XVLiber
lapides ⁊ metalla potiſſime ſunt ſpelūce. q̄quidē rōe extractiōis lapidū ſeu metallorūremanent vacue. quibuſdaꝫ tn̄ colūnis ſiuealijs appōdiationibꝰ ne corruāt ſunt fulcite.Sepe tn̄ vel nimia mole terre colūne ille deſuꝑ aggrauate. ſiue ꝓprie materie molliciereſolute ſiue fundi inferioris huore relaxate corruūt. ⁊ ſic oīa in illis ſpelūcis exiſtētiaobruūt ⁊ ꝯfundūt. vn̄ in ſpelūcis manere periculoſum eſt ⁊ difficile. tu qͥa frigide ſunt ethumide obſcure inſtabiles ⁊ incerte. tu etiāqꝛ hyſpide ⁊ dure in ſuꝑficie graues et in infimo cōcaue ⁊ ꝓfunde. Sūt etiā loca ꝯgruaoccultatiōi ferarū ⁊ habitatiōi. ſordiu et immundiciarū depoſitioni ſerꝑentū ⁊ alioꝝ reptilium manſioniCa. LVI¶ De cauernaAuerna eſt terracōcauata a cauādo dicta eo ꝙ partes terre ꝯcauent̉ ⁊ ꝑforent̉ a reptibilibus ⁊ ab inuicē vel ꝑꝑtiū cōpreſſionemſiue euacuatione et eiectionē diuidatur. Incauernis ſiquidē mures ⁊ reptilia ⁊ vermeſſuas faciūt māſiones ad quas ꝯfugiūt qn̄ timent vel vidēt ſibi iminere ab extrinſeco aliquas leſiōes Ad cauernas etiā tā lapidumqꝫ arboꝝ qn̄qꝫ ꝯfugiūt volucres colūbe .ſ. etturtures. qn̄ vidēt aqͥlas ⁊ accipitres in aereveniētes. Sil̓r herinacij cuniculi ⁊ leporeslugiūt ad cauernoſos lapides qn̄ audiuntcanes vl̓ p̄ſentiūt venatores. In cauernis et̄tā terre qͣꝫ arboꝝ mellificāt ſepe apes. nidificant qͥdā volucres. latitāt etiā ī cauernis colubri ⁊ ſerpētes q̇ ſepe ledūt ⁊ pungūt venenoſo morſu homīes ⁊ beſtias ad tl̓es cauernas appropinquātes. terra inſuꝑ qn̄ eſt ex ſecauernoſa ⁊ ſpogioſa patit̉ ſepe motū et agitationē ex vēto ſubintrātē poros ſuos et replente ex cuiꝰ agitatiōe generat̉ terre motꝰ.vt dicit Ariſto.¶ Incipit liber. xv. De prouintijsE terre autempartibꝰ et diuerſis ꝓuintijſꝑquas orbis generaliter eſtdiuiſus pauca huic oꝑi ſūt
adiuuāte dn̄o breuit̓ inſerēda. Nō tn̄ de ſingulis dicēduꝫ. ſꝫ ſolūmo de his de qͥbꝰ ſacraſcriptura ſepiꝰ inuenit̉ facere mētionē¶ De orbeCa. I.Ibis autem uto dicit Iſidorus li. xv. trifarie ē diuiſus. naꝫ vna ꝑs aſia alia euroꝑa.tertia affrica appellat̉. quas tres ꝑtes orbisveteres nō equaliter diuiſerūt. Nam aſia ameridie ꝑ orientē vſqꝫ ad ſeptentrionē puenit. Europa v̓o a ſeptetrione vſqꝫ ad occidetem ꝑtingit. Sed affrica ab occidente ꝑ meridiem ſe extēdit. Sola quoqꝫ aſia cōtinetvnā ꝑteꝫ noſtri habitabil̓ ſcꝫ medietatē. aliev̓o ꝑtes ſcꝫ affrica et europā aliā medietateꝫſunt ſortite. Inter has autē ꝑtes ab occeanomare magnū ꝓgredit̉ eaſqꝫ interſecat. qͣpropter ſi in duas ꝑtes orientis et occidētis orbem diuidas. in vna ꝑte eritaſia in alia v̓oaffrica et europa. Sic aūt diuiſerūt pꝰ diluuium filij noe inter quos ſem cū poſteritateſua aſiā. iaphet. europā. cham. affricā poſſederunt. vt dicit glo. ſuꝑ Gen̄. x. ⁊ ſuꝑ li. Paralip̄. j. Idem dicit Chriſoſtomꝰ Iſidorus ⁊Plinius.¶ De aſiaCa. IISia itaqꝫ que media creditur eſſe pars orbis. ex noīecuiuſdā mulieris eſt appellata. queapud antiquos regnū tenuit oriētis vt dicitIſido. li. xv. Hec in tertia ꝑte orbis diſpoſitaab oriente habet ortū ſolis. a meridie occeanum. ab occaſu noſtro mari finit̉. a ſeptētrion meotidi lacū et fluuio thanai terminat̉Habꝫ aūt multas ꝓuintias ⁊ regiones ⁊ diuerſas gentiū natiōes in vita ⁊ in moribusmirabiles. figuris corpoꝝ ſicut et affectibusmentiū mirabilit differentes quaꝝ noīa ⁊ ſitus breuiter hic ponemus ſequēdo ordineꝫalphabetiCa. III¶ De aſſiriaSſiria aſie eſt regio ⁊ ꝓuintia ab aſſur filio ſem ſicvocata q̇ illā regionem pͥmo poſt