biēnium miſerat Ioāni ep̄o ſupradictus papa Epiphanius litteras: arguēs eum in quibuſdā dogmatibꝫ: ſedpoſtea clemēter ad pœnitētiam prouocās Harum exēplaria certati palæſtinæ rapiebātur uel ob auctoris meritum uel ob elegātiam ſcriptionis. Erat in mōaſteriolo noſtro uir apud ſuos haud ignobilis Euſebius Tremonēſis qui en̄ hæc eplā per multorum ora uolitaretet mirarētur eā pro doctrina et puritate ſermouis docti pariter et indocti: cœpit a me obnixe petere: ut ſibi eāin latinum uerterē: et propter intelligēdi facilitateꝫ aꝑtius explicarē: græci enī eloquii penitus ignarus fuit.Feci quod uoluit: accitoqꝫ Notario raptim celeriterqꝫdictaui. Ex latere in pagina breuiter adnotās quē intrīſecus ſēſum ſingula Capitula cōtinerēt: ſi quidē et hocut ſibi ſoli facerē oppido flagitauerat Poſtulauiqꝫ abeo mutuo ut dōi haberet exēplar: nec facile in uulgusproderet. Res ita āno et ſex mēſibus trāſiit: donec ſupradicta interp̄tatio de ſcriniis eius nouo p̄ſtigio hieroſolimam cōmigrauit. Nā quidā pſeudo mōachus uelaccepta peccunia: ut perſpicue intelligi datur: uel gratuita malicia ut in caſſum corruptor nititur ꝑſuadere: cōpillatis chartis eius et ſumptibꝫ iudas factus ē proditor: deditqꝫ aduerſariis cōtra me latrandi occaſioneꝫut inter īperitos cōtionentur me falſarium: me uerbuꝫde uerbo nō expreſſiſſe Pro honorabili dixiſſe cariſſimum et maligna īterpretatione qd̓ dictu nefas eſtnoluiſſe trāſferre. Hæc et huiuſmodi nuge crimīa mea ſunt. Ac primum anteꝙͣ d̓ trāſlationē re ſpōdeā: uolo īterrogare eos qui malitiā prudētiā uocantVnde apud uos exēplar eplē quis dedit. Qua fronteprofertis? quo ſcelere redemiſtis? Quid apud homiēstutum erit ſi nec parietibꝫ quideꝫ et ſcriniis nr̄a poſſumus ſecreta celare. Si āte tribunalia iudicum hoc uobis crimē̓ īpingerē: reos legibus ſubiugarē q̄ ēt pro utilitate fiſci noxiis delatoribus pœnas ſtatuunt: Et cumſuſcipiāt proditiōeꝫ dānant proditorē: lucrum uidelicꝫplacet: et uoluntas diſplicet dudum. Eſychium uirū cōſularē cōtra quē Patriarcha Gamaliel grauiſſimas exercuit īimicitias. Theodoſius princeps capite dānauitqd̓ ſolicitato notario chartas illius īuaſiſſꝫ: legimus īueteribus hiſtoriis ludi magr̄m qui Falſicoruꝫ liberosprodiderat uinctum pueris traditum: Et ad eos quosprodebat remiſſum: nec ſceleratā populum romanumſuſcepiſſe uictoriā. Pyrrhuꝫ epirotarum regē cū in caſtris ex uulnere curaretur medici ſui proditione īterficinefas duxit Fabritius: qui potius uinctum remiſit addominum ut ſcelus nec inaduerſario cōprobaret. Qd̓leges publice: qd̓ hoſtes tuētur: qd̓ inter bella et gladios ſanctum ē: hoc nobis inter mōachos et ſacerdoteschriſti intutum fuit: et audet quidā ex eis adducto ſuꝑcilio: et concrepātibus digitis eructuare et dicere: quidenī ſi redemit ſi ſolicitauit: fecit qd̓ ſibi profuit. Miraſceleris defēſio quaſi nō et latrones et fures ac piratæfaciunt qd̓ ſibi prodeſt Certe Ana Caiphas ſeducentesinfelicē Iudā fecerunt qd̓ ſibi utile exiſtimabāt. Doloin chartuus meis quaſlibet ineptias ſcribere cōmētaride ſcripturis: remordere lædētes digerer̄ ſtomachum īlocis me exercer cōmunibꝫ: et quaſi limatas ad pugnādum ſagittas reponere. Quā diu nō profero cogitatamaledicta nō crimīa ſunt: īmo nec maledicta quidem q̄aures publice neſciant. Iu corrūpis ſeruulos: ſolicitascliētes: Et ut in fabulis legimus auro et Banaen penetres. Piſſimulatoqꝫ qd̓ feceris me falſariuꝫ uoces: cūmulto penis crimē accuſādo in te cōfitearis ī me arguis. Alius te hæreticum Alius iuſimulat dogmatum ꝑuerſorem. Taces ip̄e reſpōdere nō audes. Interpreteꝫlaceras: de ſyllabis calumniaris: et totā defēſioneꝫ tuiputa ſi tacēdo detrahas. Finge in hanſferēdo uel erraſſe uel intermiſiſſe me quippiā. Hic totus tui ingēti cardo uerſatur Hec tua defēſio Num iccirco tu nō es hereticus: ſi ego malus interpres ſum. Nec hoc dico qd̓te hæreticum nouerī: ſciat ille qui te accuſauit: noueritille qui ſcripſit ſed qd̓ ſtultiſſimum ſit: accuſatum ab alio alium criminari: et confoſſo undiqꝫ corpore de dormientis nulnere ſolatium q̄rere. Hactenus ſic locutusquaſi aliquid de eplā cōmutauerim et ſiplex tranſlatiopoſſit errorē habere nō crimē. Nunc uero cuꝫ ip̄a eplādoceat nihil mutatum de ſēſu: nec res additas. nec aliquod dogma cōfictum: faciunt ne intelligēdo ut nihil ītelligant: et dum alienā īperitiam uolunt redarguer̄ ſuam produnt: et .n. ego nō ſolum fateor: ſed libera uoc̄profiteor me in īterpretatione grecorum abſqꝫ ſcripturis ſanctis ubi et uerborum ordo myſterrium eſt: nonuerbum a uerbo: ſed ſenſum exprimere de ſenſu. Habeoqꝫ huius rei magiſtrum Tullium qui pythagorā platōnis etœcōnomium xenophontis et Aeſchinis et Pemoſthenis duas contra ſe or̄ones pulcherrimas tranſtulit. quāta in illis p̄termiſerit: Quanta addiderit quātamutauerit ut proprietatē alterius lingue ſuis proprietatibus explicaret: nō eſt huius ip̄is dicere: ſuficit mihiipſius trāſlatoris auctoritas: Qui in prologo earumdēor̄onum ita locutus ē putaui mihi aſſumere laborē utilem ſtudioſis: mihi autē ipſi nō neceſſarium. Conuertienim ex acticis duorum eloquētiſſimorum nobiliſſiāsorationes inter ſeqꝫ cōtrarias Aeſchinis et Femoſthenis Necnō uerti ut interp̄s: ſed ut orator ſētentiis iiſdēei earum formis tā figuris ꝙͣ uerbis ad noſtrā conſuetudinē actis. In quibꝫ nō pro uerbo uerbū neceſſe habui reddere: ſꝫ genus oīꝫ uerborum ui ſeruaui. Nonenim me ea ānumerare lector putaui oportere ſꝫ tanquā appēdere Rurſumqꝫ in calce ſermonis. Quoruꝫet ei dit ad eosego ait orationes: ſicut ſpero ita expreſſero uirtutibusnibi ant rautēs illorum omībus .i. ſententiis et earum figuris. Etrerum ordīe uerba ꝑſequēs eatenus: ut ea nō abhorreant a noſtro more q̄ ſi e græcis oīa conuerſa non erūttamē ut geueris eiuſdē ſint elaborauimus. Sed et horatius uir acutus et doctus hoc idē in arte potica erudito p̄cipit interpreti: nec uerbum uerbo curabis reddere fidus interpres. Terentius Genādrum Plautus et Cecilius ueteres comicos īterp̄tati ſunt: nūquidhærēt in uerbis: ac nō decorē magis et elegātiam ītāſlatione cōſeruat ꝙͣ uos ueritatē interpretationis: hameruditi κακοηλίαν nuncupāt̉. Vnde et ego doctuss talibꝫ āte ānos circiter uigīti et ſiili quoqꝫ tunc errordeceptus: certe hoc mihi a nobis obiiciēdum neſcienscum Euſebii chronicon in latinum uerterē: tali inter cetera p̄fatione uſus ſum. Pifficile ē alienas lineas inſequētem non alicubi excedere et arduum ut quæ ī alialingua benedicta ſunt eundē decorē ī trāſlatiōe conſeruent. Significatum ē aliquid unius uerbi proprietatenon habeo meuꝫ quo id efferā et dum q̄ro īpler̄ ſentētiā lōgo ābitu uix breuis uiæ ſpatia cōſumo. AcceduntHypperbatorum āfractus diſſimilitudīes caſuuꝫ: uartetates figurarum. Ipſum poſtremo ſuum et ut dicamita uernaculum lingue enus ſi ad uerbum īterp̄tor abſurde reſonāt ſi ob neceſatē aliquid ī ordīe uel ſermone mutauero ab interprrus uidebor officio receſſiſſe.et poſt multa q̄ nunc proſequi ocioſum ē ēt hoc addidi. Quod ſi cui nō uidetur linguæ gratiā ī interpretatione nutare. Homerum ad uerbum trāſferat in latinum.plus aliquid dicā in ſua lingua proſæ uerbis interpretetur. Uidebit ordinē ridiculum et poetā eloquētiſſimuꝫuix loquētē. Uerum ne ſcriptorum meoruꝫ ꝑua auctoritas quāꝙͣ hoc tātum probare uoluerim me ſemꝑer