cetus et balena. et ſunt balene immenſe magnitudinis belue ab emittendo et fundēdoaquas ſic vocate. Omnibꝰ enī alijs beluīsmarinis altius iaciunt vndas. Balena eniꝫemittere dicitur. Cete autē dicūtur a corꝑisimmanitate. vt dicit Iſid̓. li. xij. Dicit̉ aūt inlibro Iorath Cetꝰ abundat in ſpermate. ⁊ pꝰeius coītu cū femīa qd̓ ſuꝑfluit ſupernatataque. qd̓ collectū ⁊ deſiccatū ī ambre ſubſtātiam cōmutatur. qn̄ enī multū eſurit. vaporem odoriferū ad modum odoris ambre exore ſuo emittit. in quo piſces delectātur. et ꝓpter vaporis redolentiā ipſius orificiū īgrediutur. et ſic decepti ab ipſo deuorātur In hͦpiſce vt dicit idem. materia terreſtris dominatur plus qͣꝫ aque. et ideo multe eſt corpulentie ⁊ pinguedinis. Unde in ſenectute premagnitudine corꝑis in eiuſdorſo coadunatur puluis ⁊ cōdenſat̉ intantū ꝙ herbe ⁊ frutices ibi creſcūt. ita vt belua inſule ſimilis eēvideat̉. ad quā ſi nauigantes incaute appropinquerint. ſine ꝑicl̓o vix euadūt. Nā aquāī tāta qͣntitate d̓ore eijcit ſuꝑ naui ⁊ diffūditꝙ ip̄aꝫ aliqn̄ obruit ⁊ ſubmergit. Tāte etiā ēpinguedinis ꝙ quando piſcatorū ꝑcutit̉ venabulis ſiue telis vulnus nō ſentit niſi pͥuspinguēdo totaliter ꝑforetur. ſed quando caro interior ledit̉ tunc facilime capit̉. qͥa amaritudinē aque ſalſe non ſufferens littꝰ petit.Cāte aūt eſt quātitatis ꝙ nō capit̉ tota patria ex ſua captura emendat̉. Catulos ſuosamore miro diligit ⁊ eos in pelago longo tēpore circūducit. ꝙ ſi eos ab arenarū cumul̓impediri contigerit aque multitudinē ī orecollecta ſuꝑ eos fundit. et ſic eos a periculoliberās ad ꝓfundū pelagi reuocat ⁊ reducitcontra oēs occurſus ipſis nociuos ꝓ eoruꝫdefenſione ſe opponit. et ſemꝑ inter ſe et mare in ꝑte tutiori eos ponit. et qn̄ inualeſcit tēpeſtas fetus ſuos adhuc iuuenes ⁊ tenerosin ventrē ſuū cōtrahit quos ſerenitate factaviuos euomit iterū ⁊ emittit vt dicit idē. Itēiorath. cōtra cetu pugnat quidā piſcis ſerpētinus ⁊ venenoſus ſicut cōcodrillus. ⁊ fugiunt piſces ad caudā ceti. q̇ ſi deuictus fueritpiſces p̄dicti moriūtur. Ꝙ ſi nō poterit illepiſcis peſtifer deuincere cētū. a faucibꝰ ſuis
fumoſū vaporē fetidiſſimū in aquā emittit.Cetꝰ v̓o fumo odorifero d̓ ore emiſſo. fetidūodorē repellit. ⁊ ſic ſe ⁊ ſuos ꝓtegit ⁊ defēdit¶ Incipit liber. xiiij. De terra etpartibus eiusOſtquā diuina cooperante gratia completus eſt tractatus de proprietatibus corꝑis ſupremiluminoſi. ſcꝫ celi et corporisintermedij lucidi perſpicui et dyaphani. ſcꝫignei aerei et aquei. vltimo dicendū eſt de ꝓprietatibus corporis infimi et opaci. et hoctam in generali qͣꝫ in ſpeciali. Corpus aūt infimū et extremuꝫ eſt ipſa terra reſpectu celi.De cuius ꝓprietatibus cōmunibus aliquaſunt huic opuſculo inſerenda. ⁊ hoc quo adeius ſubſtantia et qualitatē et contētuꝫ ſiueornatu. Continet autē in ſe interius ꝓ ornatu omnia metheorica et mineralia ſicut lapides et metalla. exterius vero ſenſibilia ſic̄ beſtias et iumēta. et vegetabilia vt herbas plātulas et arbuſta. de q̇bus omnibꝰ ponendaſunt aliqua in hoc tractatu. ꝓut de eis ſacraſcriptura videt̉ in ſuperficie facere mentiōꝫ.Simplicia autē ⁊ omnibus fere nota credimus hec ꝓ ſimplicibus ſufficere debere. ⁊ iode illis pauca recitantes maiora maioribuſ⁊ ſubtiliora ſubtilioribus reſeruamꝰ. Hocaut in principio huiꝰ opuſculi volumꝰ ꝓteſtari. ꝙ parū aūt nihil de noſtro hic apponimus. ſed autentica ſanctorū et etiā aliquoꝝph̓oꝝ dicta quēadmodū ī p̄cedētibꝰ fecimꝰinterſcalariter ꝑ ordinē inſeremꝰ¶ De terra¶ Capl̓m .j.Erra itaqꝫ ut di.Iſidorus libro. xiij. ca. j. eſt ī mediamundi regione poſita. ab omnibꝰpartibus celi in modū cētri equali interuallo ſeparata que ſingulari numero totuꝫ orbem ſignat. in plurali vero ſingulas eiꝰ partes. Eſt autē dicta terra vt dicit̉ ibidē a ſuperiori ꝑte quateritur. Hec et humus dicitura mari humido cui cōiungit̉. Dicit̉ ⁊ tellus.