.XIX.Liber
quarum ꝑtes aqueas et aereas virtꝰ igneadominat̉. vt dicit coment̓. Uirtus aūt maturatiua ſicut ⁊ digeſtiua ꝑ calidam v̓tutem ⁊humidaꝫ oꝑatur. ſicut ⁊ retentiua ꝑfrigidāet ſiccam. ⁊ expulſiua ꝑ frigidam ⁊ humidaꝫet aꝑitiua ꝑ calidam ⁊ ſiccam p̓ncipalit̓ operatur. Attractiua virtus ꝑ calidum ⁊ ſiccuꝫoperat̉. vt patet in diptanno ſerapino et ſtercore colūbino ⁊ ꝯſimilibus. Laxatiua habetoperari ꝑ ealdem v̓tutes ſed vehementius.Un̄ que vehement attrahunt laxatiua ſuntvt ſcamonea ⁊cOperat̉ etiam ꝑ frigidā compͥmendo. ⁊ ꝑ humida lenificando ⁊ lubrificādo. vt patet in prunellis thamaridis ⁊cͣ. Putrefactiua qn̄qꝫ per calida ⁊ humida operat̉qn̄qꝫ vero p̄ter hec. Maturatiua ꝑ calida ⁊ſicca ſicut et attractiua vt patꝫ in cantharidibus ⁊ flāmula ⁊ hmōi vehementer calidis q̄puſtulas generant ⁊ carnem vlcerant valdecito. De alijs autem v̓tutibus et cōſimilibꝰdictuꝫ ē ſupra li. iij. de p̄prietatibꝰ elementarium qualitatum in lib̓. viij. in tractatu de remedijs morborū.¶ De putredine Ca. LXXVIUtredo eſt ſubſtātialis humiditatis corruptioꝓueniens ex indigētia caloris naturalis ſuꝑabundāte calore alieno. Calor eiinnaturalis agens in humidū quod nō regitur a naturali cauſa eſt inductiua putrefactionis. vt d̓rſuꝑ li. methe. Omne aut t̓reumfrigidum difficilius putrefitqꝫ calidum. vtdicit ariſto. Similiter coagulatum rōne frigidi tardius putrefit. vt ē videre in glacie ⁊in criſtallo. Omne enī feruidum calido tardius putrefit. vt dicit ariſto. nam intenſio caloris inducentis feruorē fortior eſt calore aeris aliunde veniētiſ. ⁊ iō non ꝑmittit ſe vincinec aliquā circa rem feruētē ꝑmittit fieri immutationem. Omne ei motum tardius putreſit qͣꝫ nō motum. vt dicit ariſto. Naꝫ motus inducit calorem ꝯſeruantē ⁊ calorem excitat naturalem. Inſuꝑ omne fluens tardiꝰputrefit qͣꝫ nō fluens. vt dicit idem. Nam calor accidentalis ex aere ꝯtinente infirmior eſt⁊ debilior qͣꝫ calor natural̓r generatꝰ ex mo-
tu ſiue ex fluxū. et iō ex facili ſe vinci nō ꝑmittit. Omne aut corpus multum .i. multe magnitudinis tardiꝰ et minꝰ putrefit qͣꝫ corpuſpaucum. vt dicit idem. Nam ſi corpuſ eſt calidum plus habet caloris naturalis reſiſtentis cauſis putrefactionis. Sil̓r ſi eſt frigidūſua naturalis frigiditas melius reſiſtit calori accidentali inducenti putrefactōnē in magno corꝑe qͣꝫ in paruo corꝑe. et hoc patet inmari. vt di. ariſ. nā mare diuiſū cito putrefitvniuerſum aūt nunqͣꝫ. Similiter eſt viderein aquis alijs magnis quaꝝ ꝑtes diuiſe a totali flumine cito putrefiūt. et ideo in partibꝰſic diuiſis vermes generant̉ per putrefactionem. Cuius rō eſt quia calor natural̓ diſgregans in eis facit ſubtile diuidi a groſſo et terreum ab aqueo et aereo. ex ſubſtantia auteꝫſubtili aquea vel aerea a groſſiorē ꝑte per calorem ſequeſtrata idem calor diſgregans facit generari vermes ⁊ alia animalia ⁊ hoc eſtqd̓ dicit ariſto. quare calor naturalis diſgregans conſtare facit diſgregata. et cōuertit innaturam aīalis ⁊ hoc ꝑ putrefactionē. vi̓ caloris extranei introducta. vt di. comen. Putrida ergo ſūt guſtui horribilia. et abominabilia ſtomacho. ⁊ nauſeā ꝓuocantia. Suntet grauis odoris. ⁊ mali ſaporis et deformiscoloris. manꝰ inficientia ꝯtingentis. ꝯtrariaſunt humane cōplexioni. ⁊ ſubitā inducētiaſanis corruptōnem. ſerpentibus tn̄ ⁊ vermibus p̄bentia cibum ⁊ refectionem. Que autſunt diſpoſita ad putrefactionē ꝑ aſſociationem ad putrida celerius contrahunt corruptōeꝫ. Et mēbra putrida corrupūt ſana. ⁊ cūnō ſint ſpūi ꝑuia pͥuāt ſpū mēbra. Que ergoſūt magiſ vicina nō pn̄t ſanari niſi mēbꝝ qd̓incipit eſſe putridū a putredine penitꝰ ſeꝑet̉.Unde que putrida ſunt. non ſunt vtilia niſiſolum ad hoc vt p̄ſcindant̉ eijciant̉ aut cōburant̉. Sunt ⁊ alie v̓tutes quibꝰ mediantibꝰoperat̉ natura vt virtus nutritiua ſeu paſcitiua in vegetabilibꝰ. ⁊ in animalibꝰ eſt v̓tuſgeneratiua tā in bipedibꝰ qͣꝫ in quadrupedibus ⁊ eſt v̓tuſ ouatiua tā in reptilibꝰ quibuſdam qͣꝫ in volatilibꝰ. ſed de generatiua ⁊ nutritiua ⁊ alijs ſibi ſubmīſtrantibꝰ ſufficiēterſuꝑius dictū eſt li. iij. de generatōne hoīs in