cas: et principes poſt omnem domum iuda ædificātium in muro. exquo animaduertimus et in præſentiloco pro adoleſcentibus atqꝫ puberibus excuſſos poſitos non ut ille opinatus eſt pro apoſtolis: qui excuſſi a pedum excuſſione dicātur. Legi et cuiuſdaꝫ librū:et elegātem in eo ſenſum repperi excuſſos iudæos dici a templo et lege et gratia domini: pro eo qd̓ ē reprobos: eorum eſſe filios apoſtolos qui ex eoruꝫ ſemine procreātur: et in ſimilitudinem ſagittarum manu domini contineantur: In ſequenti quoqꝫ pſalmoheliodorus magiſꝙͣ Hilarius noſter errauit: qui ineo loco in quo ſcriptum eſt Labores fructuuꝫ tuorūmanducabis uera opinatus aſſeruit magis ſtare ſentētiā ſi ſcribatur fructus laborum aliquē manducare etnon labores fructuuꝫ. Unde ſpiritualē intelligentiaꝫdebere ꝑquiri: et ex hac occaſione ī longaꝫ egrediēsdiſputationē tanta operoſitate qd̓ uolebat intelligituſus eſt ꝑſuadendi: quanta ſemꝑ falſitas indiget ut uera uideatur cum in hoc loco non Lxx interpretes ſedlatini de greci uerbi ambiguitate decepti καρπουοfructus magiſquā manus interpretati ſunt cum καρπόι manus quoque dicantur: qd̓ in hebræo ponitur enac et Symmachus quintaque editio tranſtulerint manuum tuarum: ut ambiguitatem prioris ſermonis effugerent: cum hæc furtiui ut aiunt operisad lucubratiunculā uelox notarii manus me dictanteſignaret et plura dicere cogitarem iam ferme quartanoctis hora exceſſerat: et repente ſtimulis quibuſdaꝫdolentis ſtomachi ſuſcitatus in orationē proripui utſalteꝫ reliquo horaruꝫ ſpatio ſubrepente ſomno fruſtraretur infirmitas.Epiſtolaris prologus beati Hieronymi ad damaſuꝫpapā in expoſitione cantici epithalamici canticorumſecunduꝫ Origenē cuius doctrinā et eloquentiaꝫ laudibus effert.Eatiſſimo pape Pamaſo Hieronymus. Origenes cū in cæteris librisomnes uicerit: in cantico cāticoruꝫipſe ſe uicit. Nā. x. uoluminibus explicitis quæ ad. xx. uſqꝫ uerſuuꝫ milia pene ꝑueniunt Primuꝫ Lxx interpretes: Beinde Aquilaꝫ et ſymmachuꝫ: Theodocionē et ad extremū quītā editionēquā ī actio littore īueniſſe ſe ſcribit: ita magnifice aperteqꝫ diſſeruit: ut inde uideatur mihi in eo cōpletumeſſe qd̓ qꝛ introduxit me rex in cubiculuꝫ ſuuꝫ. itaqueillo oꝑe p̄termiſſo: quia ingētis ē otii laboris et ſūptuuꝫ tātas res digne ī latinuꝫ trāſferre ſermonē Hosduos tractatus quos in more quotidiani eloquii paruulis adhuc lactentibusqꝫ cōpoſuit fideliter magiſqͥornate interpretatus ſuꝫ guſtuꝫ tibi ſenſuuꝫ eius noncibū offerēs: Tu aīaduertas quāta ſint illa æſtimāda:quæ magna ſunt: cuꝫ ſic poſſint placere quæ paruaſunt.Trāſlatio duoruꝫ tractatuuꝫ uel omiliaruꝫ origenis īcātica cāticoruꝫ e græco i latinum ubi primo ponituripſius origenis præfatio de cātico cāticoruꝫ.Domodo didicimus ꝑ moyſen eſſe quædaꝫ nō ſoluꝫ ſcā: ſꝫ et ſcā ſcōruꝫ: et alia nō tātum ſabbata ſꝫ etſabbata ſabbatoruꝫ: ſic nc̄ docemurdocēte Salomone: eſſe quædā nonſoluꝫ cātica ſꝫ et cātica cāticorum.Z 19Beatus quidē is qui īgreditur ſca: ſꝫ beatior qui ingreditur ſcā ſcōrum. Btūs qui ſabbata ſabbatizat: ſedbeatior qui ſabbatizat ſabbata ſabbatoruꝫ. Beatus ſimiliter et is qui ītelligit cātica et cait ea. Nemo quippe niſi ī ſolēnitatibus canit: ſꝫ multo beatior ille: quicanit cātica cāticoruꝫ: Et ſicut is qui īgreditur ſcā pluribus adhuc indiget ut ualeat introire in ſcā ſcōrumet qui ſabbatum celebrat quod a dn̄o populo cōſtitutuꝫ ē: multa adhuc neceſſaria hēt: ut agat ſabbatū ſabbatoruꝫ: eodē mō difficile reperitur qui oīa quæ inſcripturis cōtinētur cātica ꝑagrās ualeat aſcēdere adcātica cāticorū. Egredi te oportet ex ægypto et egreſſuꝫ de terra ægypti ꝑtrāſire mare rubruꝫ ut poſſis primuꝫ cāticuꝫ canere dicēs. Cātemus domino. glorioſe eiꝫ magnificatus ē. Licet aūt primuꝫ dixeris canticuꝫ adhuc lōge es a cātico cāticoruꝫ. Perābula terrādeſerti ſpiritaliter donec uenias ad puteuꝫ: quē foderunt ⁊gēs ut ibi ſcduꝫ cāticuꝫ canas. Pōt hæc ueni aduiciniā ſcæ terræ et ſupra iordanis ripā cōſtitutus cātes cāticuꝫ moyſi dicēs. Attēde cæluꝫ et loquar: et audiat terra uerba oris mei: Rurſuꝫ hēs neceſſariuꝫ utmilites: et terrā ſcāꝫ hæreditate poſſideas: et apes tibi prophetet: et apes te iudicet: Belbora quippe apesinterp̄tatur ut poſſis et illud carmē qd̓ in libro iudicūcōtinetur edicere. ad regnoruꝫ deiceps uolumē aſcēdēs ueni ad cāticuꝫ quādo dd̓ fugit d māu oīuꝫ īimicoruꝫ ſuoruꝫ et de manu ſaul et dixit Homīus firmamētuꝫ meuꝫ et fortitudo mea et refugium meuꝫ et liberator meus. Perueniēduꝫ tibi ē ad Eſaiā ut cum illo dicas cātabo cāticuꝫ dilectæ uineæ meæ: Et cum uniuerſa ꝑtranſieris ad altiora cōſcēde ut poſſis anīadecora cum ſpōſo: et hoc canere cāticuꝫ cāticoruꝫ. qdquot exꝑſoīs cōſtet īcertus ſuꝫ. orātibus auteꝫ uobiset reuelāte dn̄o quatuor ī his mihi uideor īueīſſe ꝑſonas Diruꝫ et ſpōſā cuꝫ ſpōſa et adoleſcētulas cū ſpōſo ſodaliuꝫ grgēs. alia dicūtur ab ſpōſa: alia ab ſpōſon̄ nulla a iuuēculis: quædā a ſodalibus ſpōſi. Cōgruūquippe ē ut in nuptiis adoleſcētularuꝫ ſit multitudocū ſpōſa: iuuenuꝫ turba cum ſpōſo. Hæc oīa noli foris quærere: noli extra eos qui prædicatione euāgelii ſaluati ſunt: chriſtuꝫ ſpōſum ītellige eccleſiā ſpōſā ſine macula et ruga: de qua ſcriptum ē ut exhiberet ſibi glorioſā eccleſiā nō habētē maculā neqꝫ rugā: autaliquid eoruꝫ: ſꝫ ut ſit ſcā et īmaculata. Eos uero quicum ſint fideles nō ſunt tamen iſtiuſmodi quales ſermo præfatus ē: ſꝫ iuxta modum quendā adepti uidētur ſalutē aīaduerte credētium aīas et adoleſcētulaseſſe cum ſpōſa. Angelos uero et eos qui pueneruntin uirum ꝑfectum ītellige uiros eſſe cuꝫ ſpōſo. Indeigitur mihi uidētur quatuor ordines unum et unam:duos coros inter ſe continētes ſpōſam canere cumiuuēculis: ſponſum canere cum ſotiis. Et cum hoc intellexeris audi cāticum cāticorum et feſtina intelligere illud et cum ſpōſa dicere ea quæ ſpōſa dicit ut audias quæ audiuit et ſpōſa. Si autē nō potueris dr̄ecum ſpōſa quæ dixit: ut audias ea quæ dicta ſunt ſpōſæ: feſtina uel cum ſpōſi ſodalibus fieri: Porro ſi etillis inferiores: eſto cum adoleſcētulis quæ in ſpōſadelitiis cōmorātur. Hæ quippe ī hoc libro fabula pariter et epithalamiū ſunt ꝑſonæ. ex quo et gētiles ſibi epithalamiuꝫ uēdicarunt: et iſtius generis carmē aſſūptū ē. Epithalamiū ſiquidē cāticuꝫ cāticoruꝫ Primuꝫſpōſa orat et ſtatiꝫ ī mediis p̄cibus exauditur: uidetp̄ſentē ſpōſum: uidet adoleſcētulas ſuo comitatui cōpulatas. Deinde reſpōdet ei ſpōſus: et poſt ſpōſi eloquia dum ille pro eius patitur ſalute reſpōdent ſodales donec ſpōſus ſit ī recubitu: et a paſſione cōſurgat