¶ Capitulū¶ Quartum

a domino ad iudicādum populum ⁊ accepit:dū hec biguit. rempublicaꝫ dilatauit. ſpaciovirtutibꝰ decorauit. ſtabiliuit equitate. diuitijs ampliauit. Firmauit pace. cultū extulitceleberrimo. ſicut Regum hiſtorie ī libro. iij.tradūt. At vbi ph̓ie gentiū animū dedit. inqͥrendo .ſ. doctrinas eoꝝ et eorum cultus. ꝑatalongo tempore cūcta in breui ꝯſumpſit. quēadmodū in li. Eccleſiaſten nō ambigimꝰ recitare. ¶ Siqui gͦ priſcis temporibus vidēt̉ exethnicis pͥncipibꝰ feliciter reſpublicas gubernaſſe et augmentaſſe. qui ph̓ie operā dederūtet copioſe apprehēderūt. vt Alexāder magnꝰAffricanus. Octauianꝰ. Iulius ceſar primꝰ.Tiberius. Claudiꝰ. Nero. et ꝙͣpl̓es alij. Sciendū primo. quia nō vere ph̓i .i. ſapiētes fuerunt. niſi qꝛ ſcientijs mūdi referti. Nam qūoſapientes fuer̄t. cum ph̓ia principaliter cōſiſtat ī rectitudine vite qͣ illi caruerūt. Alexābrum nāqꝫ autores referūt furioſuꝫ et incōtinentē. Ceſarem parē ferre nō poſſe. maximō elatū tumore narrat lucanus. Ingluuieꝫet crudelitatē Tiberij refert ſuetonius. Quisnō deficiat recitādo impietatē Gaij. Impudicitiam. rapinā. ſuꝑbiam ⁊ cetera vitia cū Comeſtore. Extitit Claudius timidꝰ ſupͣ modū.et turpiſſimꝰ ira. Nemo niſi inſipiēs Neronēpeſſimū fatebitur ſapientū necatorem. Inuidētiam galbe ⁊ auaritiā nō abmittit vera ſapientia. Octauianꝰ quo nemo ī mūdo felitōrvitijs laſciuie ẜm cronicas pluribꝰ habundauit. ¶ Exinde male ſētit. quiſqͥs extimat reipublice ſpecumen et culmen cōſiſtere. ꝑ phaset nephas rapere aliena. ſicut p̄fati egeruntquos vulgus p̄dicat glorioſos. Cedibꝰ em̄ rapinis et depopulatōi orbis. diuinitatis ignari illi vacabāt. Iuuabant etiam eos ſpūs nequā. quibus multipliciter ẜuiebant. nutrientes hincinde principū ⁊ populoꝝ peccata. Aquibus malis abſtinuerūt ſucceſſores cognito xp̄o. quod eſt ad ſummā rēpublicaꝫ deducere. videlicet eā a vitijs purgataꝫ. virtutibꝰdecorare. Etſi aliqn̄ fideles cū principibꝰ ſuisab infidelibus oppreſſi ſunt: hoc erga eos miſericorditer egit diuina clemētia. exigētibusbemeritū populoꝝ: ne in fineꝫ malis eoꝝ reſeruatis. acerbius ī futuꝝ ſcl̓m cruciarent̉.Nō em̄ ſemper oſculat̉ pater filiū: ait Amb̓.ſed aliqn̄ caſtigat. Ergo cū caſtigatur qͥ diligitur. tunc circa eū pietas exercetur. v. q. v.¶ Sugāt gͦ adoleſcētuli iuriū vbera. qui reipublice regimini creſcūt. videāt plene patrūmunicipalia ſcripta. aduerſa patrie vigilāti cura cōſiderent. aſſideāt illam moleſte ducentibꝰ. Diſcant ſuos ciues amare. et ſui populi cui expectātur preeſſe mores cognoſcāt:vt tandem valeant corpꝰ notū nutrire creditum eis. Alioquin his obmiſſis. quid ꝓderitad moderate regendū ſcire ſydeꝝ curſus. vires elementorū. naturas animaliū. ꝓpͥetates

herbaꝝ. tracum ſeuiciam. duritiam ſcitarū.Saturni originem. amores veneris. victorias martis. Si dicatur aſſu eſcendū eſſe iſtiset illis. Non ſufficit etas. debile ingeniū. hectria ſimul nō capit. leges. philozophiā. ⁊ regimen populoꝝ. Sepe cōtingit nihil ſcire eūqui vniuerſa ſcire cōtendit. Neqꝫ legimꝰ philozophos populi p̄fuiſſe. nec populoꝝ prefectos philozophie operā dediſſe. Socrates honores ⁊ magiſtratus ꝯtempſit. Diogenes pͥncipum aulas. turbaꝫ hominū. Plato diuitias. Anaxagora multi viſum. Plotinꝰ ad locadeſerta cōfugit. Itē oportet principē eſſe cōſtātem. queꝫ fauor vel odium. amor. ſpes. auttimor. aut queuis cupiditas nō ꝯcutiāt. Hecꝯſtantia p̄cipue rectores firmat ad hoc vnū.vt ſb̓ditis vniuerſis intēdāt. Et: vt ait Gregnazan. in apologetico. Reuera mihi videturars artium et diſciplina diſciplinarū. regerehomineꝫ qui certe eſt inter omēs animātes.maxime et moribꝰ varius ⁊ volūtate diuerſꝰCum ergo: vt ait magnus Gregoꝰ. in paſtorali. Sepe dum ſuſcepta cura regiminis corper diuerſa diuerberat. et impar quiſqꝫ inuenitur ad ſingula: dum cōfuſa mente diuidit̉ad multa. patet clarius ꝙ idem nō pōt ſimulrecte ſtudio philozophie et hominū cure vacare. Totum em̄ homineꝫ vtrunqꝫ requirit.Si negligenter dn̄i cithareda ſpeculatōi celeſtium reꝝ affixus. populum a deo ſibi cōmiſſum direxit. ita vt nō corripuerit aliquandoprauum filiū ſuū dicens. quare hoc feciſti. qͥtamen erat gratia plenus: quomodo dicemusinferiorem quēpiam homineꝫ. ſimul duobusactibo deſperatis intendere: vt ſunt philozo.phie ſtudium. ⁊ ſedium ſceptra tenere. Quiſquis ſane contemplationis guſtat dulcorem.regiminis nutrit contemptū. ⁊ eiuſdeꝫ odiū.Quem autem rectorē expectas. legibus ⁊ cōſuetudine patrie reple. Mirabor laudans mirabilem deum. ſi videro folium quod a ventorapitur. et nūꝙͣ in eodem ſtatu ꝑmanet: vagoflumini iunctum ph̓oꝝ curioſe doctrine. talicurſu cōſtantem effectum. Hinc Petrus rauennas in ẜmone. Odibilius nihil eſt ſubtilitate vbi eſt ſola ſubtilitas. Quid em̄ prodeſt īillis expēdere dies ſuos. que nec domi nec militie. nec in foro nec in clauſtro. nec in curianec in eccleſia. nec alicubi ꝓſūt niſi ī ſcholis?Scribens Seneca ad Lucillū ait. Quid eſt:inquit. acutiꝰ ariſta. et in quo eſt vtilis? Taleeſt: inquit. ingenium. ſola ſubtilitate laſciuiens. nulla ī ſe reſidēs grauitate. hec pe. ¶ Neceſſaria qͦꝫ eſt recta ꝯſcīa ⁊ vitōꝝ odiū. terraꝝmgr̄atibꝰ. Un̄ Greg. ī moral̓. Sūmꝰ locus bn̄regit̉. cū is qͥ p̄eſt. potiꝰ vitijs ꝙͣ hoībꝰ dn̄at̉.Un̄ Caſſiodorꝰ ī pͣs. Pb̓lici decoris ē mr̄. mēsregētis: et qͣle fuerit dn̄antis arbitriū. talemꝑit lib̓tatis aſpectuꝫ. Faciliꝰ qͥppe (ſi dice̓ fasē) errare nat̉aꝫ ꝙͣ diſſil̓eꝫ pͥnceps poſſit for-