libro. xviij. de generatione animalium in generali. et io de eis eſt ſuꝑſedendum. Uirtusautē ꝓcreandi oua eſt in animalibꝰ anuloſicorꝑis vt in ſerpentibꝰ araneis ſcorpionibꝰet ſimilibꝰ ⁊ in natantibꝰ. vt ptꝫ in cancris ſepijs ⁊ alijs in finitis. ⁊ volatilibꝰ et ī omnibꝰbipedibus. qꝛ vt dicit ariſto. li. v. Bipedia inquit nō generant atalia p̄ter hoīem.¶ De ouis et eius ꝓprietatibus.Capitulum. LXXVIIRimo igitur dep̄dictis animātibus ſemen deciſum in quedam corpuſcula parua mollia humida ⁊ ſubalbida coagulatur⁊ tranſformat̉ ex quibus ꝑ oꝑatōnem diuerſa animātia ꝓcreant̉. ⁊ taliā corpuſcula ouaſunt dicta eo ꝙ ſunt vnidā .i. eo ꝙ intrinſecuſhumore ſint plena. vt dicit Iſid̓. li. xij. Namhumidū eſt qd̓ exterius humoreꝫ habet. vutdum qd̓ interius. q̇dam tn̄ vt dicit idem. putantouū grecaꝫ habere originē. Illi enim dicunt. oa. v littera ablata. Qua aūt quedā inani vento ꝯcipiunt̉ ſꝫ nō ſunt generabilia. niſique fuerint maſculino ꝯcubitu cōcepta et ſeminali ſpū penetrata. vt dicit idem. Ouorūaut tanta vim dicunt eſſe vt lignū eis ꝑfuſuꝫnon ardeat. nec veſtis q̇dem adurat̉. vt dicitidem. Admixta q̇dem calce glutinare ferūt̉vitri fragmenta. vt dicit ideꝫ. Qua igit̉ pͥmogignūt̉. deinde calore materni corꝑis formātur ⁊ animant̉. vt di. Iſi. ẜm aūt ariſt. li. iij. ⁊. vQuant volucres ⁊ piſces ⁊ ſerpētes. ſed multum differunt in bonitate ⁊ malicia in qualitate ⁊ quātitate in ſubſtātta et forma oua tāvolucrum qͣꝫ piſcium ⁊ ſerpentū. Quant autem generalit̓ aues in fine veris ⁊ in p̓ncipioeſtatiſ. vt dicit ariſt. li. v. p̄terqͣꝫ auis marinaque dicit̉ alceon. quoniā illa auis ponit ouain p̓ncipio hyemis ⁊ cubat. xiiij. diebꝰ anteqͣꝫpulli cōpleant̉. vij. diebꝰ ante p̓ncipium hyemis. vij. poſt ſicut dicit ſimoniōēs in li. ſuo.Et dicit Iſid̓. de hac aue li. xij. in litore ſtagniocceani alceon in hieme nidum facit. vij. diebus ⁊ ouat ⁊ excubat ſuꝑ oua qua excubāteſeptem diebꝰ quieſcit mare ſilentibus ventiset cōtinua ſeptem dieꝝ tranq̇llitate miteſcit
pelagus. natura reꝝ eius fetibus educandiſexhibente obſeq̇um. idem dicit pli. et baſiliꝰ.in exameron ⁊ ambro. Alie tn̄ aueſ ouāt bisin anno vel pluries vt yrundines. ſed primaoua corrumpunt̉ ꝓpter hyemē. oua vero poſteriora cōplentur. Aues vero domeſtice vtibidem dicit ariſ. ouant tota eſtate ſicut galſine ⁊ columbe et p̄cipue qn̄ bene paſcunt̉ etlocus earum eſt calidus Item dicit ariſto. libro. vj. quedam aues ouat toto anno p̄terqͣꝫduobꝰ menſibus tropicorū. ſcꝫ in iulio et indecembri vt galline quaꝝ quedaꝫ ouant bisqͣlibꝫ die. Et que multū ouāt cito moriūturColumba aūt qn̄qꝫ decies ouat in anno ſedpauca ponit oua. Et aues vncoꝝ vnguiumſunt paucoꝝ ouorum. Et quedā ouant in nidis. ⁊ quedam in arboribꝰ concauis. ⁊ q̄daꝫin foraminibꝰ terre ⁊ cauernis. ⁊ quedam inaruis ⁊ in rupibus. ⁊ q̄dam in arenis vt ſtrucio. que nō fouet oua ſua nec cubat ſuꝑ ea ſꝫcalore ſolis complent̉ ⁊ animant̉ in arenis. ⁊quedam oua fouent̉ in nidis factis in arborum ramis. et quedā in petris altiſſimis. ⁊ q̄dam in arundinetis ſicut oua auiuꝫ aquātilium. Dicit etiam ariſto. lib̓. vj. Qua auiumſunt dura exterius. Et quedam ſunt duorūcolorum quia citrina interiuſ ⁊ alba exteriꝰOua auium fluuialiū diuerſificant̉ ab ouiſaliarum auiū que in ſicco nutriunt̉. quia citrinū eſt in iſtis magiſqͣꝫ in duplum ad citrinum auiū que nutriunt̉ ꝓperipas. Variantur etiā in colore. nam columbaꝝ ſunt albaſicut gallinaꝝ. et auium paluſtriū ſunt glauca ⁊ q̇daꝫ ſunt ſicut picta. vt oua niſi. Diuerſificant̉ oua in figura. quoniā quedam ſuntacuta. ⁊ quedā lata. prius vero exit latuꝫ poſtea acutum. Qua v̓o longa capitis acuti ꝓducunt mares. habentia v̓o loco acuminisrotundū ꝓducunt feminas. In calidis autēregionibꝰ ponunt̉ in fimo ad ſolem ⁊ cōplentur vt in egipto. ⁊ in quibuſdaꝫ locis in plumis calefactis ſicut ī quadā ciuitatē. quidāpotator cōpoſuit oua ſubpuluinari et dixitꝙ ꝯtinuauit potum quſqꝫ ex illis ouis pulliextrahebant̉. Aliqn̄ etiaꝫ ponunt̉ oua in vaſis calidis ⁊ extrahūt̉ ab illis pulli vt dic̄ ideꝫibidem. recepto tn̄ ſemine maris in matrice