Chalendas Ianuari poſſint aſcribi.ROM ATIO et eliodoro ſanctisepiſcopis Hieronymus Preſbyterconſtat dominuꝫ noſtrum ieſus chriſtum omni die martyrum ſuoruꝫ triumphos excipere: quorum paſſiōesa ſancto Euſebio cæſarienſi Epiſcopo ſcriptas repperimus. Nam cum Conſtantinus Auguſtus cæſareā fuiſſet ingreſſus: et diceret p̄memorato antiſtiti ut peteretaliqua beneficia cæſarienſi eccleſiæ profutura: Legr̄ reſpondiſſe Euſebium opibus ſuis ditatā eccliam nullapetendi beneficia neceſſitate compelli ſibi tamē deſiderium īmobile extitiſſe ut quicquid in republica romāorum geſtum ſit erga ſanctos dei iudices iudicibus ſuccedentes in uniuerſo orbe romano ſolicita perſcrutation monumenta publica diſcutiendo perquirerent: etqui martyrum et a quo iudice: in qua prouintia uel ciuitate: qua ue die: qua paſſione ꝑſeuerātiæ ſuæ obtinuerint palmam de ipſis archiuis ſublata ipſi Euſebio regio iuſſu dirigerēt. Vnde factum eſt ut idoneus relatorexiſtens et eccleſiaſticā hiſtoriā texeret: et omniuꝫ penemartyrum prouinciarum imperii romanorum diligēshiſtoriographus declararet. quatēus omēs ſacrificiuꝫdeo offerentes eorum nomina meminiſſēt ſcientes ꝙpro die ipſo quo ſacrificium offerunt: uictores diaboliextitiſſent: et ſub martirii ſui trophæo pollentes atqꝫ ouantes ad regē ſuum ꝑueniſſent chriſtum. Hac de cauſa ſingulorum mēſium: ſingulorumqꝫ dierum feſta cōſcripſimus: ut iubere dignabamini perennem puitatisnr̄æ memoriam fore credentes cum diebus omībus:per tot annorum ſpatia ſancta ſanctorum nomina fuerunt feſtiue celebrata. et quando per ſingulos dies diuerſarum prouintiarum: ac diuerſarum urbium pluſꝙͣoctingentorum uel nonigentorum milium martyrumnomīa ſunt nominata: ut nullus dies ſit: qui non ultraquinqꝫ milium numeruꝫ reperiri poſſit aſcriptus: excepto die Calendarū ianuariarū cōſiderans īter īnumerabiles turbas lectoris aīm poſſe laceſſere intra unuꝫmenſem. ne id eueniat ſuccincte et breuiter: eorum quiſunt in ampliſſima feſtiuitate in ſuis locis tantum proomnibus mēoratis proſecutus ea ſuꝫ ut amputato faſtidio unus de omibꝫ ſufficeret libellus aſcriptus: Sane in prima parte libelli omnium apoſtoloruꝫ feſta cōſcripſimus: ut dies uarii non uideantur diuider̄: quosuna dignitas et apoſtolatus in cæleſti Gloria facit eſſeſublimes.¶ Beati Hieronymi prologus in librū de īfātia ſaluatoris ex hebræo tradituꝫ quē ab euāgeliſta Mathroſcriptū. ſed a manichæi diſcipulo aſſerit deprauatū: etiter canonicas ſcripturas nō enumerādūOMINIS Sāctis ac beatiſſimisChromatio de Eliodoro ep̄is hieronymus exiguus chriſti Seruus ī domino ſalutem Qui terrā auri cōſciētia fodit nō illico arripit quicquid foſſa profuderit lacerata. ſed priuſꝙͣ pōdus fulgidū uibrātis lactu ferri reſplēdeat in reuertendis ſuſpirādisqꝫ ceſpitibus īmoratur: et ſpes nō aliter lucris augere. Arduū opus īiugitur cum fuerit mihi de ueſtra beatitudīe īperatū qd̓nec ip̄e ſc̄s Mathæus apoſtolus et euāgeliſta uoluit īaꝑto ſcribi. Si .n. hoc ſcriptū nō eſſet euāgelio ſuo qd̓edidit addidiſſꝫ. Sꝫ fecit hūc libelluꝫ hebraicis litterisobſignatuꝫ. Quē uſqꝫ adeo nō edidit ut hodie manuip̄ius liber ſcriptus hebraicis litteris a uiris religioſiſſimis habeatur: qui eum a ſuis prioribus ꝑ ſucceſſus tēpotuꝫ ſuſceperunt. Hunc autē ipſuꝫ libruꝫ cuꝫ nunꝙͣAalicui trāſferenduꝫ dederit: textuꝫ eius. aliter atqꝫ aliter narrauerunt: Sicqꝫ factum ē: ut a manichei diſcipulo noīe Leuthō. qui etiā apoſtolorū geſta falſo ſermone cōſcripſit: Hic liber editus non ædificationis: ſꝫſubuerſionis materiā exhibuerit. Et enī qui talis probatur in ſynodo: cui merito aures eccleſiæ nō paterētCeſſent nunc oſculantium morſus: non iſtum libellumcanonicis nos ſuperaddimus ſcripturis. ſed ad detegēdum heræſeos fallatiā apoſtoli atqꝫ euangeliſtæ ſcripta traniferrimus in quo oper tam iubētibus epiſcopispiis obtemperamus: ꝙͣ impiis hæreticis obuiamus.Amor ergo chriſti eſt cui ſatiſfacimus: credentes quodnos ſuis orationibus adiuuent: qui ad ſaluatoris noſtri ſcāꝫ īfantiā ꝑ noſtrā poterunt obedientiā peruenire¶ Librum ipſum de infantia licet in quodā exēplari reppererim. qui aniles quaſdā fabulas continere uidebatur quæ ſimplitiores fallere poſſent trāſcribi nolui. indignuꝫ putās in tāta ſermonuꝫ Hieronymi maieſtateleuia cōmiſceri: quia auctoritati euāgelicæ in chana galilææ initium ſignoruꝫ ſaluatoris fuiſſe teſtāti repugnare uidetur et ideo non īmerito a btō papa gelaſio interapocrypha cōputatur. xv. diſ. E. Sancta romana.¶ Hieronymi ad paulinum de omībus diuinæ hiſtoriælibris ubi exemplis et rationibus inſtruit euꝫ in ſcripturis ſanctis: ſine p̄ceptore et interprete non poſſe proficere: et ꝑ ſingulos percurrens libros ſummati myſteria reſerat ſcripturarum ſe præuium ſpondens ac ſociuꝫitudiorum ſi ſæculum dereliquerit.RATER Ambroſius tua mihi munuſcula perferēs detulit et ſuauiſſiaslitteras quæ a principio amicitiaruꝫfidē probatæ iam fidei et ueteris amicitiæ p̄ferebant. Uera .n. illa neceſſitudo eſt: et chriſti glutino copulata: quam non utilitasrei familiaris non p̄ſentia tantum corporum: non ſubdola et palpās adulatio ſed dei tior: et diuinaruꝫ ſcripturarum ſtudia conciliant. Legimus in ueteribus hiſtoriis quoſdā luſtraſſe prouintias: nouos adiiſſe populos maria tranſiſſe ut eos quos ex libris nouerant: coram quoqꝫ uiderent. Sic pythagoras mēphiticos uates. ſic plato ægyptum et architā Tarentinuꝫ eāqꝫ orāitaliæ quæ quondam magna grætia dicebatur laborieſiſſime peragrauit. Ut qui athenas magiſter erat: et potens cuiuſqꝫ doctrinā achademiæ gymnaſia ꝑſonabātfieret peregrinus atqꝫ diſcipulus malens aliena uerecunde diſcere ꝙͣ ſua impudenter ingerere. Peniqꝫ cuꝫlitteras quaſi toto fugientes orbe perſequitur: captusa piratis atqꝫ uenundatus ēt tyrāno crudeliſſimo ꝑuitcaptiuus uinctus et ſeruus. tamen quia philoſophusmaiore mente ſe fuerit. Ad Titum liuiuꝫ lacieo eloq̄ntiæ fonte manantem de ultimis hiſpaniæ Galliarumqꝫ finibus quoſdā ueniſſe nobiles legimus. Et quosad contēplationē ſui roma non traxerat unius homīsfamā perduxit. Habuit illa etas inaudituꝫ oībus ſæculis celebrandumqꝫ miraculum ut tantā urbē ingreſſi.Aliud extra urbem quærerēt. Apollonius ſiue ille magnus ut uulgus loquitur. ſiue philoſophus ut pythagorei tradunt. intrauit perſas. pertranſiuit calicaſuꝫ. albanos: ſcythas. maſſagetas. opulentiſſīa indiæ regnapenetrauit. et ad extremum latiſſimo phiſonſamne trāſmiſſo peruenit ad brachmanas ut Hiarcham in tronoſedentē aureo. et de tantali fonte potāteꝫ inter paucosdiſcipulos de natura de moribus ac ſiderum et dieruꝫcurſu audiret docentē. Inde per elamitas habylonas.h. 5.