Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

XV IILiber

omnis planta vel arbor radiceꝫ. in radic emultiplicē nōduꝫ. radicē quippe loco orismediāte trahitur humor ad totā ſubſtātiaꝫarboris nutriendā. nodi v̓o ſūt ſil̓es neruisin corꝑe animalis. qꝛ illos nodos ꝑtes adinuicē cōtinuabiles colligātur. Itē arboreshabēt quaſdā ꝑtes ſuꝑfluas que ſunttes determinate a natura nec ſunt neceſſarie ad eſſe plante habēt eſſe in arbore ſicutpili vnguēs in corꝑe. Et ideo cadunt folia fructꝰ ab arboribus .ſ. ꝓpter ſubtractionēhumoris ſicut cadunt pili de corꝑe animal̓.et hoc accidit. quia qn̄ humor nutrimētaliſminus eſt ſufficiēs ſubtrahit ipſum naturaab hmōi ꝑtibus neceſſarijs ne deficiat inneceſſarijs. ideo cadunt generaliter ab arboribus tꝑe hyemali. remanēt tn̄ in aliqͥbuſvt in buxo cōſimilibꝰ. vel ꝓpter ſufficiētiꝰam humoris. vel ꝓpter humoris viſcoſitatē ligni cōpactionē ſoliditatē. Naꝫ arboresque rarā ſub̓am poroſam ſunt habētes citius a ſuis folijs depauperant̉ maxime qn̄humor nutritiuꝰ liquidꝰ ē atqꝫ paucꝰ. Differunt aūt arbores in multitudine ſuaꝝ ꝑtium paucitate. in magnitudine et ꝑuitate.in fortitudine et debilitate. Cuiꝰ cauſa ē humor in aliqͥbus magnis arboribus eſt lacteus. vt in ficūbꝰ. humor talis abilis ē adſe deferendū in latū et in longū. In q̇buſdaꝫvero eſt piceus viſcoſus et inſufficens adextenſionē. eo ꝑ̄tes adherēt ad inuiceꝫ admodū picis. ita eſt cauſa ꝑuitatis et paucitatis in partibꝰ arboꝝ et plantaꝝ. talis autēviſcoſitas eſt cauſa debilitatis in plantiſ arboribꝰ. niſi fuerit diminutꝰ calor inſufficiens imꝑfectus In q̇buſdā etiā arboribꝰeſt humor acutꝰ calide ſicce complexionis hic in q̇buſdā eſt cauſa fortitudiniſ vigoris. caliduꝫ enī eſt leue et ſubtile penetratiuum ideo talis humor ſe extēdit et creſcitarbor in magnā quantitatē. Itē in ꝑtibꝰ arboꝝ attendit̉ equalitas et ſimilitudo. qꝛ eqͣlitas in quātitate et ſimilitudo in figura cauſat̉ ex abundātia materie equalitate caloris agētis. oppoſitū a cauſa oppoſita cauſatur. Eodē modo attendit̉ in eis raritas ſiueſpiſſitudo qͥa raritas accidit ꝓpter inſuffici-

entiam caloris ad terminationē humoris.ſpiſſitudo aūt accidit ꝓpter ſufficientiā caloris ad ꝯdenſationē humoris eiꝰ terminationē. Itē differūt arbores plāte in modofructificādi. quedā vt ibidē dic̄ Ariſto.ducunt fructū ſuꝑ folia ſua. et hoc acciditpter fortitudinē fructꝰ indigentiā calorisſolis digerētis humorē ipſiꝰ. quedā v̓o ſubfolijs. et hoc accidit ꝓpter debilitatē fructusne ab excellenti calore vel frigore corrumpatur. quarundā fructꝰ eſt ſuſpēſus a ſtipiteſuo .i. ꝓpe ſtipitē. et hoc accidit ꝓpter inſufficientē humorē inſufficientē calorē ipſuꝫ adextremitates expellere potentē. Itē omīsarbor generaliter habet radicē que eſt mediatrix inter corpꝰ plante terrā aqua cibaturvnde et radix vita plante d̓r ẜm grecos quiacauſam vite plātis adducit. Itē hꝫ ſtipitema radice immediate ꝓcedente et hoc fuit neceſſe. vt dicit Albu. ꝓpter corꝑis plāte vel arboris ſuſtentatione vn̄ aſſimilat̉ ſtature corporis aīalis oīa membra corꝑis ſuſtētātis.vnde eſt ſtabile fundamentū arboris ſuſtinens ramos et fructꝰ eius. Itē in duro ſtipite habet medullā mollē quā vt dicit Ariſtoteles quidā vocāt arboris matricē qꝛ ī ipſaſeminariꝰ humor plāte nutrit̉. vt fetꝰ in matrice. quidā vero vocāt arboris viſcera. qͥa īip̄a ſeꝑatur purū ab impuro ſicut fit in aīalium inteſtinis. quidā etiā vocāt cor. qͥa exea ꝓcedit motus vite vegetabilis. ſicut vitaſenſibilis ꝓcedit de corde cuiuſlibet animal̓Itē corticē habet omnis arbor ad ſuā terminationē et interioruꝫ defenſionē ex humoreſubtili extracto ad exteriꝰ calorē aeris deſiccato ſic̄ lignū interiꝰ ex huore groſſo ſiccoeſſentialiter et accidētaliter humido ꝓcreat̉.vt dicit Ariſto. et Albu. Item arboꝝ ſicut etplantarū quedā ſunt domeſtice et ortenſes.quedā v̓o ſunt ſilueſtres. arbores v̓o ortenſes ſic̄ ſūt plante ſi fuerint culte erūt ſilueſtres. vt dicit Ariſto. et haꝝ arboꝝ quedamfaciūt fructu etiā oleū ꝓpter humorem vnctuoſū et aereū ſufficiētē quedā. ꝓptertalis humoris defectū. et ī qͥbuſdā cito foliacadūt ꝓpter humorē rarū vnctuoſum cito ſiccabilē. in q̇buſdā ꝓpt̓ cām ꝯtrariā