¶ Capitulum¶ Quintum

Acceſſit eodē mō terciꝰ. acceſſit ⁊ qͣrtꝰ. iāqꝫ ſibi ꝑmutua circul̓ nexis. nō īplicatoꝝ ītrīſecꝰſꝫ extrīſecꝰ adherētiū qͣi cathena pepēderat anulorum. Quis iſtam vim lapidis n̄ ſtuperetq̄ n̄ ſolum illi īhereat. verumētiā ꝑ tot ſuſpenſatrāſibat. ⁊ īuiſibilibus vīcul̓ ea ſubligabatEt ſi argētū īter lapidem illū poſuerit ⁊ ferꝝmouet īmoto argēto. Qn̄ aūt iuxta magnetēponit̉ adamas. ferrum nō radit: ⁊ ſi eū rapuerit vt ei appropīquauerit mox r̄mittit. Indiamittit hos lapides ¶ Uerūt amē īfideles hoīesqui cum dīna vel preterita vel futura miracula p̄dicamꝰ. q̄ ill̓ exꝑienda nō valemꝰ on̄dere.rōem a nob̓ earum flagitāt rerū quaꝫ qm̄ nōpoſſumꝰ redde̓ (Excedūt em̄ vires mētis hūane) extimāt falſa eē qd̓ dicimꝰ. Ip̄i d̓ tot mirabilibꝰ rebꝰ qͣs vel vide̓ poſſumꝰ vel videmꝰ. debēt redde̓ rōeꝫ. Qd̓ ſi ab hoīe fieri nō poſſe ꝓuiderīt. fatēdū ē eis. nō ideo aliqͥd nō fuiſſe. vl̓nō futurum eſſe. qꝛ ratō inde reddi nō poteſt.qn̄ qͥdem ſūt iſta de qͥbus ſil̓r nō poteſt. Nō itaqꝫ ꝑgo ꝑ plurīa q̄ mādata ſunt lr̄is. nō geſta atqꝫ trāſacta. ſꝫ ī locis qͥbuſqꝫ manētia: q̄ſi qͥſꝙͣ ire voluerit ⁊ potuerit vtꝝ vera ſint explorabit. Sꝫ pauca ꝯmemoro. Agrigētinuꝫſicilie ſalē ꝑhibēt. cū fuerit admotꝰ igni velutī aqͣ flueſce̓: cū v̓o ip̄i aque velut ī igne crepitare. Apud garramātas quēdā fōtem tāfrigidū diebꝰ. vt nō bibat̉. tāferuidū nocti vt nōtāgatur. In egÿpto aliū fōtem ī quo faces vtī ceteris extīguūtur accēſe. ſꝫ nō vt ī ceterisaccēdūtur extīcte. Aſbeſtō archadīe lapideꝫꝓpterea ſic vocari ꝙ ſemel accēſꝰ iā nō poſſitextīgui. Poma ī terra ſodomoꝝ gigni qͥdeꝫ etad mat̉itatis faciē ꝑuenire. ſed morſu p̄ſſu vetēptata ī fumū ac fauillaꝫ corio fatiſcēte baneſcere. Pirithē lapideꝫ ꝑſicū. tenētis manūſi vehementius p̄matur adurere: ꝓpter qd̓ abigne nomē accepit. In capadocia ethere vētoequas cōciꝑe. eoſdemqꝫ fetus nō amplius triennio viuere. Tilen indie īſulam eo p̄ferri ceteris terris. ꝙ om̄is arbor que ī ea gignit̉: nūꝙͣ nudat̉ tegimīe foliorum. De his itaqꝫ alijsīnumerabilibꝰ. q̄ hiſtoria nō factoꝝ atqꝫ trāſactoꝝ. ſꝫ manētiū locoꝝ cōtinet: reddāt ratōeꝫſi poſſūt īfideles iſti. qui nolūt diuinis litteriscredere. qͥd aliud ꝙͣ nō diuinas putātes. eo ꝙres habēt incredibiles. ſic hoc eſt un̄ nūc agimus. Nō em̄ īquiunt admittit vlla ratō vt carō arbeat et nō abſumatur. doleat neqꝫ moriatur. Ratōcīatores videlicꝫ magni: qͥ de om̄ibus rebus quas mirabiles eſſe cōſtat: poſſintreddere rōem. rōneꝫ reddāt de his que paucapoſuimus. que proculdubio ſi ea eſſe neſciūtet ea eſſe futura diceremus: multominus crederent: ꝙͣ qd̓ nunc dicētibus nobis nolūt crebere aliquādo eſſe vēturuꝫ. Quis em̄ eoꝝ nob̓crederet ſi quēadmodū dicimus futura hominum viua corpora. q̄ ſemꝑ arſura atqꝫ dolitura. nec tn̄ aliquādo moritura ſint. ita dice̓m

ī futuro ſcl̓o. futurū ſalē quē faceret ignis velut ī aqua flueſce̓. eundemqꝫ face̓t aqua velutī igne crepitare. et alia de qͥbus ſupra dictuꝫeſt. ¶ Hec ī illo ſeculo quod futuꝝ eſt ſi diceremus futura. nob̓qꝫ increduli rn̄derent. Sipultis vt ea credamꝰ. reddite de ſingul̓ ratōNos nō poſſe cōfitemur. eo ꝙ ī iſtis et ſil̓ibusdei miris oꝑbus. īfirma mortalium ratōcinatō vīceretur. Fixam tamē apud nos eſſe ratōnē. nō ſine ratōe oīpotēteꝫ face̓. vn̄ animꝰ humanus īfirmꝰ ratōꝫ n̄ poteſt redde̓. ⁊ ī multisq̄dem rebꝰ īcertū nob̓ eſſe quid velit: illud tamē eē certiſſimū nihil eoꝝ eē ei īpoſſibile q̄cūqꝫ voluerit. eiqꝫ nos crede̓ p̄dicēti. quē neqꝫ īpotentē neqꝫ mētiētē poſſimꝰ crede̓. Hi tn̄ fideirep̄hēſores exactoreſqꝫ rōis. qͥd ad iſta rn̄dentde qͥbus ratō ab homīe reddi nō poteſt. ⁊ tam̄ſūt. ⁊ ip̄i ratōi nature vidētur eē ꝯtraria. Queſi futura eſſe diceremus. ſil̓r a nob̓ ſicut eorūque futura eſſe dicimꝰ: ab īfidelibus ratō poſce̓tur: ac ꝑ hoc cum ī talibus oꝑbꝰ dei deficiat ratō cordis et ẜmōis hūani ſic iſta nō ideonō ſūt. nō ideo etiā illa nō erūt: qm̄ ratō de vtriſqꝫ ab hoīe n̄ poteſt reddi. ¶ Refert ī. c. vj.idem Augꝰ. ꝙ ī lr̄is gētilium reꝑitur. ſcꝫ eſſequoddam fanum veneris. atqꝫ ibi cādelabrūet ī eo lucernam ſub diuo ſic ardētem. vt eamnulla tempeſtas. nullus ÿmber extīguat: vnde lucerna īextīguibil̓ noīata ē. Circa hm̄ordīc. ꝙ nō habemꝰ neceſſe credere omīa q̄ hiſtoria ꝯtinet gētilium. cum ⁊ ip̄i īter ſe hiſtoriciſic ait Uarro. qͣi data oꝑa et qͣi ex īduſtria ꝑmultadiſſētiant. Sed ea ſi volumus: credimꝰque nō aduerſātur libris. qͥbus nō dubitamꝰoportere nos credere. De iſto gͦ fano veneris ⁊lucerna īextīguibili nō ſolū in nullas coartamur āguſtias. verūetiaꝫ latitudīs nob̓ cāpusaꝑitur .ſ. ad rn̄dendum. Addimus em̄ ad iſtālucernam īextīguibilē et humanoꝝ ⁊ magicarum .i. ꝑ homīes demoniacorum artiū. ⁊ ip̄orū ꝑ ſeip̄os demonū ml̓ta miracula: q̄ ſi negare voluerimus. eidem ip̄i cui credimꝰ ſacrarūlr̄arum aduerſabimur veritati. Aut ergo ī illa lucerna mechāicū aliqͥd de lapide aſbeſtosars humana mollita ē. aut arte magica factūeſt. ꝙ homines illo mirarētur in templo. Autdemō quiſpiam ſub nomine veneris tāta ſe eſficatia pn̄tauit. vt hoc ibi prodigiū et appareret homībus et diutius ꝑmaneret. Illiciūturaūt demōes ad īhītādum ꝑ creaturas: qͣs nōip̄i. ſed deus ꝯdidit. Vt aūt alliciātur ab homībus. priꝰ eos ip̄i aſtutiſſima calliditate ſeducūt. vel īſpirādo eoꝝ cordibꝰ virꝰ occultū: veletiā fallacibus. aīcitijs apparēdo: eoꝝqꝫ paucos diſcipulos ſuos faciūt pl̓imorumqꝫ doctores. Neqꝫ em̄ potuit niſi priꝰ ip̄is docētibus diſci. qͥd quiſqꝫ illorum appetat. quid exhorreatquo īuitetur nomīe. quo cogatur. vn̄ magiceartes eorūqꝫ artifices extiterīt. Maxīe autempoſſidēt corda mortaliū. qͣ potiſſim poſſeſſiōe