Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

ſolido duro. aer incluſus in lapide nititur aſcēdere ſed inueniat exitu liberuꝫꝓpter lapidis ſoliditatē reflectit̉ et moueturad lapidis ꝑtes ex ſua agitatōe calefit. calefactus aūt aer attrahit ſurſum hūorē reſiduum eſt in lapide. exit vapor humore illo ꝑua reſolutōe ꝑtiū lapidis. et ex illo vapore humore lapide educto qn̄qꝫ plātageneratur adiutorio caloris ſolaris aereꝫprius calefactū vigoratis ac digerētis hūorem a lapide iam attractu in ſub̓am plātetranſmutātis ſed non diu durat planta taliſniſi terra circumſtāte dulci aqua irrigāte.et temꝑato aere foueat̉. et hoc ꝓpter hūorispaucitatē. Itē Ariſto. Planta ſi fuerit ꝓpeſolem. id eſt. verſus orientē citius naſceturhoc ꝓpter ſufficientiaꝫ caloris. tardius v̓o ſifuerit ad occidentē ꝓpter caloris elōgatiōꝫItem ibidē dicit Albu. ex temperie ſeruaturcuiſlibet plante incrementū. ſi eninimia fuerit humiditas oppilant̉ vie pͥori per quoſdeberet nutrimentū aſcēdere ad arboris extēſionē. Eodē ſi nimia fuerit ſiccitas coſtringunt̉ pori et ſic planta nutrit̉. ItemAriſto. Quelibet planta qͣttuor indiget. ſcꝫſemine terminato ī ſua ſpecie ꝑfecto maturo a putrefactiōe ꝯẜuato. et ꝯueniēti loco. i. territorio generatiōi plāte ꝯgruo. et aqͣmoderata humore ſcꝫ tꝑato. et aere ꝯſil̓i ſcꝫmediocriter tꝑato. quia vt dicit Albū. ſi aerfuerit nimis calidus calor naturalis euaporabit aꝑtis pͥoris. ſi nimis frigidꝰ ſuffocabitplanta. pͥma duo ſunt neceſſaria ad plāte generationē. ſecūda duo neceſſaria ad eius nutrimentū ꝯſeruationē. Itē ſpēs plāte medicinales que creſcunt in montibꝰ ad veſcēdum ſunt minꝰ delectabiles. ad digerēdūfructus habēt duriores. et ꝓpt̓ vehementēcoagulationē calore agentē in hūiditateꝫ.et ideo tales fructus multū ſunt nutribiles. vt di. Ariſto. quia vt dicit Albu. Quātoplanta eſt magis medicinalis tanto minuſnutrit. Item loca a ſole remota erūt plantarū multarū ſicut nec animal fecunditatismulte eſt in talibꝰ locis. vt di. Ariſto. cuiꝰeſt vt dicit Albu. quia illi ſunt directe ſubſeptentriōe habēt diē cōtinue dimidiū an-

num. per reliquū aūt noctem. Ibi ergo rarocreſcit plāta vel animal. In eſtate enī poteſt ꝓpter ꝯtinuationē caliditatis. in hyemevero poteſt ꝓpter ꝯtinuationē frigoris.ideo dicit Ariſto. Planta ibi generata nonhabet vires foliū neqꝫ fructu ꝓpter defectuꝫcaloris agentis in tꝑe anni. et ꝓpter ſuꝑfluitatem eius in alio. Itē Ariſtoteles. Plātamultarū ſpinaꝝ multū habꝫ de humore vnctuoſo. et cum ſe mouerit ille vapor vnctuoſus calorem ꝓpriū cooperate calore ſtellarum digerit̉ et cōuertitur in ſub̓am plāteei inſeritur. Vnde illā digeſtionē oꝑat̉ calorvitalis in planta cum calore extrinſeco cōpetente creſcit planta inſita gracilis extenſaſurſum. Vnde ꝓpriū eſt plante multum ſpinoſe vt in ea fiat inſertio plante alteriꝰ ſpēi.et hoc vt dicit Albū. quia habet multū hucrem attractum ab exteriori calore vnctuoſuet ita ꝯglutinationē expulſibilē a calore īteriori in pluribus locis. ita ꝑs eius ſuꝑior cuexpellitur eſt ſubtilior penetrabilior quāpoteſt aperire multos poros plāte et ipſosingredi. et ipſam incorꝑare cōſolidare plāte inferiori. Ita planta que inſerit̉. plantā ſiue truncū cui inſeritur trāſmutat in ſuā ſpeciem. et ecōuerſo. cuiꝰ eſt. vt Albu. dic̄quia inferior planta mouet ſuperiorē hūorem et calore quē ei trāſmittit. ſed ſuꝑior humorem attractu vlterius digerit et decoq̇tin naturā ſuā cōuertit et poſtea virtutē ſuāin inferiorem tranſmittit. et alterat illaꝫ cuinſerta fuerit et conuertit eam in ſuaꝫ naturam et ſpeciem Item quinqꝫ ſunt ſpecies generationis plante. vt dicit Ariſtoteles. ſcꝫ exſemine et putredine. et ex humore aque et explantatiōe. et ex vnius in aliā inſertione Itēſunt arbores et plāte que ꝓducūt fructu an̄folia vt dicit Ariſto. ſicut ille habent ml̓tūhumorem vnctuoſum materialē ad fructūquē vt digeſſerit calor naturalis ſimul calore ſolari cito maturabit fructu. et ille hūorvnctuoſus abundās ꝓhibet humorē aqͣſuꝫmaterialē ad folia ne aſcendat in folia autrumpat an̄ fructū in tali plāta. Itē quedamcitius ꝓducunt folia qͣꝫ fructu. et ꝓpter defectum paucitatē humoris vnctuoſi et ab-