¶ Secundum
¶ Capitulumpirtutis nō eſt aliquod bonū ſenſibile: ſꝫ diuinū. Et ideo ſpes virtus nō eſt in appetitu inferiori ſenſitiuo: ſꝫ ſuꝑiori appetitu que dr̄ volūtas ſicut in ſubiecto. Sicut em̄ obiectū iraſcibilis eſt arduū ſenſibile. qd̓ reſpicit ſpes ꝓut ēpaſſio. ita obiectū v̓tutis ſpei ē arduū intelligibile. vel potius ſupͣ intellectū exiſtens. Nonobſtat his. ꝙ ſpes habet certitudinē. vt ptꝫ exdiffinitōne eius. et certitudo ꝑtinet ad intellectū nō voluntatē. Nā certitudo inuenit̉ in aliquo dupl̓r .ſ. eſſentialit̓ et ꝑticipatiue. Eſſentialit̓ quidē reꝑitur ī vi ꝯgnitiua. Participatiue at̄ in om̄i eo qd̓ mouet̉ a vi ꝯgnitiua adfinē ſuū infallibilē ẜm quē modū dr̄. ꝙ natura oꝑatur certitudinalit̓. tanꝙͣ mota ab intellectu diuino. certitudinalit̓ mouēte vnūqd̓qꝫad finē ſuū. Per hūc etiā modū v̓tutes morales certius arte dicūtur oꝑari. inꝙͣtum ꝑ modū nature mouētur a rōne ad ſuos actus. Etſic etiā ſpes certitudinalit̓ tendit in finē ſuumqͣi ꝑticipans certitudinem a fide. que eſt in viꝯgnitiua Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xvij.¶ De ipſa ſpe quomō ē vir §. j.tus theologica diſtīcta ab alijs. Et de his quehn̄t excitare ⁊ viuare actū eiꝰ. Ꝙ ſpes ſit virtus ſic declaratur. Uirtus ẜm ph̓m in. ij. ethi.diffinitur. ꝙ eſt que bonū facit hn̄tem ⁊ opuseius bonū reddit. Spes aūt facit actū homīsbonū et hoīem bonū. Actus em̄ hoīs dr̄ bonꝑ hoc ꝙ attingit regulā vel menſurā ꝓpriam.Propria aūt regula ſeu mēſura actuū hūancrum ē duplex. Una ē ꝓxima .ſ. rō qua mēſurātur actus morales. Alia ē ſup̄ma et excellentiſſima .ſ. deus. qua mēſurātur actus v̓tutumtheologicaꝝ. Per actū aūt ſpei attingit̉ ipſaregula et menſura ſup̄ma que potior ē alia .ſ.rōne. inꝙͣtum .ſ. ſꝑamus aliqͥd vt poſſibile nobis ꝑ diuinū auxiliū. Un̄ exqͦ actus eius ē bonus: ip̄a ē virtus. ¶ Ꝙ ſit theologica pꝫ. quiaapl̓us. j. ad Corin. xiij. ꝯnumerat eam cū alijstheologicis: dicēs. Nūc manēt fides. ſpes. ⁊ caritas. Huius rō eſt. qꝛ v̓tus theologica dr̄ quedeū habet ꝓ obiecto. et ꝓ fine. hꝰ autē eſt ſpes.Obiectuꝫ em̄ eius ⁊ finis ē deus. Reſpicit em̄deū vt cauſam effitientē inꝙͣtum eius auxilioinnitit̉. Et ſicut vltimā finalē cām inꝙͣtuꝫ ineius fruitōne bt̄itudinē expectat. Et ſic pꝫ ꝙē theologica. Ꝙ ſit diſtincta a ceteris theologicis pꝫ ꝑ Greg. in pͥmo moral̓. dicēs has treseſſe v̓tutes. Fidem .ſ. ſpem ⁊ caritatē. quod ſicon̄ditur. Uirtus aliqua dr̄ theologica ex hoc.ꝙ habet deū ꝓ obiecto cui inheret. Pōt auteꝫaliquis inherere alicui dupl̓r. Uno mō ꝓpterſeip̄m. Alio mō inqͣtū ex eo ad aliud deuenit̉Caritas aūt facit hoīem inhere̓ deo ꝓpt̓ ſeip̄mvoluntatē hoīs vniens deo ꝑ amoris affectū.Spes aūt et fides faciūt hoīem deo inhere̓ ſicalicui pͥncipio. ex quo aliqͣ nobis ꝓueniūt. Dedeo aūt ꝓuenit nob̓. ⁊ ꝯgnitio veritatis. ⁊ adeptio bonitatis ꝑfecte. Fides igr̄ facit nos deo
inherere. inqͣtum ē nobis principiū ꝯgnoſcēdi veritateꝫ. Credimus em̄ ea vera eſſe q̄ nob̓dicunt̉ a deo. Spes aūt facit nos deo adherē.inꝙͣtum eſt nob̓ principiuꝫ bonitatis ꝑfecte.inꝙͣtuꝫ .ſ. ꝑ ſpem diuino auxilio innitimur adbeatitudinē obtinēdam. et ſic diuerſa rō obiecti qd̓ ē deꝰ. facit v̓tutes ip̄as eē diuerſas. Facit gͦ ſpes ꝑ actū ſuū tende̓ in deū. ſic in qd̓dābonū finale adipiſcēdū. et ſic ī qd̓dā adiutoriūefficax ſubueniendū Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xvij.SSi aūt queratur vtrum. §. ij.liceat ſꝑare in hoīe vel in aliqͦ creato. Rn̄detb. tho. ſcd̓a ſcd̓e. ꝙ ſpes duo reſpicit .ſ. bonumqd̓ obtine̓ intēdit. et auxiliū ꝑ qd̓ illd̓ obtinet̉Bonū qd̓ quis ſꝑat obtinendū hꝫ rōneꝫ cauſefinalis. Auxiliū v̓o ꝑ quod qͥs ſperat illud bonū obtine̓. hꝫ rōnē cauſe efficientis. In vtraqꝫaūt cā inuenit̉ pͥncipale ⁊ ſecūdariū. Principalis eī finis ē finis vltimꝰ. ſecūdarius aūt finis ē bonū qd̓ ē ad finē. Sil̓r pͥncipalis cauſaagēs ē primuꝫ agēs. ſecūdaria b̓o cā effitiēs ēagēs ſecūdariū ſiue inſtrumētale. Spes autēreſpicit bt̄itudinē ſic finē vltimū. Diuinū v̓oauxiliū ſicut pͥmā cām īducentē in bt̄itudinē.Sicut gͦ nō licet ſꝑare aliqd̓ bonū ꝓpter bt̄itudinē ſicut vltimū finē: ſꝫ ſolū ſicut id qd̓ eſt adfinē beatitudinis ordinatū. ita etiā n̄ licꝫ ſperare de hoīe aliqͦ vel de aliqͣ creatura. ſicut deprima cā mouēte in bt̄itudinē. Licet aūt ſꝑare de aliqͦ hoīe vel creatura ſicut d̓ agēte ſecūdario ⁊ inſtrum̄tali. ꝑ qd̓ aliquis adiuuat̉. Ethoc mō ad ſct̄os ꝯuertimur et ab homībꝰ aliqͣpetimus. Et vituꝑant̉ illi de quibꝰ qͥs ꝯfiderenō p̄t ad auxiliū ferendū. Iuxta illud Hiere.ix. Unuſquiſqꝫ aꝓximo ſuo ſe cuſtodiat. et inom̄i fratre ſuo nō habeat fidutiam ⁊cͣ.De actu ſpeidata ſuntᵐ. §. iij.p̄cepta in veteri teſtō. Iuxta illud pͣs. Sꝑatein eo oīs ꝯgregatō ppl̓i. Et in pluribꝰ alijs locis. Nō aūt exp̄ſſe data ſūt in d̓calogo. Rō hꝰē. qꝛ ẜm tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xxij. Preceptoꝝ q̄ inſacra ſcriptura inueniunt̉. quedā ſūt p̄ambula legis. et quedā ſūt de ſubſtantia legis. Preambula quidē ad legē ſūt illa. qͥbꝰ n̄ exiſtētibꝰlex locū hr̄e n̄ poſſet. hꝰ aūt ſūt p̄cepta de actufidei et de actu ſpei. qꝛ ꝑ actuꝫ fidei mēs homīsinclinat̉ vt recognoſcat auctorē legis talē cuiſe ſubdere debꝫ. Per ſpem bo p̄mij hō inducit̉ad obẜuantiā p̄ceptoꝝ. De ſubſtātia legis ſūtque hoī iā ſubiecto ad obediendū ꝑato imponunt̉. ꝑtinētia ad rectitudinē vite. Et iō ipſap̄cepta ſtatim in ip̄a latione legis ꝓponūtur ꝑmodū p̄ceptorū. Sꝫ p̄cepta fidei et ſpei n̄ erātꝓponēda ꝑ modū p̄ceptoꝝ. qꝛ niſi hō iā crede̓tet ſꝑaret: fruſtra ei lex preponeret̉. Sꝫ ſicutp̄ceptū fidei fuit ꝓponēdū ꝑ modū denūtiatōisvel ꝯmemoratōis vt dictū ē. ita p̄ceptum ſpeifuit ꝓponēdū ꝑ modū ꝓmiſſionis. Qui igr̄ obedientibꝰ premia promittit. ex hocip̄o incitat