Druckschrift 
2 (1476)
Entstehung
Seite
327
Einzelbild herunterladen
 

ter cadimus: non dubium ē quin ob hoc fiat nonē in nobis caritas illa quæ nunꝙͣ cadit. Hunc ergo amorem loquitur præſens ſcriptura quo erga uerbuꝫdei aīa btā uritur et inflāmatur. Et iſtud epithalamircarmen per ſpiritum canit quo eccleſia ſponſo cæleſtichriſto coniungitur ac ſociatur deſiderans miſceri eiper uerbum: ut concipiat ex eo et ſaluari poſſit. perhanc caſtā filiorum generationē cum permanſerint infide et ſanctitate: cum ſobrietate utpote fuerint cōcepti ex ſemine quidē uerbi dei: editi uero gēitiqꝫ uel abimmaculata eccleſia uel ab anima nihil corporeum:nihil requirente materiale: ſed ſolo uerbi dei amoreflagrante. Hæc interim nobis ad præſens de amoreuel charitate quæ in epithalamio hoc canticicanticorum refertur occurrere potuerunt. Sed ſciendum ē multa eſſe quæ dici debeāt de charitate hac quātaet de deo. ſiquidē ipſe eſt charitas. ſcit enim nemo ptrem niſi filius: et cui uoluerit fillius reuelare: ſi militer autem etiā ipſum filium quoniā et ipſe caritas ē:nemo ſcit niſi pater et ſecundum hoc quod charitasdr̄. ſolus autem ſpiritus ſanctus eſt qui ex patre procedit: et ideo ſcit quæ in deo ſunt: ſicut ſpiritus hominis ſcit quæ in homine ſunt. Hic ergo paraclitus ſpirindum turo ſinletus ueritatis qui de patre procedit circuit quærens ſiſuitieuis. 1quas inueniat dignas: et capaces animas: quibus reuelet magnitudinem charitatis huius quæ ex deo ēNunc ergo ipſum deum patrem qui charitas eſt īuocantem per eum qui ex ipſo eſt charitatem etiamad reliqua diſcutienda ueniamus: et tentemus primūde eo requirere quid illud ſit: cum tria uolumina eccleſiæ dei a ſalomone ſcripta ſuſceꝑit Primus ex ipſisprouerbiorum liber poſitus ſit: ſecundus is qui Eccleſiaſtes appellatur. Iertio uero in loco cāticicāticorumuolumē habeatur. Quæ ergo nobis occurrer̄ poſſuntin hoc loco iſta ſunt. Senerales diſciplinæ quibus adreruꝫ ſciētiā ꝑuenitur tres ſunt quas greci AethicamPhyſicā et Enopticen appellauerunt. Has nos dicer̄poſſumus moralē: naturalē: inſpectiuā. Nonnulli ſane apud græcos etiā logicen: quam nos rationabilempoſſumus dicere quarto in numero poſuere. Alii nonextrīſecus ſed per has tres quas ſupra memorauimus diſciplinas innexā conſertāqꝫ corpus ēe dixerunt. Eſt enim logicē et uelut nos dicimus rōnalisq uerborū dc̄orūqꝫ uidtur ꝯtīer̄ rōnes proprietateſqꝫet īproprietates gēeraqꝫ et ſpēs et figuras ſīguloruꝫquorūqꝫ edocer̄ dc̄orū Quā utiqꝫ diſcplinā ſeꝑari ꝙͣ inſeri cæteris conuenit et intexi. Moralis auteꝫdr per quā mos uiuendi honeſtus aptatur et inſtitutaad uirtutē tēdētia preparātur. Naturalis dicitur ubi uniuſcuiuſqꝫ rei natura diſcutitur. quo nihil contra naturā geratur ī uita: ſed unumquodqꝫ his uſibus deputetur in quos a creatore productum ē. Inſpectiua dicitur qua ſuꝑgreſſiuiſibilia: de diuinis aliquid et cæleſtibus contēplamur eaqꝫ ſola mēte ītueamur q̄m corporeum ſupergrediuntur aſpectuꝫ. Hæc ergo ut mihi uidetur ſapiētes quīqꝫ græcoruꝫ ſumpta a ſalomone utpote qui ætate et tēpore Lōge ante ipſos prior ea perdei ſpiritum didiciſſet tāꝙͣ propria inuēta protuleruntet inſtitutionum ſuarum uoluminibus cōprehenſa poſteris tradenda reliquere: Sed hæc ut diximus Salomon ante omnes inuenit et docuit per ſapientiā quasaccepit a deo: ſicut ſcriptum ē. Et dedit deus prudētiaꝫSalomoni et ſapiētiā multā ualde: et latitudinem cordis: ſic̄ harenā quæ ē ad orā maris. Et multiplicata ēin eo ſapiētia ſuper oēs antiquos filios hominū et ſu oēs ſapiētes ægypti Salomon ergo tres iſtas quasſupradiximus generales eſſe diſciplinas ideſt moralēSL7.naturalē et inſpectiuā diſtinguere abinuicē ac ſecerneruolens tribus eas libellis edidit ſuo quoqꝫ ordine ſingulis conſequenter aptatio Primo ergo in prouerbiismoralem docuit locum ſuccīctis ut decuit breuibuſqꝫſententiis uitæ inſtituta componens: Secunduꝫ ueroqui naturalis appellatur: comprehendit in eccleſiaſtenin quo multa de rebus naturalibus diſſerens et inania ac uana ab utilibus neceſſariiſqꝫ ſecernens relinquē uanitateꝫ monet et utilia rectaqꝫ ſectanda: In ſpectiuū quoq̄ locuꝫ ī hoc libello tradidit qui habetur ī manibus ideſt in canticocanticorum: In quo amoremleſtiuꝫ diuinorumqꝫ deſiderium incutit animæ ſub ſpecie ſponſæ ac ſponſi: charitatis et amoris uiis perueniendum docens ad conſortium dei. Hoc uero eum ue philoſophiæ fundamentum ponentem et ordinemdiſciplinarum inſtitutionumqꝫ condentē qd̓ non latuerit: neqꝫ ab eo abiectus ſit etiā rationalis locus euidēter oſtendit in principio ſtatim prouerbiorum ſuorumPrimo omnium per hoc ipſum qd prouerbia attitulauit libellum ſuum. Quod utiqꝫ nomen ſignificat aliudquidem palā dici Aliud uero intrinſecus indicari. hoceniꝫ et cōmunis uſus prouerbiorum docet et Ioānesin euāgelio ſaluatorē ita ſcribit dicentē Hæc in prouerbiis locutus ſum uobis Veniet hora cum non ī prouerbiis loquar uobis: ſed manifeſte de patre ānunciēuobis. Hæc interim in ipſa tituli inſcriptione. In ſequēti uero ſtatim ſubiungit diſcretiones uerborum: et diſtīguit ſcientiā a ſapientia: et a ſcientia diſciplinā: et ītellectum uerborum aliud ponit: et prudentiā dicit in eo eſſe ut excipere quis poſſit uerboruꝫ uerſutiā. Biſtīguitetiā iuſtitiā uerā a directione iudicii: ſꝫ et aſtutiā nominat quādā iis quos imbuit neceſſariā illā credo quāſophiſmatum intelligi ac declinari poſſit argutia. Etdicit innocentibus ſapiētiā dari aſtutiā ſine dubio nein uerbo dei decipiātur fraude ſophiſtica. Sꝫ et ī hocmihi uidetur rationalis diſciplinæ meminiſſe quamdoctrina uerborum dictorumqꝫ ſignificātiæ diſcernuntur: et uniuſcuiuſqꝫ ſermonis proprietas certa cum ratione diſtinguitur: ī qua præcipue erudiri cōuenit pueros. Hoc enim hortatur cum dicit Ut det puero iuniori ſenſum et cogitationē. Et qꝛ qui ī his eruditur neceſſario rationabiliter ea quæ didicit ſemetipſum gubernat et uitā ſuā moderatius librat: propterea dicit: ītelligens autē gubernationē acquiret: Poſt hæc uerognoſcēs in uerbis diuinis quibus prophetas humano generi traditus ē ordo uiuēdi diuerſos eſſe eloquiitropos et uarias dicendi ſpecies: ac ſciens haberi ineis aliquā figurā quæ parabola appelletur: et aliāobſcura dc̄io dicatur: aliaſqꝫ ē igmata noīētur: et alias dc̄a ſapiētū dicātur ſcribit ītelliges quoq̄ parabo et obſcurum ſermonē: dictaqꝫ ſapiētum et enigmata. Per hæc ergo ſingula rationalē locum manifeſte eteuidenter exponit: ac more ueterum ſuccinctis breuibuſqꝫ ſentētiis ingentes et perfectos explicat ſenſus.Quæ ſi quis eſt qui in lege meditetur die ac nocte et ſiquis eſt: ſic̄ iuſti os: quod meditatur domini ſapiētiaꝫinueſtigare diligentius poterit et inuenire: ſi tamen recte quæſierit et qurens pulſauerit oſtiū ſapiētiæ petensa deo ut aperiatur ei: et mereatur accipere ſpiritumſanctum uerbum ſapiētiæ et uerbum ſciētiæ: fieriqꝫticeps illius ſapientiæ quæ dicebat Extendebā eīꝫ uerba mea et non audiebatis. Et merito extēdere ſe dicituerba in eius corde: cui dederit deus ſicut ſupradiximus latitudinē cordis. Dilatatur namqꝫ illius cor quipoteſt ea quæ breuiter in myſteriis dicta ſunt Latioredoctrīa ſūptis ex uoluminibus diuinis aſſertionibusexplanare. Oportet igitur ſecundum hanc eandē ſapib 4