¶ Primum¶ Capitulum
Sicqꝫ ſuā biduitateꝫ in ſct̄a puritate ducebatIudith. ix. Princeps oīm vitioꝝ. dū vide̓t adāad ÿmaginē dei factā ꝓuidētia ornatū. tꝑantiaꝯpoſitū. caritate ſplēdidū. pͥmos ꝑntes tantisbonis ſpoliauit ac ꝑemit. de pe. di. ij.De partibus tēperatie in §. j.tegralibꝰ. Nota ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxliiij. ꝙalicuiꝰ v̓tutis cardinalis triplices ꝑtes eē pn̄t.ſcꝫ integͣles. ſubiectīe. et potētiales. ¶ Partesītegͣles alicꝰ v̓tutis dicunt̉ ꝯditōes. qͣs neceſſariū ē ꝯcurre̓ ad v̓tutē. et ẜm hoc due ſunt ꝑtesintegͣles tꝑantie .ſ. verecūdia ꝑ quā aliqͥs refugit turpitudinē tꝑantie ꝯͣriā. ⁊ honeſtas ꝑ quāaliqͥs amat pulcritudinē tꝑantie. Nā int̓ v̓tutes p̄cipue tꝑantia vēdicat ſibi quēdā decorē. ⁊vitia ītꝑantie maxīe turpitudinē hn̄t. Partesaūt ſubiectīe hꝰ v̓tutis ſūt ſpēs eiꝰ. Oportet at̄diuerſificare ſpēs v̓tutū ẜm diuerſitatē materie vel obiecti. Eſt aūt tꝑantia circa delectatōnes tactus. q̄ diuidūt̉ in duo genera. Nā q̄daꝫordinant̉ ad nutrimētū. ⁊ in his ꝙͣtū ad cibuꝫē abſtinētia. ꝙͣtū ad potū ē ſobrietas. Quedaꝫordināt̉ ad vim generatiuā. ⁊ in his ꝙͣtū ad delectatōem pͥncipalē ip̄ius cōiter ē caſtitas. ꝙͣtūad delectatōes q̄ ſūt ī tactu ⁊ oſculis ⁊ āplexibꝰet hꝰ ē prudētia. ¶ Partes potētiales v̓tutis dicunt̉ v̓tutes ſecūdarie. q̄ modū quē pͥncipalisv̓tus obẜuat circa aliquā materiā. ille obẜuātin quibuſdā alijs materijs. in qͥbꝰ nō ē ita difficile. Pertinꝫ aūt ad tꝑantiā moderari delectatōnes tactꝰ. qͣs difficiliꝰ ē moderari. Un̄ q̄cunqꝫb̓tus moderatōeꝫ aliquā oꝑat̉ in aliqͣ materia.et refrenatōem appetitꝰ in aliqd̓ tēdentis. ponet̉ꝑs potētialis tꝑantie. ſic v̓tus ei adiūcta. Qd̓ꝯtingit tripl̓r. Uno mō ī īterioribꝰ motibꝰ animi. Alio mō in exterioribꝰ motibꝰ ⁊ actibꝰ corporis. Tertō mō ex īterioribꝰ rebꝰ. ¶ Pret̉ motū aūt ꝯcupīe quē moderat̉ ⁊ refrenat tꝑantiatres motꝰ īueniūt̉ in aīa. tēdētes in aliqͥd. Primꝰ ē motꝰ volūtatis ꝯmote ex īpetu paſſiōis. ⁊hūc modū refrenat ꝯtinētia. ex qͣ fit vt licet hōīmoderatꝰ ꝯcupīas patiat̉. n̄ tn̄ volūtas vincit̉ſꝫ reſiſtit. Aliꝰ motꝰ interior in aliqd̓ tendens ēmotꝰ ſpei ⁊ audatie q̄ ip̄aꝫ ꝯſequit̉. Et hūc motū moderat̉ ſeu r̄frenat hūilitas. Tertiꝰ motꝰ ēire tēdētis in vindictā. quā r̄frenat māſuetudoſiue clemētia. Circa at̄ motꝰ corꝑales moderatōem ⁊ refrenatōeꝫ facit modeſtia. quā androīcus in tria diuidit. Ad qͦꝝ pͥmū ꝑtinꝫ diſcernēqͥd ſit faciēdū. ⁊ qͥd dimittēdū. ⁊ qͥd qͦ ordīe agēdū. ⁊ hoc firmit̉ ꝑſiſte̓. Et ꝙͣtū ad hoc pōit bonā ordinatōeꝫ. Alid̓ ē. ꝙ hō in eo qd̓ agit decentiā obẜuet. ⁊ ꝙͣtū ad hoc ponit ornatū. Tertiū ēin colloquijs amicoꝝ ⁊ qͥbuſcūqꝫ alijs. ⁊ ꝙͣtumad hoc ponit̉ auſteritas. ¶ Circa exteriora v̓oduplex moderatō ē adhibēda. Primo quidē vtſuꝑflua nō reqͥrant̉. ⁊ ꝙͣtū ad hoc ponit̉ a macrobio ꝑcitas ⁊ ab andronico ꝑ ſe ſuffitientia.Secūda vt n̄ nimis exqͥſita reqͥrat et ꝙͣtum adhoc ponit macrobius moderatōem. andronic
ſuffitientiā. Et hic cū tulliꝰ nō ponat in retho.ſua ꝑtes tꝑantie niſi ꝯtinentiā. clementiam. etmodeſtiā. ꝯp̄hendit ip̄e ſub modeſtia oīa illa q̄ꝑtinēt ad moderatōem corꝑaliū motuū ⁊ rerūexterioꝝ. et etiā moderatōem ſpei .i. hūilitatē.¶ De ve recūdia que ē pars. §. ij.integͣlis tꝑantie. qͥd ſit ⁊ d̓ qͦ ⁊ vtꝝ ſit v̓tus. Eſtaūt verecūdia ẜm ph̓m in. iiij. eth̓. timor ingloriatōis. Scd̓m Dama. at̄ ē timor ī turpi actuvel de turpi ꝑpetrato. Pro cꝰ declaratōe ſciēdūẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxliiij. ꝙ tīor ꝓpͥe ē de malo arduo. qd̓ difficile vitat̉. Eſt at̄ duplex turpitudo. Una vitōſa. q̄ ſcꝫ ꝯſiſtit in deformitateactꝰ volūtarij. Et hec ꝓp̄r loq̄ndo n̄ hꝫ rōem mali ardui. Qd̓ eī in ſola hoīs volūtate ꝯſiſtit. nōvidet̉ eē arduū ⁊ ſupͣ hoīs pt̄atē eleuatū. Et ꝓpt̓hoc n̄ app̄hendit̉ ſub rōne t̓ribil̓. Un̄ dīc ph̓s īij. reth̓. ꝙ hoꝝ maloꝝ n̄ ē tīor. Alia ē turpitudo qͣi penalis. q̄ ꝯſiſtit in vituꝑatōe alicꝰ. ſicutq̄dā claritas gl̓ie ꝯſiſtit in honoratōe alicꝰ. Etqꝛ hꝰ vituperiū hꝫ rōem arduit̉ ribil̓. ſic honorhꝫ rōnē ardui boni. Ue̓cūdia q̄ ē tīor t̉ pitudīspͥmo ⁊ pͥnc ipl̓r r̄ſpicit vituꝑium ſeu obprobriūEt qꝛ vituperiū debet̉ vitio ſic honor b̓tuti. iōex ꝯn̄ti verecūdia r̄ſpicit turpitudinē defectuoſā. Dupl̓r at̄ r̄ſpicit verecūdia culpā. Uno mōqꝛ ex verecūdia hō deſinit age̓ turpia .i. vitioſaꝓpt̓ tīorē īproperij. Alio mō vt hō in turꝑibꝰ q̄agit vitet publicos ꝯſpectꝰ. ꝓpt̓ tīorē vituperijhoꝝ pͥmū ẜm greg. nazan. ꝑtinet ad erubeſcētiā. ſecūdū ad verecūdiā. ¶ Quia igit̉ verecūdia ꝓpe r̄ſpicit ingl̓atōeꝫ ẜm qd̓ debet̉ culpe q̄ ēdefectꝰ volūtariꝰ. Iō de obprobrijs d̓ ꝯtumelijsq̄ īferūt̉ alicui ꝓpt̓ v̓tutē. v̓tuoſus n̄ curat ſꝫ ꝯtēpnit. qꝛ īdigne ſibi irrogāt̉. ſic legitur de apl̓isAct̉. v. ꝙ ibāt gaudētes a ꝯtractu ꝯſilij ⁊cͣ. Eximꝑfectōe at̄ v̓tutis ꝓuēit ꝙ aliqͦs berecūdet̉ d̓obprobrijs q̄ ſibi inferūt̉ ꝓpt̓ v̓tutē. Ꝙ derecūdant̉ hoīes de pauꝑtade. igͦbilitate. ẜuit ute. ethꝰ. ꝓuenit ex hoc. qꝛ ſic honor qͥ debet̉ v̓tuti hꝫquādā excellētiā. ita vituꝑium qd̓ ꝓpe debet̉ culpe. reſpicit aliquē defectū ad minꝰ ẜm opinionē hoīm. De oꝑbꝰ v̓tuoẜ in ſe ꝯſideratis. nō ēverecūdia: ſꝫ ꝑ accidēs ꝯtingit. ꝙ aliq̄ de hꝰ derecūdent̉. vel inꝙͣtum hn̄tur vt vitōſa ẜm opi.aliqͦꝝ. vel inqͣtū hō refugit ī oꝑbꝰ v̓tuoẜ notāde p̄ſūptōe vel ſimulatōe. Ꝙ de maioribꝰ malishoīes nimis verecūdent̉. aliqn̄ ꝓcedit vel qꝛ illamaiora hn̄t minꝰ de rōne turpitudīs. ſic vitiacarnalia magis ſpālia. Uel qꝛ in qͦdaꝫ exceſſutꝑal̓ boni ſe hn̄t. ſic verecūdāt̉ hoīes magis detīore ꝙͣ audatia. ⁊ furtū magiſꝙͣ d̓ rapina. ⁊ hꝰ¶ Eſt aūt verecundia vtus. §. iij.ſumēdo large nomē v̓tutis ꝓut .ſ. v̓tus dr̄ oē qd̓ē bonū laudabile ī hūanis actibꝰ vel paſſiōibꝰEt ſic verecūdia ē b̓tus. qꝛ q̄dā laudabil̓ paſſiodi. lxxxvj. n̄ ſatis. dīc Amb̓. ꝙ verecūdia in genuos ꝓdit naturales. Sumēdo at̄ b̓tutē ꝓpͥe. ſicnon ē b̓tus. Nā v̓tus ē quedā ꝑfectio vt dicitur