Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Itē ſicut eſt diuerſitas arboꝝ plātaꝝ ī magnitudine ꝑuitate ſicut eſt diuerſitas ī pulcritudine deformitate. eis accidit pulcritudo ꝓpter equalitatē materie et elegantemꝑtiū ordinatione et calore ſufficiēter agēteꝫ extēdenteꝫ materia in recta debitaꝫ nature diſpoſitione. deformitas v̓o cauſat̉ exꝯtrario ta in arboribꝰ qͣꝫ in plantis. Itē differūt ībonitate fructuuꝫ multa malignitate. etaccidit ꝓpt̓ maiorē humoris materialis dulcedinē vel minorē vel ꝓpter caloris magͣ velminus correſpōdentis materie vel humorimateriali debitā ꝓportionē Itē dicit ibidemAriſto. arbores plāte ſilueſtres magisfructificāt qͣꝫ ortēſes. hoc vt dicit Albu. acdit ꝓpter maiore abundātiā humoris parūvnctuoſi nodoſi de facili cedetis diuiſioniexpulſioni in ſub̓aꝫ fructꝰ ꝯuerſioni. nihilominꝰ tn̄ fructꝰ ortēſes ſūt meliores ſimpliciter qͣꝫ ſilueſtres. vt dicit ibidē ariſto. cꝰ ēvt dicit albu. maioris humoris vnctuoſi aerei vl̓ dulcis abudantia in materia fructuum ortenſiū ꝑfectiꝰ inuenit̉. Itē ꝯſiderat̉ arborū diuerſitas ſicut plātaꝝ ex loci diuerſitate in quo creſcūt. quedam in locis aridiscreſcut et ſiccis. et ille ſunt mīoris qͣntitatis.ꝓpter defectu hūoris. q̇dā v̓o in locis hūidiſfluuialibꝰ maritimis ac ſtagnoẜ. tl̓es ſolent maioris qͣntitatis. ille creſcūt iuxta ripas mariū ſalſoꝝ multū creſcuntpter abudantiā arenaꝝ hūoris attracti nimiā ſiccitatē. iuxta tn̄ mare rubꝝ fallit. vtdicit Ariſto. vbi arbores fint magne. vtdicit Albū ꝓptabudantiā humoris caloris. Itē attendit̉ diuerſitas ī folioꝝ et floruꝫvariatiōe. quedā hn̄t folia aſꝑa. ſcꝫ ꝓpterdn̄ium terreſtreitatis ſiccitatis. q̇dā leuiaꝓpter equalitatē aquee huiditatis ꝓportonem debitā caliditatis. folia etiā hn̄t quedāſciſſa et lata vt vitis. qd̓ accidit ꝓpt̓ dn̄iuꝫterreſtreitatis p̓uatione viſcoſitatis et inequalitate caloris materiā ineqͣliter extēdētiſqͥa in talibꝰ humor vnctuoſus viſcoſꝰ trāſit in materiā fructuū. aqͣſus v̓o terreſtrisin materiā trāſit folioꝝ. vt dicit Albu. Itempariant̉ arbores plāte ī extremitatū ꝑtiuꝫſuarū varia figuratiōe. qͦrundā extremi-

tates ſunt piramidales et acute. vt ptꝫ in ſpinoſis in q̇bus calor ſubtiliorē humoreꝫ velocius attrahit ad exteriora illū deſiccādouertit in acumen̄. groſſiorē v̓o ꝑtē ꝯiūgitſtipite et radice. vt di. Albu. ꝯtrarie aūt figure ex ꝯtraria generāt̉. et hoc idē patet ī fructibus vt dicit Ariſ. ſunt diuerſoꝝ modoꝝno enī ſunt oēs anguloſi .i. figure angulariſneqꝫ oēs ſuꝑ rectā lineā ſunt ꝓtenſi imo qui ſunt circulares ꝓpter equalē materiā humoris et equalē actionē v̓tutis agētis et caloris que materie ꝑtes equalit̓ extendunt̉.et a medio vſqꝫ ad circūferentiaꝫ vniformitꝓtendunt̉. Angulares v̓o ex ꝯtraria ſimpliciter oriunt̉. Itē variant̉ in coloratōne diuerſa. fructꝰ qͣꝫ flores. ramīqꝫ ſtipites ī arboribꝰ variant̉ vt. d. Ariſ. Ex humoreei frigido terreſtri melācolico nigreſcūt vileſcunt. ex humido et frigido albeſcūt. ex calido rubeſcūt. et ſic de alijs. vt di. Albu. ſub tali enī differētia dn̄antis humoris agentiscaloris ſub̓am digeretis in p̄dictis omnibꝰſaporū differētie generāt̉. Ite differūt tam arbores qͣꝫ plāte ī fructuū maturatiōe. nam matureſcūt citiꝰ vt di. Ariſto. ſicut moraet ceraſa. et ꝯſil̓ia. et hoc accidit ꝓpt̓ ſufficiētiam caloris. potētis ſuꝑ humidū. maturāduet digerendū obedientiā hūoris actoni caloris nullatenꝰ reſiſtentis. q̄dā v̓o maturoshn̄t fructꝰ tardiꝰ ꝓpter groſſiciē humoriſaqꝫſi inobediētis inſufficientiā caloris digeretis. et hoc accidit potiſſime in arboribꝰ ſūtſilueſtres. Eadē eſt quare q̇dā arbores citiꝰ frōdeſcūt quedā tardiꝰ. cito emitturfolia ꝓpter abudantiā humoris aqͣi indigeſti vnctuoſi ſꝫ fluidi et de facili ſe extēdētiſad arboris ſiue plāte extremitates. et ex ꝯtraria ꝯtrariū accidere ꝯſueuit De arbore aromatica Ca. II.Rbor aromaticaaliqn̄ habet aromaticitatē ī corticeCaliqn̄ in flore. aliqn̄ ī fructu ſuo. vtpatet ī cinamomo qͥd eſt cortex. ī mace qd̓eſt flos et ī muſcato qͥd ē fructꝰ Eſt aūt cauſa aromaticitatiſ. vt di. albū. ſiccū terreū ſubtile cōmixtu ſubtili aqueo et ẜm eiꝰ dn̄ium.