I 8 IDuos certe bonorum et malorum populos eē nemoeſt qui neſciat. bonos dicimus credentes. et peſſimosnō credentes: nō credentes eſſe ſub diabolo: Et credentes ſub deo: magna prædicatio tua ē o Nouatiāe: quiſeruum diaboli ad te uocas: ſeruum dei a te repellis:quaſi qui uelis deum lucrari qd̓ nō habet et ꝑdere qd̓habet. Huic adiicias et illud quod poſſit deus mortuoſſuſcitare: et īfirmoſ ſaluar̄ nō poſſit: nā īcreduli mortuiſunt: et ecce credentes licet peccatores ſit uiuunt ī ifirmitate ſua. Et ſi ſaluator noſter habet īmo quia habetpitiā mortuos ſuſcitādi quomō nō habet quæcunquefuerit īfirmitateſ curādi? Ex utroque latere blaſphematur a uobis qui pœnitentibus negatis effectum. Si .n.poſſe eum docetis īfirmitatē oēm curare. Sed ſi nolletip̄ium arguitis: ſi uelle et nō poſſe eum forſitā dixeritiſa deitate excluditis: et miſericordiā nobis ex utroqꝫ latere cōdemnati denegetis. cum negatis familiæ dei ꝑeunti nō poſſe ſuccurri. Hactenus cuꝫ nouatianis ſi locutus. Reuertamur ad apoſtoluꝫ pœnitētē et flentē amariſſime atqꝫ dicentē. Quo ibo a ſpiritu tuo/ et quoa fatie tua fugiā? Scio quia tu es chriſtus filus dei uiui: quā ſciētiā nō mihi r̄uelauit caro et ſaguiſ: ſed patertuus qui ī cælis ē. Quo fugiā: qui te deuꝫ noui: et oīpotentē agnoui? Si ī cælos aſcēdero tu illic es: ſi deſcēdero ī infernuꝫ ades. Ibi enī ꝑ paſſionē ſpetialiter deſcēdiſti ubi ꝑ potētiā tuā ſicut ubiqꝫ generaliter præſto eſSi ſumpſero pēnas meas diluculo .i. ante lucē pēnashoc loco pro cogitationibus poſuit q̄ repētino uolatuubiqꝫ ſunt ī cælo et ī terra et in abyſſo: et ubicunqꝫ finiuntur maria. Si ergo īquit illuc āte lucē reſurrectionis tuæ uadā: ubicunqꝫ īacceſſibilitas ſolet fugitiuumabſcōdere: ut illuc ire poſſi manus tua deducet me: etquaſi fugitiuuꝫ tenebit me dextera tua. Ante lucē hicante reſurrectionē poſuit ſaluatoris: quia in tenebrisfuit oē ſæculuꝫ iacēte domīo in ſepulchro: ī quo tēporpœnitētia Petri apoſtoli agebatur: in quo etiā dixit forſitan tenebræ cōculcabunt me. Et in tribus negatiōibusſuis tres fugarū partes clauſaſ ēē ſibi ſi fugeret memorabat ī cælo ī inferno et in poſtremis maris. Ergo negare tenebræ ſunt: et fuger̄ cōculcatio tenebraruꝫ: hoctimēs ne ab eis cōpræhēſus ab ipſis tenebris cōculcartur quaſi tenebris malis ſuis ſūmerſus oꝑbus eſſet dditus tenebraruꝫ habēs tractuꝫ perennē iuges lachrymas: dolores æternos: Hoc enī mō cōculcatur tenebr̄mortis huius: qua corporaliter morimur. Si uere fuero moriēs īquit nō cōculcabor a tenebris: ſed ad delitias ſāctoruꝫ attingā. nox ip̄a mortis illumīatio mea ēin delitiis meis. Ibi enī habebo lucē chriſtuꝫ meuꝫ quinō patitur obſcuritatē tenebraruꝫ. In cuius cōſpectunox ſicut dies illuminabitur. Hæc docti p̄dicāte Petroapoſtolo et cātamus et credimus: quia ſicut tenebre eius ſunt ita et lumē eius ē. Tenebræ enī nō oībuſ creaturis obſcuruꝫ faciunt: ſiquidē et feræ oēs ſed et noctiuagæ beſtiæ noctiuꝫ nulluꝫ patiuntur obſcuruꝫ: ſꝫ aueſſunt q̄ ī noctibus uolāt. Vnde docemur natura oculosnō oīa aīalia a creatore hoſ ēe ſortita ut ī tenebriſ uidrenō poſſit. Deus enī ad requiē hominuꝫ nocteſ īſtituitut generatiōi humāæ quiete poſſit ēē cōſultuꝫ. Ipſiusſunt ergo tenebræ cuius ē lux: qd̓ Manichxus negat.Ipſe etiā creator corporuꝫ noſtroruꝫ cōtra qd̓ ſuſcipitqui īpœnitēs Petrus dicitur Tu poſſediſti renes meoſqui ſuſcepiſti me: ex utero matris meæ Sicut ī ore duꝫloquimur: et in oꝑe aliqua dum oꝑamur cordis noſtricogitata oſtēdimus: ita qd̓ incogitamus āteꝙͣ dicēdouel oꝑando pādatur a renibus gignitur ſecunduꝫ illudquod in alio pſalmo dicimus deo quoniā tu poſſediſtirenes meos. dic̄ enī quia ita tibi in me nihil occultatuseſt ut nō ſoluꝫ cogitata quæ ſunt cōſideres: ſed et cogitāda quæ ſunt in renibus cernas. Tu domine qui ſuicepiſti me de utero matris meæ: ita ut quicquid ab ortumeo ſemiſonis balbutiētis in facie uerbis aliquandoforte peccaui cognoſcas. In hoc etiā tibi cōfiteor quiterribiliter mirificatus eſ mira opera tua quæ et oculiſmeis uidi: et te exercēte domine ieſu chriſte cognoui.Et aīa mea nouit nimis: intra me ē quod credidi: nō īſuꝑfitie uerboruꝫ: ſed intus in uiſceribus aīæ: quod itaēē tibi nō ē occultuꝫ. Siquidē tibi occultuꝫ nō ē nec oſmeuꝫ ideſt os meum quod feciſti ī occulto. Si ergonec os meuꝫ tibi occultuꝫ ē qd̓ occultuꝫ ēē naturaliteruoluiſti: quādo ante te occultū ī corde erit quod manifeſtare iuſſiſti. Ad altiora ducimur cuꝫ de oſſibus et ſubſtātia quæ ī inferioribus ē terræ tractamuſ. Agitur .n.hoc loco ꝙ dum dies reſurrectionis aduenerit ubicurqꝫ fuerit os meuꝫ et ſi ī īferioribus terræ fuerit ſubſtantia mea. Imꝑfectuꝫ meuꝫ uiderunt oculi tui: quia ſoloaſpectu oculoruꝫ tuoruꝫ exurget In libro enī reſurrectionis oēs homīes qui nati ſunt ſcribuntur quot quotde die īdiē formabuntur: et nemo ī eis qui ibi ſcriptusnō ſit in quo libro mihi nō ſunt ī amore: niſi ſoli amicitui deus: nimis enī cōfortatus ē principatus eoruꝫ. Siquidē participes eos tui ēē æterni iperii repromittis.Nec hæretici audiēdi ſunt qui dicunt Nō debuit mundus ſubſiſtere ꝑ eum: qui præſciuſ erat homines ꝑ peccata et ſcelera ſua ad æternuꝫ gehennæ īcēdiuꝫ deſtinādos. Si .n. ita putetis fieri debuiſſe cōſultuꝫ magis reiſiudicatis ēē ꝙͣ ſāctis. Si enī mundus a ſuo fuiſſet tranſitu reuocatus nullus fuiſſet ſāctoruꝫ particeps regni.Et dum prouidebatur malis ne ad īterituꝫ deuenirentEt ut nō perirēt pro merito ſuo mali hanc boni accipiebāt ſentētiā ne uel tēporalē uitā ſuſciperent quibus debebatur æterna. Nos autē cuꝫ propheta gaudeamuscum ſanctis dei: et cuꝫ apoſtolo Petro dignis honoribus amicos domini recordemur: quorū tātuſ numeruſut ſuꝑ harenā multiplicati ēe noſcātur. Quid autē eritſi occidat dn̄s peccatores: occidat neronē; et poſt eumoēs uiros ſanguinarioſ qui ſāctos domini occideruntSi neſtrū o hæretici deus ēet ſecutus cōſilius ne pirētNero aut diocletianus uel cæteri īterfectores ſāctorūnec feciſſet nec apoſtolos: nec martyreſ naſci eſſet pariuditiuꝫ īiuſtis et iuſtis et oēs una ꝑueniēs ſētētia perquā oēs uiderentur ante puniti ꝙͣ nati. Sed uos o uiri ſāguinuꝫ declinate a nobis qui dicitis quia īuanumacceperunt ciuitates. Ciuitates ſuas hoc ē ſic cauſa ſūtmortales effecti: et oīa cuꝫ mundo pereunt. Et par eſtipſa ꝑditio: nō ē ita. Oēs enī ī libro ſcripti ſunt: oēs reſurgunt ſed alijs dabitur odor uitæ ī uitā æternā. Aliiſodor mortis in mortē perpetuā. Obi deueniunt hi quibus dicitur Nō ne qui oderunt te deus odio habui: etſuꝑ inimicos tuos tabeſcebā. Hæc Petrus loquitur: eteccleſia ī petruꝫ pronuntiat. Perfecto īquit odio oderā illoſ: et inimici facti ſunt mihi. Et ido hiſ anathematizatis Proba me domīe: et ſcito cor meū? quid de te ſētiā: quid de te credā: īterroga me et ſcito ſemitas meaſSic tibi ſolicitudo de eccleſia tua: et de ouibus iuis: etde paſtoribus tuis: et uide ſi uia iniquitatiſ in me ē: uiainiquitatis diabolus ē: qui ſe ad ambulāduꝫ in ea īcredulis et hæreticiſ præbet. Dide inquit ī populo tuo neſit aliquis in quo uia iniquitatis iter erroribus p̄beat:excludēs uiā iniquitatis: deduc me in uiā æternā. utportæ mortis et inferi nō præualeāt mihi ſecunduꝫ uerbuꝫ tuū dn̄e ieſu chriſte: qui regnas ī ſæcula ſæculruꝫ.¶ Incipit tractatus quitus ſecundx partis de hebraiciſlocis noīnibus et īterp̄tatiōe hebræoruꝫ nominū.