubiū eēt ita arduū ꝙ firmus intellectꝰ dari nōpoſſit tūc etiā ad pͥncipē recurrēdū ē vt. d. l. fi. ⁊. l. pe. e.ti. ⁊ qd̓ ibi no. ¶ No. ſcd̓o ar. opti. ꝙ lex pͥncipis emanās exp̄ſſe circa clericos ī eoꝝ fauore ſeruāda ē etiā citra pape aucͣtē. de qͦ ī. c. eccl̓ia ſctē marie de ꝯſti. vbi plene dicā ⁊ ī. c. j. de no. ope. nū. ⁊ quod no. in. c. fi. de ſolu.¶ No. tercō qn̄ ē p̄ſtādū hͦ iuram̄tū calūnie. dꝫ .n. p̄ſtari ī litꝭ exordio .i. īcōtinēti pꝰ lit. ꝯte. nā ī ip̄a ꝯteſtatōeīcipit exordiū litꝭ. vt ī. c. ſuꝑ qōnū. §. ꝙ ſi de of. dele. tūcem̄ d̓r lis mota ī. c. ex ꝑte. ij. de ꝟ. ſi. an̄ nō d̓r qͥs agere ſꝫagere velle vt. l. āpliꝰ. ff. rē ra. ha. vn̄ expōit h̓ Hoſt. exordio .i. pꝰ principiū litꝭ exordiū .i. īmediate poſt litꝭ cōte. qd̓ ꝓbat̉. jͣ. e. cū cām. ſi tn̄ p̄ſtat̉ lōge poſt non tn̄ ꝑ hͦvitiat̉ iudiciū nec etiā ſi ī totū omitteret̉. de qͦ dic vt inc. j. e. ti. li. vj. Idē ſi p̄ſtat̉ an̄ litꝭ ꝯte. nec ē opꝰ denuo p̄ſtare dūmō ſit p̄ſtitū ſuꝑ tota cā pōt tn̄ p̄ſtari an̄ ſꝫ nōcōpellit̉. vt dic̄ Ci. poſt Pe. in. l. ij. C. e. vbi exp̄ſſius qͣꝫhͦ ꝓbat̉ ꝙ pꝰ litꝭ ꝯtē. ē ꝑſtādū. ſꝫ intellige vt dixi ꝙ annō cogit̉ qͥs iurare ſꝫ tm̄ iurare valet. Itē ītellige ꝙ an̄nō cogit̉ iurare .ſ. ſuꝑ tota cā nā ſuꝑ emergētibꝰ qōnibus etiā an̄ iurat̉ cū aliqͣ ꝑtiuꝫ vult aliqͥd ꝓducere. vn̄aucͣ. hͦ ſacr̄m. C. e. ti. q̄ dic̄ ſemel hodie iurādū de calumnia corrigit tm̄ legē antiquā ī his q̄ fiūt pꝰ litꝭ ꝯte. ⁊ p̄p̄ſtitū tale iuramētū vl̓e. ſꝫ ī his q̄ fiūt an̄ lit. ꝯte. ⁊ an̄qͣꝫſit p̄ſtitū tale iuramētū vl̓e ita iuraret̉ hodie ſuꝑ qͣlibꝫexceptōe ſic̄ olim. vt no. Bar. ⁊ Ci. ī. d. l. ij. ⁊ ī. d. aucͣ. h̓ſacr̄m. e. ti. fac̄. l. j. e. ti. ⁊ qd̓ ibi no. ⁊ ſic limita iſtū tex. facit. c. lr̄as d̓ reſti. ſpō. ¶ No. qͣrto ꝑ quē eſt p̄ſtandū qꝛregl̓r ꝑ pͥncipales ꝑſonas. vt h̓ ⁊ ī aucͣ. pͥncipales. C. e.⁊ adute qꝛ in iudicio ml̓te ꝑſone ꝯcurrūt. primo .n. ē iudex qͥ lꝫ ſit principal̓ nō tn̄ iurat de calūnia ī qͣlibet cauſa ſꝫ iurat in principio officij. vt ī aucͣ. iuſiurādū qd̓ preſtat̉ ab his ꝑ totā ꝯſtitutōeꝫ dꝫ tn̄ iurare p̄poſitis ſacroſāctis euāgelijs. vt in p̄all̓. l. ij. qd̓ tn̄ nō ẜuat̉. de cōſuetudīe ẜm Bar. ibi Itē ſūt ī iudicio actor ⁊ reꝰ ⁊ iſtiiurāt indubie ſi litigāt ꝑ ſe etiā ſi ſint clerici. jͣ. e. c. ceterū. ⁊. c. fi. Quid aūt ſi litigāt ꝑ alios. jͣ. dicā. Itē ſi ē aduocatꝰ ille d̓ iure tenet̉ iurare de calūnia. vt. d. l. ij. ⁊. l.rē nō nouā. C. de iudi. ſꝫ hodie d̓ ꝯſuetudīe nō ẜuat̉ etforte tal̓ ꝯſuetudo nō valet tāqͣꝫ pctī nutritiua ⁊ p̄bēsmaͣm peccādi. vt ī. c. ex ꝑte. ⁊. c. fi. de ꝯſue. ⁊ optimū eētvt ea nō obſtāte exigeret̉ ab aduocato tale iuramētuꝫnā audiui a valētiſſimis aduocatꝭ ꝙ ſepe ꝑ īportūas ꝑces amicoꝝ aſſumūt cauſas iniuſtas ſciēter ⁊ crederem
ip̄os teneri ī foro aīe ad intereſſe. qꝛ ꝑ iniuſtas ⁊ falſasall̓atōes obtinēt ſnīas ꝓ eoꝝ cliētulo. facit qd̓ noͣ. glo.in. c. j. d̓ ꝯfeſ. li. vj. ⁊ qd̓ no. Inno. in. c. ſic̄ dignū. ⁊. c. adaudiētiā de homī. An aūt poſſint mētiri ⁊ falſa all̓are ſihn̄t bonā cām in veritate? vide bo. glo. in. c. cupiētes d̓elec. li. vj. in prin. ⁊ meliꝰ ꝑ Inno. in. c. olī. j. de reſ. ſpo.Itē in iudicio qn̄qꝫ interuenit ꝓcurator ⁊ iſte iurat decalūnia lꝫ dn̄s a principio iurauerit vt euitet̉ calūnia ꝑeū ⁊ dꝫ iurare in aīam ſuā ⁊ ſi iurat ꝓ dn̄o iurat ī aīamdn̄i. de qͦ in. c. ij. ⁊ fi. e. ti. li. vj. ⁊ dicā latius. in. c. in ꝑtractandis. jͣ. e. Itē ſūt teſtes ⁊ iſti nō iurāt de calūnia ſꝫ deveritate dicēda. vt in. c. hortamur. iij. q. ix. ⁊ vide glo. inc. frat̓nitatis. jͣ. de teſtibꝰ ¶ No. ꝙ ꝯſtitutō loq̄ns ſpālit̓de clericis lꝫ general̓r reſpectu certi actꝰ derogat cōſtitutioni generaliter diſponenti de ꝑſonis lꝫ ꝑſonaliterreſpectu illiꝰ actꝰ. h̓ .n. pͥmo ꝯſtitutō diſponebat de clericis ſꝫ general̓r vt nō p̄ſumerēt iurare. Alia ꝟo ꝯſtitutio loq̄bat̉ de oībꝰ general̓r ſꝫ ſpālit̓ reſpectu certi actꝰvidelicet vt pͥncipales ꝑſone deberēt ꝑ ſe iurare de calūnia ⁊ tn̄ illa ſpālitas reſpectu generis ꝑſonaꝝ ⁊ generalitas reſpectu actꝰ p̄iudicāt alteri generali ⁊ ſpāli reſpectu iuramēti de calūnia qd̓ dico valde nondū. ⁊ ſingulariter infero ad illiꝰ qōnis deciſionē an clericꝰ poſſit recōueniri corā ſeculari qd̓ no. qꝛ iura ſpāliter ꝓuident vt nō iudicent̉ elerici a laicis lꝫ general̓r loquant̉⁊ alia iura que ꝑmittūt recōuētōꝫ loquūt̉ generaliterlꝫ ſpāliter reſpectu ꝯuētōis. ergo illa ꝯſtitutio loquensſpecifice d̓ clericis tāqͣꝫ ſpālis dꝫ derogare alteri tanqͣꝫgenerali. ar. regule generi ꝑ ſpēꝫ. li. vj. ⁊ hͦ ſemꝑ noͣ. ꝙnemo ad hͦ inducit iſtū tex. nec moueat te in ꝯͣrium iſtetex. in. ꝟ. p̄terea. vbi ſpecifice ꝓuidebat de hͦ iuramento calūnie qꝛ illa fuit alia ꝯſtitutio veniēs ad interp̄tatōeꝫ priorꝭ. vt etiā papa h̓ atteſtat̉. ¶ No. ꝙ canonesobtinēt vim legū ex int̓p̄tatōe ⁊ noua iuriū edictione.qd̓ intellige in materia ſpectāte ad foꝝ eccl̓iaſticuꝫ al̓sſecus. vt. sͣ. dixi. ⁊ vide glo. in ꝑal. regula qͥ prior. li. vj.¶ No. ibi diuīe ⁊ hūane legis. duplicē eſſe legē .ſ. diuinam ⁊ humanā ⁊ oīs lex in hͨ duo mēbra diuidit̉ .j. diſ.c. ij. ⁊. c. humanū genꝰ. c. di. ⁊ ē lex diuīa qͥcqͥd in euāgelio ⁊ lege antiqͣ ꝯtinet̉ vt in iuribꝰ p̄al. d̓ lege canonicaan ſit dinīa vel hūana: dic̄ Hoſt. certū eē eā nō eē humanā all̓. de trāſla. p̄la. c. ij. ⁊. iij. gͦ eſt diuīa ⁊ cōp̄hēdit̉ſub theologia de teſta. filiꝰ. ⁊. remittit ad. c. cum ſit deeta. ⁊ qͣli. Io. an̄. in nouella dicit ꝙ qͥcqͥd dicat Hoſt.negari nō pōt legē canonicā humanā et poſitiua eſſe.vn̄ ⁊ Pe. expōit diuīe .i. canonice. Ego puto ſatꝭ poſſe dici eā eē in ꝑte poſitiuā ⁊ in ꝑte diuinā. ar. in. c. qͣlit̓⁊ qn̄. ij. de accu. in prin. vbi ē bo. tex. ⁊ in. c. nimis de iureiur. ⁊ qd̓ ibi no. ⁊ maxīe ꝓpter decretū pōt dici ꝙ ī ꝑteſb̓ijcit̉ ethicē .jͣ. ph̓ieⁱ morali ⁊ ī ꝑte theologie. ⁊ no. Io.cal. sͣ. ī ꝓemio. Greg. ⁊ ꝙ ſimpl̓r nō pōt dici lex diuīa.all̓. tex. exp̄ſſū. in. c. nō dꝫ de ꝯſan. ⁊ af. vbi exp̄ſſe canones etiā diſponētes ſuꝑ ꝯſanguinitate appellāt̉ ſtatuta humana. ⁊ idē dic de legibꝰ ciuilibꝰ hīto reſpectu adcām efficiēteꝫ īmediatā lꝫ re ſpectu cauſe mediate efficientis dicant̉ diuinitꝰ ꝑ ora pͥncipū ꝓml̓gate. viij. di.qͦ iure. ⁊. l. fi. C. de p̄ſcrip. lō. tep. ¶ No. ibi ītētōe ẜūata. attēdēdā mentē ⁊ intētōꝫ legꝭ. ꝯcor. c. intelligētia d̓ꝟ. ſig. ⁊ dic ꝙ vbi rō ē exp̄ſſa ī lege illa reſtringit ⁊ ampliat diſpoſitōꝫ legꝭ etiā ī odioſis. vt ī regula certū. etqd̓ ibi no. Di. de re. iur. li. vj. ⁊ Io. an̄. ī mercu. fac̄. l. nōdubiū. C. de legi. ⁊ ī. l. cū pat̓. §. dulciſſimis. ff. d̓ lega. ij.⁊ ī. l. cū. ml̓ier ſo. ma. ſꝫ vbi rō nō ē exp̄ſſa mēs recipi poteſt ex ꝯiectura rōis naͣlis q̄ potuit mouere legiſlatorē.ita noͣbiliter dic. Ci. in. d. l. nō dubiū. ⁊ d. l. cuꝫ mulier.¶ Ultīo colligūt h̓ qͥdā vt do. anto. ꝙ appellatōe clericoꝝ nō cōprehēditur monachus nec econuerſo. Egoputo colligi poſſe vt appellatione clericorum veniantmonachi. nam prima cōſtitutio prohibēs iurare faciebat tm̄ mentōꝫ de clericis. vt ptꝫ in prin. c. ſꝫ conſtitutō