¶ Capitulū¶ Primum
breis. grecis et latīs. fides xp̄i ht̄ teſtīonia: exqͥbꝰ eiꝰ veritas on̄dit̉ ꝓbabilit̓. Et hoc ex eorūſapīe profūditate. vite ꝓhitate et innumeroſitate. In multis ꝯcluſionibꝰ. In dr̄ſis facultatibꝰ creditur cōiter ab om̄ibꝰ. quia ſic dictūeſt a ſapiētibꝰ. ¶ Doctores aūt fidei eccl̓ie fuerūt ſapiētiores hoīes mundi in omni facultate: qui om̄es errores ꝯfutauerūt. ⁊ a nulloip̄i cōuicti ſūt. Quis altior Dioniſio ariopagita? Quis ī ſermonibꝰ Leone papa rutilantior; Aut Hieronimo elequētōr ī ſuis epiſtol̓doctꝰ ī lingua hebraica et latina doctior. ⁊ veritatis interp̄tator: Quis Auguſtino fundatior et acutior: Affricano vel Cÿpriano elegātior. Aut Pilario gallico ꝓfundior. Ambroſio italico quis ꝑegrinior in dictis. Quisſuauior et moralior magno Gregorio romano. Et adiuncto nazanzeno. Omittēdo ex breuitate alios grecos. Vt athanaſiū. alexādrinū. baſiliū capadocēſem ep̄m. Criſoſtomū ꝯſtātinopolitanū. Cirillū. didimū. euſebiū ceſarienſem. Origenem: et ſi ī aliquibꝰ errauit.Damaſcenū ꝙͣuis ī materia ꝓceſſionis ſpūſſancti cū grecis ſenſerit. ante tn̄ determīatōꝫeccl̓ie circa hoc. Unde forte potuit excuſari.Nec ignari fuer̄t Iſidorus hÿſpalēſis. Et anglicꝰ venerabilis Geda. cū Anſhelmo eximio īſimilitudinibꝰ. Deuotꝰ Bernhardꝰ burgūdProſper equitanicꝰ. Oroſius. caſſiodorus. remigius. Lactātiū lacteo ſtilo ſcribētē dimitto. quia male ſenſit cū milianiſtis de fine ſcl̓i.vt patet in vlti. li. inſtit. Ueniā ad modernosquorū ſtilus ita breuis cū grata facūdia celſa. clara et firma ſnīa. Vt. bThome regnicoli. Scoti. Uenerāt̉ om̄es ph̓i. Albertum magnū theutonicū in ſcientijs ſcl̓aribꝰ. Taceo dealijs. Nicolao d̓ lira hebreo. Alexāder d̓ alesmīoribꝰ. Petro be tharātaſia. et illo de palude. herueo. hugone cardinali. Roberto ordīsp̄dicatorū. Egidio. Auguſtino de anchona etalijs. qͦrū noīa ſcripta ſūt in libro vite. operaeoꝝ atteſtātur ſciētie eoꝝ. Ex hebreis doctorille mirabilis et aſcenſor celi. Paulꝰ vas electōnis. Petrꝰ. andreas. et Ioh̓es. Etſi an̄ pēthecoſtes indoctꝰ poſtmodū illa vox fuit eiꝰ.In pͥncipio erat verbū ⁊cͣ. qd̓ doctꝰ Plato neſciuit. Demoſtenes eloquens ignorauit: niſiqd̓ deꝰ reuelauit illis ꝑſpiritū ſuū. O ꝙͣfatuūeſt nō credere q̄ tales et tāti credider̄t: immoque deus illis manifeſtauit guſtando q̄ dixerūt. Sicut em̄ fatuus eſſꝫ puer. qui ī carcerenatus ⁊ nutritus. matre ſibi referēte de ſole.luna. et ſtellis et luce eoꝝ. que ſūt et apparētextra carcerē iaꝫ ab ea viſis nollet credere. exeo ꝙ ip̄e nil vidit niſi tenebras: ita: vt dīc gregoriꝰ in. iiij. dialogoꝝ. ſūt hoīes fatui. qui nōcredūt ſapiētibꝰ diuina p̄dicātibꝰ q̄ ipſi viderūt credēda et guſtarūt. ¶ Probitas vite cūfama efficax reddit teſtimoniū. vt experiētisdocet. Quis narrare ſuffice̓t ſanctitatē docto-
rum ⁊ fidē p̄dicātiū. veritatē. modeſtiā. iuſtitiam. ⁊ caritatem. Credit̉ parentibꝰ vel vicinis dicētibꝰ. taleꝫ eſſe filiū talis. vbi nulla eſtcertitudo. Et plerūqꝫ tales teſtificantes ſuntmale vite et mēdaces: ⁊ tn̄ rationabiliter hoccredit̉. al̓s ſequeret̉ magna ꝯfuſio: et nō credit̉ tot innumeris ꝑſonis ſāctiſſimis ab om̄imēdatō liberis. teſtificātibꝰ fidē xp̄ianā. Creditur infallāter lr̄is mercatoꝝ. qꝛ in ip̄is nōſolēt mētiri. etſi al̓s frequēter: et nō erit credēdum dictis doctoꝝ. qui ſe cauēt a mēdatijs.¶ Numeroſitas teſtiū innumerabilis ad hocmultū facit. Secte dr̄ſaꝝ ꝑfidiaꝝ fuerūt ī qͥbuſdaꝫ ꝑtibꝰ tm̄. ⁊ paꝝ durauer̄t inter ſe etiādiuerſa ſentiētes. Sed fides xp̄iana. ꝑ totumorbem diuulgata ē: qꝛ ī om̄eꝫ terrā exiuit ſonus eoꝝ ⁊cͣ. Petrus em̄ pͥus ī iudea ⁊ anthiochia. demū ī italia p̄dicauit. Andreas in achaia. Iacobꝰ maior ī hÿſpania. Iohānes ingrecia. Thomas indiam ad fidē attraxit. Iacobus minor hieroſolimis primitiuā eccl̓iaꝫrexit. Matheꝰ ethiopiā ꝯuertit. Philippus ſithiam. Bartholomeꝰ ſuꝑiorem indiā. Simōegiptijs. Thadeꝰ in pantho. et poſtea ſimul inperſida p̄dicauerūt. Mathias ꝑ iudeā Paula irl̓m uſqꝫ illiricū euāgelio repleuit. Dioniſius frāciā. Marcꝰ alexādriā. Augꝰ. cū Gregorio angliaꝫ. Et ꝑſeuerat a principio mundi uſqꝫ in finē implicite vel explicite apad viros fideles eadē. Nec doctores ī his q̄ ſūt fideidiſcordāt vel ꝯͣriant̉. Etſi ī aliquibꝰ alijs quead fidē nō pertinēt. diuerſa ⁊ ꝯͣria aliqn̄ opinent̉. ſicut in alijs ſcientijs.¶ Tercium ꝑ quod ef.§. iiij.ficaciter ꝓbat̉ veritas fidei xp̄iane. eſt toleratio tormētoꝝ ꝓ ꝯfeſſione ⁊ cōfirmatōne ip̄iꝰ.Apl̓s ad Heb̓. xj. inquit de ſct̄is. lapidati ſūt.ſecti ſūt. ī occiſione gladij mortui ſūt. Circuierūt ī melotis et pellibus caprinis. egentes.anguſtiati. afflicti. qͥbꝰ dignꝰ nō erat md̓s. Ethi oēs teſtimonio fidei ꝓbati inuenti ſūt. Iſtd̓eſt efficaciſſimū teſtimoniū. exponere vitamſuā ad ꝯfirmatōꝫ deoꝝ ſuoꝝ. Nā vt dr̄ Iob. j.pellem ꝓ pelle et cūcta q̄ ht̄ homo dabit proaīa ſua .i. vita ꝯſeruāda. Et hāc ip̄i dederūt ꝓfidei atteſtatōne. Un̄ martir interp̄tat̉ teſtis.Circa qd̓ etiaꝫ ſūt cōſiderāda .ſ. Multitudo etvarietas paſſionū. Leta ſufferētia eoꝝ. et diutina ꝑpeſſio aduerſoꝝ. ¶ Tot ſūt martireseffecti ꝓ fide xp̄i: vt dicit Hiero. in quadamepl̓a. ꝙ nō eſt dies ꝑ totū annū. exceptis kl̓.ianuarij in qͦ nō poſſet numerꝰ aſſcribi qͥnqꝫmiliū martirū. Cū tn̄ Hieronimꝰ fuerit circaannos dn̄i. cccc. Et nūc ſumꝰ ī Milleſimoquadringēteſimoquinquageſimoquīto. Nullū at̄genꝰ tormētoꝝ (vt arbitror) remāſit intactū.Petrꝰ deorſū crucifixꝰ. Andreas in cruce erectꝰ. Bartho. excoriatꝰ. Iacobꝰ mīor p̄cipitatus ⁊ fulloīs ꝑtica excerebratꝰ. Ioh̓s ī doliū