De iudiciis.
Hic pͥnUoniam. apiū voluminis nō exiſtit ideo in ꝓhemio ⁊ p̄ludijs aliter inſtare nōcenſui. attamē qꝛ ſuꝑ hͦ ſcd̓o libro alioꝝ iuris ꝯanonici difficillimo ac magis vtili quem depn̄ti in hac ampliſſima ⁊ ornatiſſima Senaꝝ vrbe ordinar ielego labente anno dn̄i. M. cc.ccxxj. initiū ſcribēdi ſumpſi flux) dece annis quid iugiter in hͦ volumine decretaliuꝫpublice legēdo ē laboraui nephas exiſtīaui illotꝭ. vt itadixerim: manibꝰ interp̄tatōis materiā attingere maxīeqꝛ cuiuſqꝫ rei potiſſima ꝑs principiū eſt iuxta ſnīam iuriſconſulti in. l. j. ff. de ori. iur̄. Et ne quodāmodo viderer iure meo ſcientiaꝫ vendicare ⁊ nō illi ſciētie ⁊ tocibonitatis artifici tribuere. ip̄iꝰ em̄ ſapiētia ⁊ fortitudoſunt. ip̄e mutat tēꝑa ⁊ etates. regna trāſfert atqꝫ cōſtituit ip̄e reuelat ꝓfunda ⁊ abſcondita ⁊ nouit in tenebris cōſtituta ⁊ lux cū eo eſt Daniel̓. ij. c. nullius em̄ aſfertōnis imbecillitas ſacra valꝫ enumerare myſteria niſi ſuꝑno fuerit erudita magiſtro teſtāte ſapiētie fonteſalomonē. Dn̄s dat ſapientiā ⁊ ex ore eius ſapieutia ⁊prudentia. Nam qͥ ſine ſaluatore ſalutē vult habere ⁊ſine vera ſapientia exiſtimat prudentem ſe fieri poſſenon ſanus ſed eger eſt. nō ſapiēs ſꝫ ſtultus in egritudine aſſidua elaborabit ⁊ in cecitate noxia ſtultꝰ ⁊ demēsꝑmanebit. xxvj. q. ij. qͥ ſine ſaluatore. hinc Ambroſiusſuꝑ epl̓a ad collocen. ⁊ trāſūptiue ī. §. ſꝫ ecōtra. xxxvidi. Oīs rō ſuꝑne ſcientie vel terrene creature in eo ē ꝙcaput eſt eaꝝ ⁊ aucͣtor vt qͥ hūc nouerit nihil vltra querat. qꝛ hic ē ꝑfecta ꝟtus ⁊ ſapiētia qͥcqͥd alibi querit̉ h̓ꝑfecte inuenit̉. nā qui xp̄m nouit theſauꝝ ſapiētie ⁊ ſcientie inuenit qꝛ id nouit quod vtile ē. his annectit̉ cōgrue qd̓ belliſſime Hiero. inquit. xvj. q. j. reuertimini.Siqͥs doctꝰ ⁊ eruditus in lege dn̄i p̄t ⁊ alios erudire n̄dꝫ ſue aſſignare prudētie ingenioqꝫ qd̓ poſſidet ſꝫ gͣtias agat primuꝫ deo qͥ cūcta largit̉. deinde doctoribꝰ eiꝰac miniſtris ꝑ quos a deo eruditꝰ ē. ſi em̄ gr̄as nō egerit⁊ ſcīam ſibi vedicauerit in penuria maledicet̉. ꝙ ſi eruditus intelligēs largitorē deū ⁊ agēs his grāꝫ ꝑ quos adeo eruditus ē humiliauerit ſe ⁊ in horreum dei cibosintulerit hͦ ē ſcripture alimēta ppl̓o miniſtrauerit ſtatīaperient̉ ſuꝑ eo catharacte celi ⁊ effūdet̉ pluuia ſpūalis ſuꝑ eū ⁊ mandabit nubibꝰ celi vt pluāt ſuꝑ eum imbrem roris ſui ⁊ abundantia reꝝ oīm ꝑfruet̉. ¶ Quapropter ego Nicolaus de tudiſco cathanien̄. ſiculꝰ int̓doctores minimꝰ ip̄iꝰ ſcientie capitis ⁊ auctoris ꝓlixe ⁊pie mentalit̓ vocalit̓ ꝟo cōpēdioſe p̄ſidiū inuoco vna
cum boetio inquiens. O qui ꝑpetua munduꝫ rōne gubernas. Terrarū celiqꝫ ſator qui tp̄s ab euo Ire iubesſtabiliſqꝫ manens. das cūcta moueri. Da pater anguſtam iuenti cōſcendere ſedē. Da fontem luſtrare boni.da luce reꝑta Inter cōſpicuos animi defigere nixus.Confiſus itaqꝫ de implorato auxilio ad ip̄ius honorēcuiꝰ res agit̉ ac de pijſſime ac deuotiſſime virginis ipſius genitricis marie glorioſiſſime ⁊ agathe patrone accōpatriote mee ⁊ lucie p̄clariſſime ſicule cuiꝰ hodie pievigiliā colimꝰ nō minꝰ Benedicti cuiꝰ a pueritia habitum gero ad deſtinati oꝑis ꝑfectionē fidentiori ⁊ feliciori aīo cōdeſcendo ⁊ in ꝓſecutōe hunc ordinē ſeruabo. Primo nāqꝫ ꝓlixe ⁊ ſuꝑflue ꝑ alios ſcriptis reſecatis ꝓrſus tacendo vel ad loca ſua remittēdo obſcureqꝫ tactis declaratis colligā notabilia magis ſubſtātifica ⁊ que vt plurimū cū materia examinanda non exiſtūt. Scd̓o illico cōdeſcendā ad glo. Bernar. que cuꝫexhibeant ſe cunctoꝝ cōſpectui ⁊ ad tex. declaratiōemtendant ꝑ prius vtile expedire decreui. Et quicqͥd extactis ꝑ doc̄. ad glo. ē applicabile eis annectere nitar nerepetendi eadem in effectu materia miniſtret̉. Tercioſi quid ꝑ doc. ad glo. nō applicabile apponit̉ qd̓ ad intellectū. c. neceſſario tēdit vl̓ nota ſit dignū ad maͣꝫ imminētem ꝑtinēs per oppoſitōnes vl̓ qōnes ꝓut magiserit materie ꝯſentaneū applicabo ⁊ tā hmōi oꝑis fineꝫꝙͣ ſuꝑ alijs libris ſuꝑ qͥbꝰ ſi fata ſinēt ſcribere intēdo attingere mihi ꝯcedat p̄cibꝰ lucie inſtantibꝰ altiſſimus aqͦ cūcta bona ꝓcedunt Amen.De iudicijs. ℟ica.¶ Hec rubrica pōt ꝯtinuari ad p̄cedētia duobus modis. Et prīo ſic. Supra in p̄cedentibꝰ ti. viſum ē de p̄ꝑatorijs iudicioꝝ nūc ad ip̄a iudicia veniendū ē. Uelſcd̓o ſic. Supra viſū ē de inſtr̄is qͥbꝰ iudices iudicāt videlicet de ꝯſtitutōnibꝰ ⁊ cōſuetudinibꝰ. Itē de iudicuꝫpoteſtatibꝰ ⁊ modis creādi iuriſditōem ⁊ ptātē iudicādi nūc ad ip̄a iudicia veniēdū eſt. Pōt ꝯtinuari ⁊ t̓cioad p̄cedentem ti. ⁊ ſic magis ad ꝓxima. In p̄cedēti ti.viſum ē de arbitris veꝝ qꝛ arbitria ſunt redacta ad inſtar iudicioꝝ. l. j. ff. de arbi. ideo annectit̉ ⁊cͣ. Ad materiaꝫ rubrice facit. ij. q. j. ⁊. v. q. iiij. xiiij. q. j. xv. q. vij. xvj.q. vj. xxx. q. vltima. §. his ita vſqꝫ ad fi. Repetitur iſteti. in. vj. ⁊ in cle. ¶ Et qꝛ tractaturi ſumus de iudicijsvidendum eſt primo quid ſit iudicium. Scd̓o quotuplex ſit iudicium. ¶ Quo ad primū dic ꝙ hoc nomenequiuocū eſt. habet em̄ multa ſignificata de quibꝰ Hoſti. ⁊ Goff. in ſūmis eoꝝ ⁊ ꝑ Io. an. in rubrica huius ti.in vj. ⁊ no. in regula in iudicijs de reg. iur̄. li. vj. Qn̄qꝫem̄ ſumit̉ ꝓ diſcretōe. vn̄ dr̄ ꝙ infans ⁊ furioſus caret