¶ Capitulum¶ Viceſimum
erga ſubditos ſuos. Dicit̉ at̄ epicheia ab ep̄i qd̓ē ſupͣ. ⁊ dÿchaion qd̓ ē iuſticia. Ubi ſciēduꝫ ē ꝙepicheia correſpōdet ꝓprie iuſticie legali. ⁊ qͦdāmō ꝯtinet̉ ſub ea. ⁊ qͦdāmō excedit eā. Si eī iuſticia legal̓ dicat̉ illa q̄ obtēꝑet legi. ſiue ꝙͣtumad v̓ba legis. ſiue ꝙͣtū ad ītentōeꝫ legiſlatoris q̄ē potior. ſic epicheia ē ꝑs potior legal̓ iuſticie.Si v̓o iuſticia legal̓ dicat̉ ſoluꝫ q̄ obtēꝑat legiẜm v̓ba legis. ſic epicheia n̄ ē ꝑs iuſticie legal̓.ſꝫ ē ꝑs iuſticie coīter dicte. ꝯtra iuſticiā legaleꝫdiuiſa ſicut excedens ipſam.¶ De equitate loquens. pͣs. .§. j.ait. De vultū tuo iudiciū meū ꝓdeat. oculi turvideāt equitatē. Uultꝰ dei ē certa ꝯgnitō dei velvolūtas dei. Iudiciū noſtꝝ ē extimatō nr̄a d̓ rebus: q̄ vtiqꝫ recta ē cū ꝓcedit de volūtate dei ⁊ꝯgnitōe. vidēt em̄ oculi dei qd̓ approbāt. Tūc eīequitatē ſeruamꝰ quā deꝰ approbat: qn̄ iudiciuꝫmētis nr̄e eſt ẜm volūtatē dei. Large at̄ ſumendo equitatē pt̄ dici ꝙ t̓plex ē equitas. In leguꝫꝯgrua applicatōe. In reꝝ debita ꝯmutatōe. Inbonoꝝ ꝓportionata ꝑticipatōe. Ad equitateꝫ q̄eſt ſpecialis v̓tus vt dictū ē ꝑtinet. in caſu quoobſeruātia legis vel p̄cepti eſſet ꝑiculoſa et irratōnabilis. nō ſeruare eā ꝙͣtū ad v̓ba. Dicit diuina ſapīa ꝓuer. iiij. Ducā te ꝑ ſemitas equitatis. A deo em̄ inſpirat̉ et dat̉ talis v̓tus ſicut etalie. Unde ip̄a ſapiētia dicit ꝓuer. viij. Meū eſtꝯſiliū mea eſt equitas. Per ſemitas dicit q̄ ſuntpie ſtricte: qꝛ nō ad bn̄placitū. ſed ex neceſſitate vel manifeſta rōne debꝫ recedi a v̓bis legis. ⁊hoc eſt artū ⁊ nō latū. Dicit aūt gregꝰ ꝙ v̓ba debēt deſeruire intentōi. nō intentō v̓bis. xxij. qv. humane. v̓bi gr̄a. Qn̄ machabros ꝯmorātesin deſertis. gentes anthiochi regis aggreſſe ſūtin bello īiuſto in die ſabbati. illi ne violarēt p̄ceptū legis de obẜuātia ſabbati. noluerūt ſe defēdere. ſꝫ potiꝰ ꝑmiſerunt ſe occidi ex ſimplicitateſua. Quod ꝯſiderātes mathathias cū alijs prudētiori pſi ſūt ꝯſilio ⁊ equītate. reſiſtētes ⁊ bellātes ꝯtra aduerſarios illos in die ſabbati. nec reputātes ſe ī hoc violare dei p̄ceptū. ſicut rei peritas erat. .j. machab̓. ij. Multa poſſēt induci exempla eoꝝ q̄ qͦttidie occurrūt. Unꝰ p̄latus precepit ſubdito vt ꝙͣcitius veniat ad eū. Occurrit caſus ꝙ ex receſſu illiꝰ ſequit̉ magnū ſcandalū qd̓p̄latū latet. vel ſuꝑuenit inundatō aquaꝝ ꝓpterquā poteſt īminere ꝑiculū mortis. vl̓ alia magͣimpedimēta: vtiqꝫ equitate debet vti. ⁊ extimare p̄latū nō intende̓ illū expone̓ ꝑiculis ⁊ hmōiCaueat tamē quilibet a fraude ⁊ ſimulatōe. Adhoc facit regula iuris q̄ bicit. In obſcuris aſpicimꝰ qd̓ veriſimiliꝰ videt̉. vel qd̓ cōſueuit in huiuſmōi ẜuari. de re. iu. li. vj. Pertinet etiā ad eqͥtatē iudicis temꝑare in penis rigorē iuris miſericordia. Un̄ Ciprianꝰ. ꝙ equitas ē ſeueritasiuſticie miſcd̓ie dulcore temꝑata. Et ad hāc ſēper debet inſpice̓. vnde Gregꝰ dicit. ꝙ om̄is q̄ iuſte ſtaterā in manu geſtat. ⁊ in vtroqꝫ penſo miſericordiā ⁊ iuſticiā portat. vt imitet̉ deū d̓ quo
ait pͣs. Iudicabit orbē terre ī equitate. In ſuisem̄ iudicijs quibuſcūqꝫ ſemꝑ he due res iuncteſūt. vt dicit Caſſiodorus. miſcd̓ia et veritas. Licet aliqn̄ alteꝝ nos lateat. ad hoc etiā facit regula iuris in. vj. qua dicit̉. In penis benigniorinterp̄tatō ē adhibēda. Et alia r̄gula. In obſcuris minimū ē ſequēdum cū ſuis ꝯcordātijs. Admagnā equitatē ꝑtinuit iudiciū ſalomōis. qn̄. ſillis duabo meretricibꝰ corā eo de filio alteriusipſaꝝ mortuo dedit ſentētiaꝫ. ꝙ diuide̓t̉ infansviuus in duas ꝑtes ⁊cͣ. Et hoc vt vide̓t̉. qd̓ ſeq̄ret̉ ī illis mulieribꝰ. Sed petēte vera mr̄e ne occideret̉. ſꝫ potiꝰ integer daret̉ alteri. que tn̄ nōerat mater: ex illo dep̄hendit pͥmā eſſe verā matrē. nō aliā q̄ petebat diuidi. qꝛ natura nō poterat pati mortē filij. ¶ Secūda eqͥtas ꝑtinꝫ ad iuſticiā ꝯmutatiuā vt .ſ. ī ꝯmutatōibꝰ ⁊ ꝯtractibꝰſeruet̉ equalitas. vnde Leuit̉. xix. Statera iuſta ⁊ equa ſint pondera ꝓuer. xj. Statera doloſa abhominatō eſt apud deū. ⁊ pondus equū volūtas eius. Quādo igit̉ in hmōi homo ſeruat equitatē. oculi dei vident .i. approbāt tale opus.¶ Tercia eqͥtas ē in bonoꝝ ꝓportōnata ꝑticipatōne. vt .ſ. ī eccl̓ia vl̓ ciuitate vna vl̓ collegio lmonaſterio. vnꝰ vl̓ pauci habeāt oīa officia vl̓multa bn̄ficia vl̓ emolumēta vl̓ grauamīa. alijpauca vel nihil. Sic em̄ ſi hedificiuꝫ materialehabeat lapides equaliter diſpoſitos. valet ad hedificij firmamētū: ita ſi lapides ſint ineqͣlit̓ diſpoſiti mināt̉ ruinā. Sic ꝯgregatō vl̓ reſpublica vbi eſt ineqͣlitas. ſtare diu nō pt̄: ſed vbi ē equalitas ꝑdurat. Sic etiā in corꝑe hūano inequalitas mēbroꝝ ſeu īproportō pulcritudinēviolat. ſic ī humoribꝰ corꝑis diſproportō īfirmitatē cauſat ⁊ ꝓportō ſanitatē. pͣs. Tēplū tuū mirabile in equitate. ſiue templū eccl̓ie ſiue anīe.bū eſt ibi equitas eſt mirabile. Sed hodie poſſꝫdici illud Iſa. lix. Equitas nō potuit ingredi .ſ.in ciuitate vel eccleſia.¶ De amicitia ſeu affabilitate quomodo ſit virtus. ¶ Capitulum piceſimum.Ltima pͥtꝰ inter ꝑtes iuſticie ponit̉ v̓tꝰ amicitie. qͥ alio nōmine dr̄ affabilitas. Et ꝙ ſit virtꝰ exhoc ꝓbat̉. Ꝙ p̄cepta legis ſiue ſcripture ſacre nō dāt̉ niſi de actibo v̓tutū. Sꝫ p̄ceptū dat̉ de affabilitate ſeu amicitia dū dr̄ Eccͣiiiij. Cōgregatōeꝫ paupeꝝ affabilē te facito. Declarat at̄ hoc. b. tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxiiij. hac rōe.Cū v̓tus ordinet̉ ad bonū. inde eſt ꝙ vbi occurrit ſpālis rō boni. ibi oꝑtet eſſe ſpecialē ratōnēboni. bonū aūt ꝯſiſtit in ordine. Oportet autemꝙ in om̄i ꝯuerſatōe hominū tam in factis ꝙͣ indictis homo ordinate ⁊ ꝯueniēter ſe habeat advnūquēqꝫ ẜm ꝙ decꝫ. Et iō oꝑtet eē qͣndā ſpālēb̓tutē. que hāc ꝯueniētiā ordīs obẜuet. Sciendū tn̄ ẜm tho. ꝙ ph̓us ī li. ethi. loquit̉ de duplici amicitia. quaꝝ vna pͥncipalit̓ ꝯſiſtit in affectu. quo vnus aliū diligit. Et hoc pt̄ ꝯſeqͥ vnāquāqꝫ virtutē. Dicit etiaꝫ ph̓us de hac. ꝙ ami-