Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

XVIILiber

undantiā humoris aquei materialis ad folia quē calor ſolaris citiꝰ attrahit ad locuꝫductionis folioꝝ. qͣꝫ vnctuoſum humore adꝓductionē fructuū. et ideo tardat̉ maturatōvnctuoſi humoris materialis ad fructum.ſit p̄ceſſio folioꝝ. Itē quedā ſimul ꝓducuntfolia fructu vt ille que habet p̄dictos hūores multos et ꝓporcionabiles et calorē interiorem exteriori calore ſolis in aere equaliter oꝑantē in vtroqꝫ et vtrūqꝫ ſcꝫ aquoſuꝫin folia et vnctuoſum in fructus equalit̓ expellentē. Itē Ariſto. Antiqui ſapiētes aſſerebant fructus et folia idem. et folia eſſeniſi ꝓpter fructū nec differre ab inuicē materia niſi ẜm maiorē vel minorē digeſtionē aqͣſi et crudi humoris. Humor enī aquoſusſubtilis cito attrahit̉ a calore ſolis et cedit infolia. qui v̓o magis eſt vnctuoſus digeſtꝰcedit in materiā ip̄ius fructus. Itē dic̄ Ariſ. alique arbores ſunt ſpinoſe eſt de intētione nature plante ſubſtantiā generantis.ſed accidit ex raritate arboris ſiue plāte perquā attrahit̉ humor frīgidꝰ parū coctꝰ et exiens illā arboris raritatē a calore ſolis ī ſpinam coagulat̉. et fit in ſpina forma piramidalis incipiens iuxta ſtipitē a groſſo et lato.et in ꝑte anteriori terminat̉ in acuto. naꝫ humor ſubtilis ad ſpinā eſt material̓ elōgatur paulatim a plāta in longū et acutuſe diffundit. eodē modo faciūt oēs arboresquarū ꝑtes piramidalis ſunt figure. Iteꝫ arbores exteriꝰ generalit̓ ſunt virides. interiuſalbe. ꝑs enī interior hꝫ materiā appropinqͣntem ad albedinē ꝑs exterior ad virorē. naꝫmateria que attrahit̉ ab interiori et expellit̉ad exteriora in cortice aliquantulū digerit̉ī virorē trāſmutat̉ quia viror mediꝰ ē colorinter ruborē qui ꝓuenit ex ꝑfecte caloriſ action. et inter albedinē que ꝓuenit ex imꝑfectaItē Ariſto. Arbores variant̉ in figura.dam ſurſum. quedā deorſum. quedā v̓o int̓hec tenent mediū. Ille enim in quaꝝ medulla viget humor ſubtilis queꝫ mouet attrahit calor ad ſuꝑiora piramidātur .i. ī formaꝫpiramidalē ad modū flāme. que aſcēdit īmuni v̓tute ignea eleuātur. Ille v̓o in quaꝝmedulla viget humor groſſus et aquoſus ī

ferius depͥmunt̉ et anguſtātur. Unde et illeꝑtes ſua grauitate inferiꝰ mouētur ī groſſum in parte infima coartātur. In q̇bus vero erit humor medius. et inter groſſum et ſb̓tile temperatꝰ. pars aſcendet ſurſum et eritcauſa eleuationis. et pars deorſum que eſtcauſa ingroſſationis. Vnde ẜm maiorē velminorē digeſtionē illius humoris in radiceet medulla ſolet magna apparere arbor in figura. neceſſaria eſt prima digeſtio ī radice ad eius incrementū. ſecūda v̓o neceſſariaeſt in medulla ꝓpter cōpletione maturatōꝫdilatatione. et conſeruationē. Et ſufficit iſtaduplex digeſtio ad plantarū cōpletioneꝫ.tertia in ſolis animalibꝰ reperit̉. vt dic̄. Ariſ.et exponit albu. Itē diuerſificātur arbores īfolijs et in ramīs ẜm multitudinē humorisvel paucitatē. et caloris fortitudinē vl̓ remiſſibilitate. ſi calor fuerit fortis et hūor multus. multa in exitu erūt folia atqꝫ rami euerſo. et ẜm raritatē humoris abilis ad conſumptionē et deſiccationē. deſiccāt̉ ip̄i rami.cadūt folia. remanebit arbor vacua atqꝫ nuda. in cōtrarijs modo cōtrario ſe habebūtIteꝫ vt dicit Ariſtoteles. ſolū piramidāt̉ſpine in arboribꝰ. verū etiā eadem figura inuenitur in folijs et in fructibus. qꝛ ſi meatuſplante primo fuerint ampli et valde rari inprincipio humoris. et poſt ſiccitate frigiditate conſtringātur. folia et fructus inferiusingroſſabūtur. et in ſuperioribꝰ graciliabūt̉et piramidant̉. et hoc ꝓpter attractionem leuioris ꝑtis humoralis ad ſuꝑiora vi caloriſet repulſum humoris grauioris ad ſuꝑioraContingit tn̄ foliū qͣꝫ fructu ſepius acuiin extremitatibus piramidari. ſcꝫ qn̄ v̓tutecaloris et raritate humoris ſuꝑior particulaleuigatur. et parte inferiore calida etiā exn̄tehumor ī medio diſtendit̉. et ſic ſubſtātia fructus vel folij in medio dilatat̉. vtraqꝫ extremitas ꝓpter dn̄ium ignee v̓tutis in cōmuniqd̓āmodo ducit̉ et ſubtiliat̉. ſic īpiramidētrāſformat̉. Itē ibidē dicit Ariſto. arboreset plante quedā faciunt flores ex humore ſb̓tili et puro exiſtente in medulla. tn̄ oīaterminata nec digeſta ẜm vltimaꝫ fructꝰpletionē. diſpoſita tn̄ ad fructꝰ ꝓductionem