¶ Capitulum¶ Quintum

leges iſtā iuſticiā ẜuāt vel mādāt. vt .ſ. tantotempore puniat̉ delinquēs quātuꝫ temꝑis poſuit ī ſcele̓ ẜm Augꝰ in dicto li. c. xj. Nā octogenera penaꝝ in legibus deſcripſerit Tulliusīueniri .ſ. damnum rerum. vincula ſeu carcerem. verbera. tallionem. ignominiam. exiliū.ſeruitutem et mortem. Quid horum eſt vt tāta vīdicetur morula quāta dep̄hēditur ꝑpetͣtum: niſi forte tallio. Iuxta illud legis. Oculū ꝓ oculo. dentē ꝓ dēte ⁊cͣ. De alijs ꝑ ſe patetdiuturniorē penā ꝙͣ culpā. Culpa em̄ proptequā qͥs verberat̉: incarcerat̉. exiliat̉: ⁊ hm̄oicito ꝯmittit̉. ſꝫ verberibꝰ diutiꝰ cruciatur. Etml̓comagis hoc veꝝ de exilio. ẜuitute et alijsQui v̓o pro aliquo graui crimine morte mulctatur. nunquid mora qua occiditur que breuis eſt. eius ſuppliciū leges extimant. ⁊ non ꝙeum ī ſempiternum auferunt de ſocietate viuētium: Quod eſt aūt de iſta ciuitate mortalihomīes ſupplicō prime mortis: hoc eſt de ciuitate illa īmortali hoīes ſupplicio ſecūde mortis auferre. Sic em̄ nō efficiūt leges huiꝰ ciuitatis. vt ī eam quiſqꝫ reuocetur occiſus. Sicnec illiꝰ. vt in vitā reuocetur eternā ſecundamorte damnatꝰ. hec Auguſtinꝰ. Et ſic hm̄oipena mortis eſt ꝑpetua. quia priuat̉ vita adquā natural̓r reuocari nō poteſt. Quod aūtdictū eſt in veteri lege. Scd̓m menſurā delictierit ⁊ plagaꝝ modus. Et ī noua lege xp̄c. Eatē mēſura qua menſi fueritis. remetiet̉ vobisnō intelligit̉ vt illi male exponūt. vt ẜm quātitatē tēporis ī quo ꝑpetratū eſt ſcelꝰ. ī illa eadē quātitate tēporis puniat̉. Sed ꝙ ẜm grauitatē pct̄i ſic grauiter puniat̉: ⁊ eā mēſuraꝫpene vel premij recipiat quiſqꝫ. ẜm quā oꝑatus eſt boni vel mali. ¶ Attēdat̉ aūt ꝑmaxīeiuſticia dei punientis reprobos pena inferniꝑpetua. ex hoc ꝙ cū qͣntitas pene debeat rn̄bere culpe: ⁊ culpā ꝑpetrata ſit infinita ī mortali pct̄o. quia auertit ſe a deo talis peccatorqd̓ ē bonū īfinitū. ⁊ ſic pct̄m eſt infinite grauitatis: pena aūt eiꝰ nō poteſt eſſe ītenſiue infinita. qꝛ cōſumeret ſubiectū: ſꝫ remanet īfinita extēſiue .ſ. ꝙͣtū ad duratōem ꝑpetuā. Itemetiaꝫ qꝛ ſemꝑ voluntas reproboꝝ ꝑmanet fixa in malo. ⁊ hic ⁊ ī alio ſeculo. et ideo vt aitGregoꝰ. ad magnā iuſticiā ꝑtinet iudicātis:vt nūꝙͣ careāt ſupplicio. qui dū viuerent nunꝙͣ voluerūt carere peccato.¶ De īfelicitate animarū. §. vij.q̄ ſūt ī inferno. Ab igne qͥdeꝫ inferni cruciantur ip̄e ſole vſqꝫ ad dieꝫ iudicij. Poſtea v̓o ip̄eſimul cū corporibꝰ ſuis quibꝰ reuniētur. Hicignis (vt ait Augꝰ) de purgatorio igne. miromodo eſt grauis. Excellit em̄ omnem penamquā vnꝙͣ quis paſſꝰ eſt in vita iſta. Licꝫ mirabilia paſſi ſint martires quāta etiā et nequiter mali ſuſtinuerūt tormēta. di. xxv. §. aliasea. Eobē aūt mō cruciat aīas ignis ille. id ē īſubſtātia aīas dānatoꝝ et purgādoꝝ. Sed in

purgandis ē certa ſpes ex illo liberari. In dānatis nulla. ¶ Quo aūt ille cū ſit corporeusagat in animas affligendo. eſt difficile intelligere: ſꝫ tn̄ neceſſariū crede̓. ſicut ⁊ alia q̄ ſuntfidei. Et precipue difficultas apparet ī hoc exeo ꝙ ẜm Aug. ſuꝑ gen̄. agēs eſt nobiliꝰ patiēte. Sed nullū corpꝰ eſt nobiliꝰ ſpū. Un̄ nō videt̉ ꝙ aīa q̄ ſpūs ē. poſſit pati ab igne illo corporeo. Itē ẜm Boetiū. Illa ſolum agūt ⁊ patiūtur adinuicē que habēt materiā cōmunēſed ſpūs cū corpore nō habꝫ materiā ꝯēꝫ. Itēom̄e agēs corporeū agit ꝑ ꝯtactū. ſꝫ nō pōt eēcōtactꝰ corꝑis ad ſpiritū. His nō obſtatibusrn̄det Pe. de tarātaſia ī. iiij. di. xliiij. Cōſtat ꝙſpūs dānatoꝝ ab igne īferni patiāt̉. Unde diues ī inferno. Crutior in hac flāma ait Lucexvj. Et cū iſte ignis nō ītellectual̓ tm̄ ſit. necymaginariꝰ ſolū. ſed corporeꝰ: oportet dice̓. ꝙab igne corporeo patiant̉. Sed quō hoc ſit. adiuerẜ diuerſimode ponit̉. Nā cū ī om̄i actōe⁊ paſſiōe oporteat agēs aliqͦ mō ꝯiūgi patiēti. oportet illū ignē ꝯiūgi ſpiritui. Hāc aūt cōiūctōꝫ diuerſi diuerſimode ponūt. Quidā em̄ponūt ſolū vt obiecti ad potētiā cuius eſt obiectū. Dicūt em̄ ꝙ affligūt̉ ignē vidēdo. UndeGrego. In eo ardent dū ardorē ſuū vident: qꝛnō viſibile ꝑ ſe nō affligit. ſꝫ ꝑ accibēs: inꝙͣtūapprehenditur vt nociuū: oportet vt ſpūs apprehendat illū ignē vt nociuū. ⁊ hoc cōcedūtdicētes ꝙ ſpūs app̄hendit illū ignē vt nociuūet inde affligit̉. ꝙͣuis nō poſſit ille ignis ex ſenocere. ſicut puer gladium pictū apprehenditvt nociuū. ſed hec afflictō nō eſſet ẜm rei veritatē ſed ẜm apparētiā: nec ꝓpter hoc dicerent̉pati ab igne. ſed ab ignis ymaginatōne. Nec ēveriſimile ſic errare demones: vt putent falſoignē illū ſibi nociuū inexꝑtum. maxime cumnouerīt optime naturā ⁊ virtutē oīm reꝝ corꝑaliū. ¶ Alij ponūt coniūctōem illā ꝑ modūlocati ad locū. Habet em̄ corpus natural̓r vtdiffinitiue ꝯtineat ſpiritū. ſꝫ ꝙ retineat inuitū. hoc hēt ignis ille ex dīna iuſticia. Un̄ qꝛ īpedit ſpūm a faciēdo qd̓ vult. ⁊ eūdo qͦ bult aſfligit ip̄m. ſꝫ hec rō nō videt̉ ſuffice̓. qꝛ tūc eq̄bn̄ poſſet dici ſpūs torqueri a terra ſic ab ignePreterea nūc demones nō tenēt̉ ī vno loco.ſꝫ ꝓ libito diſcurrūt ꝑ totū mundū. ¶ Al̓ij ponūt illā ꝯiūctōꝫ. vt īſtrumēti ad materiaꝫ inquā agit. Nā ꝙͣuis ignis ille vt corpꝰ qd̓dā naturale eſt. nō poſſit age̓ in ſpiritū: agit tn̄ vt īſtrumētū diuine iuſticie tāꝙͣ manu diuīa mouēte ip̄m. ſꝫ cū īſtrumētū ſꝑꝓpriā v̓tutē habeat. ꝑ quā agit ab altero motū: qual̓r agit inſtrum̄tal̓r ignis ille ī ſpm̄? Dicēdū ad hoc. ꝙcorpus aliquod dupl̓r agit aut actōe mat̓ialiimpͥmendo ſpeciē ſui ī alterū. Aut actōe ſpūali .ſ. īmutādo. Aliter em̄ agit in oculuꝫ ignisocl̓o ad motꝰ .ſ. calefaciēdo oculū. al̓r remotꝰſ. ip̄m īmutādo. Prīo mō nō agit ignis ī ſpm̄ſꝫ ſecūdo mō: pn̄ ꝑ ſpeciē quam vt inſtrumē-