De foro compe.

trariū de teſta. in loco prealle. vbi dicit ꝙ ſi laici litigātcoram eccl̓iaſtico ⁊ ꝓrogata iuriſditione iudicabit̉ ẜmius canonicū. qꝛ ꝑinde eſt ac ſi haberet iuriſditōem ordinariam ſuꝑ eos. ar. ff. de iud̓. l. j. ⁊. ij. niſi fuerit dictuꝫvt iudicet ẜm legem humanaꝫ: vt in. l. ſi conuenerit. ff.de re iud̓. ad idē adduco glo. in. c. deniqꝫ. xcvj. di. q̄ dicit ꝙ ī cauſa recōuentōis clericus ſubijcitur diffinitionibus laicoꝝ. ⁊ ſic nō attenditur forus naturalis rei. ſedde hͦ nō multū curo. qꝛ iudex habet iudicare ẜm cōſuetudinē litigantiū ⁊ nō ẜm ſuam: vt. jͣ. dicaꝫ. Quādoqꝫcauſa agit̉ corā ſeculari. ⁊ ſi agit̉ d̓ ordināda lite ſeruabit̉ ius fori: vt. sͣ. plene dixi. ſed ſi querit̉ de iuribꝰ concernētibus deciſoria ſi cauſa ē feudalis determinabiturẜm cōditōes feudi vt ſupͣ dixi. ſi ꝟo de alia re ⁊ ſi ē eccleſiaſtica tractāda eſt ẜm ius canonicū etiā ī foro ſeculari: vt noͣ. doc. ī. c. j. de ꝯſti. ⁊ ī. c. eccl̓ia ſancte marie. eo.ti. ⁊ ē caſus ī aut̓. clericus. C. d̓ ep̄i. ⁊ cle. ⁊ ita voluit hoſti. ī ſumm a ī loco preall̓. hͦ limitat veꝝ do. An. quādodiſputat̉ de re iā incorꝑata eccl̓ie. ſi auteꝫ peteret remnōdum incorporatā ⁊ agit̉ actione ꝑſonali. vt qꝛ peteret legatū vel hereditate. ⁊ tunc eſt magis dubiū. ſꝫ nihilominus idem putat .ſ. ꝙ obſeruari debet ius canonicū. ⁊ credo ꝙ bn̄ inqͣꝫtum ſtatutū diſcrepat a lege cōi ⁊naturali ꝙ ſi caſibus ad pias cauſas diſpoſitis iudicanda eſſet eccl̓ia ẜm ius canonicū: vt eſt caſus ī. c. relatum⁊ in. c. cum eſſes. de teſta. ꝑ que putat ꝙ ſtatuta loquentia de inſinuatōibus al̓s relicta annullat̉. vel ſtatuta requirētia ī teſtamētis certas ſolēnitates vel in ꝯtractibꝰnō debeant obſeruari etiā in foro ciuili ī cauſa eccl̓ie ſꝫtm̄ ſit iudicandū ẜm canonicā determinatōem. ad hocnoͣ iura ſuꝑius alle. ⁊. c. bn̄ quidem. xcvj. diſ. ⁊ de re. ec.nō alie. c. fi. ⁊ quod noͣ. Inno. ī. c. j. de no. ope. nū. ⁊ hocvbi diſponit̉ ī piam cām. In ꝯtractibus ꝟo in quibusnulla ē liberalitas ex parte laici ita ꝙ nō poteſt dici fuiſſe diſpoſitū in piā cauſam: tūc idē dicendū quod ī ſequēti membro. Quādoqꝫ agit̉ de re patrimoniali ip̄ius clerici ſeu eius obligatōne. ⁊ tunc ſi obligatō vel iusagēdi ſurgit ex facto clerici vel quaſi facto cū eo. vel exꝯtractu vel quaſi. ⁊ tunc dicit ꝙ ſi lex vel ſtatutū ſpecifice loquat̉ de clericis nō ligat eos. qꝛ diſponit ī ꝑſonānō ſubiectam. et ſic nō valet. ⁊ hͦ voluit Bar. in. l. cunctos populos. C. de ſum. tri. ⁊ Io. an. in addi. p̄dic. ſi lexſpāliter nō loqͥtur de clerico: ſꝫ generaliter diſponit ſuper ꝯtractibus vl̓ quaſi delictis vel quaſi ſuꝑ alijs actibus hoīm vel ſuꝑ litibus ordinādis vel decidēdis. tuncBar. ī preall̓. l. cunctos populos dicit. ꝙ ſiue agat̉ contra clericū ī foro eccl̓iaſtico ſiue ī foro ciuili talis lex ligat clericos. ⁊ ẜm illas eſt iudicādus in vtroqꝫ foro dūmodo nō nutriat peccatuꝫ nec ſit irrationabilis. nec ſitꝯtra libertatē eccl̓ie. allegat de re iud̓. cum cauſa. de ininte. reſti. conſtitutus. ⁊ in. c. iij. de eo qͥ mit. in poſ. ⁊ perhͦ infert Bar. ꝙ ſtatuta diſponētia ꝙ inſtrumēta guarētigiata habeat executōem paratā debēt obſeruari ꝓclerico ꝯtra laicū ⁊ ecōtra in vtroqꝫ foro. Cōtrariū tenet Bal. īilla. l. cunctos populos. C. de ſum. tri. ⁊ illudverius: vt. jͣ. dico. ⁊ plene tango ī repetitōe. c. eccl̓ia ſācte marie. de ꝯſti. vbi vide tex. ꝓut ibi induco ꝯtra opi.Bar. ⁊ vide de inſtrumento guarētigiato ꝙ nō habetlocū ꝯͣ clericū. pono rōem Bal. in. d. l. cūctos populos⁊ quod no. idē Bar. ī. l. j. C. de cōfeſ. Dicit etiaꝫ ꝙ ſtatutū qd̓ vult teſtamentū inſinuari dꝫ extendi ad cl̓icosteſtātes inqͣꝫtū nō relinquāt ad piā cām. qꝛ hunc actuꝫnō hn̄t ex pͥuilegio ſꝫ eis cōpetit de iure ꝯmuni tāqͣꝫ cuilibet alteri hoīm. et dicit ſeruari in vtroqꝫ foro relictaopi. Hoſt. ī ſum. de teſta. ī loco preall̓. ⁊ dicit hͦ debereſeruari qn̄ agit̉ tm̄ ī foro ſeculari. ſed opi. Hoſt. vt diſtinguat ī quo foro agat̉ tenet Io. an. ī addi. p̄di. ⁊ placet hoc do. In. qꝛ contrahētes vel quaſi contrahentesſeu actū gerentes cū clerico. ⁊ clerici cū alijs contrahentes tacite vidētur ꝯſentire legibus fori ī quo cauſa agi

tāda eſt. ibi tn̄ Io. an. nō bene firmat ſed refert opi. hoſti. ideo inſtrumentū guarentigie habebit executōnemcōtra clericum ⁊ ꝯtra laicum in foro ſeculari ſed nō inforo eccl̓iaſtico. qꝛ ſic videt̉ conſenſiſſe laicus cum clerico ꝯtrahēdo. Idem putat ī teſta. clerici. quia inqͣꝫtumcā diſcutitur in foro eccl̓iaſtico iudicabitur ẜm ius canonicū inqͣꝫtum diſcutit̉ in foro ſeculari iudicabit̉ ẜmiura ciuilia. ideo ſi eccl̓ia agat ꝓ legatis ꝯtra eccl̓iaꝫ inſtitutā a clerico iudicabitur ẜm ius canonicum. Si ꝟoagat laicus contra laicum inſtitutū a clerico in foro ſeculari iudicabit̉ ẜm leges. ſic em̄ videtur cōſenſiſſe clericum teſtando vt eius teſtamentū ſubijciatur legibusfori vbi cauſa agitanda eſt. Et ſi dicatur quomo ſtatuta laicoꝝ ligāt actus clericoꝝ: rn̄det ꝙ nō ligāt actꝰ clericoꝝ quos faciunt vt clerici ſꝫ vt alij homīes prout dicit Bar. ī. d. l. cūctos populos. vel nō ligōt actus clerico ⁊ immediate ſꝫ ex legis diſpoſitōe .ſ. canonica q̄ actūin executione ſubijciendo foro ſeculari ſubijcit etiaꝫ legibus fori ex tacito etiam ꝯſenſu actum agentis. Ideꝫputat in teſtamēto laici vt inqͣꝫtum habet executiōem⁊ agit̉ ī foro eccl̓iaſtico ꝙ ſubijciatur legibus eccleſiaſticis. Ideo ſi laicus inſtituta eccl̓ia decedat legatariusex teſtamento cum duobus teſtibus ⁊ ſine inſinuatōnepoterit petere legata maxime qꝛ teſtamentū non poterit quo ad aliquid valere ⁊ quo ad aliquid nō. neqꝫ audiet̉ eccl̓ia hanc allegās inſtantiā ꝙ teſtamentuꝫ valeat inqͣꝫtum eſt inſtituta ⁊ nō inqͣꝫtum legata relicta ſūtqꝛ tale legatum venit petendū in foro eccl̓iaſtico. hͨ putat vera inqͣꝫtum teſtamentū ex toto ſubmittit̉ legi eccl̓iaſtice: vt qꝛ principalis inſtitutō eſt in piaꝫ cām. Siautē totū teſtamentū ſubijceret̉ legi ſeculari quo ad laicū teſtantē et inſtituentē clericū nō rōne pie cauſe: tūcqͣꝫqͣꝫ legatarij habeāt petere legata ī foro eccl̓aſtico: tamē teſtamentū illud nō iudicabit̉ ẜm ius canonicum qͦad legata ne diuerſo iure cēſeatur. hec dicta do. An. extoto nō placēt maxīe quo ad ea que ſupra dixi ī ꝯtrahētibus vt iudicet̉ ẜm leges fori vbi agit̉ ⁊ cauſa vētilatur. licet Io. an. ⁊ Cal. videātur hͦ ſentire ⁊ etiam hoſti primo em̄ ex hͦ dicto ſequitur maximū abſurdū. qͥaidem contractus in vno loco ſeu foro valebit et in alionō. finge ꝙ ſtatuto caueatur ꝙ niſi emptor apprehēderit poſſeſſionē rei empte infra annū ſit ꝯtractus nullusſeu ſimulatus p̄ſumatur. nam ẜm theoricā predictaꝫ ſiagit laicus lapſo anno cōtra clericum ad precium in foro eccl̓iaſtico nō poterit allegare iſtud ſtatutū. ⁊ ſic cōtractus ibi erit validus. Si ꝟo clericus prius agit contra laicū in foro ſeculari ad traditōem rei poterit illudſtatutum allegare ⁊ ibi nō tenebit ꝯtractus. ⁊ ſic iudicabitur ꝯtra legem: vt. l. ſi cum dies. §. pe. et qd̓ ibi noͣ.ff. de arbi. 7. C. de reſcin. ven. l. j. Iteꝫ iudex habet iudicare ẜm conſuetudinē litigantiū ⁊ eorum ſtatuta ⁊ nōẜm ſuā: vt noͣ. xij. di. illud. ⁊ ꝑ Inno. ſuꝑ ℟ica. de conſue. ⁊ Cy. ī. l. ij. C. de ꝯſti. pe. ⁊ facit. c. iij. de eo qui mit. īpoſſ. ⁊ nō apparet ratio quare ſi contentio eſt inter clericum ⁊ laicū debet iudex iudicare potius ẜm cōſuetudinem ⁊ iura laici qͣꝫ ẜm ſtatuta clerici. nec eſt veꝝ ꝙ īꝯueniendo eum in foro ſeculari ſubiecerit actū ſtatutꝭillius fori. quia hoc nō ꝓcedit in deciſorijs: licet ſic ī ordinatorijs: vt noͣ. ſuꝑ rubrica de conſue. adit em̄ ſecularem vt faciat ſibi ius ẜm ius cōmune ⁊ nō ẜm ius municipale. quod nō habet eum ligare. ſicut em̄ delinquendo nō ſortitur foꝝ ſecularem ſed ep̄i loci. ita ⁊ in ꝯtrahēdo. jͣ. eo. c. dilecti. Item nō procedit ex alio. quid em̄ſi ſtatutū cōcernit ſolennitate actus dicemꝰ ne ꝙ eccleſiaſticus debeat iudicare ſpreto iſto ſtatuto cuꝫ laicusptermittēdo ſolennitatē requiſitā a lege ſui ſuꝑiorꝭ nihil egerit licet ꝯtraxerit cū eccl̓ia. ar. ī. l. cū lege. ff. de fideiuſſ. ⁊ qd̓ noͣ. Fe. de ſenis cōſi. lxxvij. ⁊. jͣ. dicam. Iteꝫqͥd ſi ſtatutū ꝯcernit ꝑſonam dicemus ne comprehēdere clericū licet agat in foro ſeculari? certe nō. vt. sͣ. dixi