Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

dicit in arboribꝰ plantiſ eſt vita .i. vegetabilis vtuſ quēadmodū in aīalibus. ſed different. qꝛ in plātis ē occulta. in aīalibꝰ manifeſta ꝑfecta .ſ. cōpleta. arbores ei mouēt̉motu volūtario nec ꝓgreſſiuo ſicut aīal. necmouent̉ ẜm appetitū delectatōꝫ et triſticiaꝫſicut aīalia. qͣꝫuis alit̓ ſenſerint aliqui ph̓i vtanaxaḡ. alij quos redarguit Ariſto. Vitaitaqꝫ vegetatia ē in plātis quā fit attractohumoris ad ipſiꝰ arboris plāte nutrimen vel ꝯſeruatōꝫ. ſed nullatenꝰ hꝫ ſenſitiuamaīaꝫ. vn̄ dolet qn̄ inſcīdit̉. nec delectat̉ qn̄nutrit̉ et cibat̉. nec vigilat nec dormit nec ſpirat vel expirat. nec ſubiacet alijs ꝯditionibꝰ ſunt ꝓprie ſenſitiue. nec generat arbor necgenerat̉ ꝑſexuū cōmixtionē. ſed in ſe hꝫ rōnēſeminalē quā hꝫ ex ſe ꝓducendi potentiaꝫſimile ſibi ſuā ſpēm ꝯſeruandi. ſed hanc potentiā non pōt ꝓducere in actu niſi ab extrinſeco adiuuet̉ .ſ. a tꝑibus anni. Indiget hyeme ad humoris ſeminalis aggregatōeꝫ. Indiget vere temꝑato ad eiuſdē emiſſionemqꝛ tūc nec eſt vehemes frigus ꝯgelans vl̓ exprimens nec calor vehemētur adurēs ſemēac corrumpenſ. Indiget etiam ſole reſoluēteꝑtes ipſius cōſtrictas a p̄cedente frigore. vtcalor ingrediēs ſegreget humorē ſeminariūa nutritiuo. Indiget etiā terra pluſqͣꝫ aliudgenerans. qꝛ ex terra eſt materiale pͥncipiuꝫſui nutrimenti ſicut p̓ncipium generatōnisſue eſt a ſole ſicut a cauſa efficiēte. et vt aitAriſto. in libro de plantis. Terra eſt mater ſol eſt pater plantarū. qꝛ terra nutrit morematriſ. ſol efficit more patriſ. Quidā verocōſiderantes in arboribꝰ et plantis generationem. cibationem. augmentationē. durationem ex radice annuā renouationē nullāpenitꝰ per vrinā vel ſeceſſum eiectionē putauerunt plantā animali ꝑfectioreꝫ. Sed hocreprobat Ariſto dicens. arbor que eſt alligata terre habet motū ex ſe. nec ex ſuo toto. nec ex ſuis partibꝰ. nec habet formā determinatā in ſuis partibꝰ. ita diuerſe partesdeterminent̉ diuerſis oꝑationibꝰ formasdiuerſas. vt oculus in animali ad videndūet auris ad audiendū. nec habet aīam perfectam īmo habet niſi partē partis anime.

id eſt animā vegetatiuaꝫ. ſed animal habetoꝑationes plures nobiliores qͣꝫ planta.animal nobiliꝰ eſt omni plāta. Diuerſificatur aūt arbor quo ad ſubſtātiaꝫ v̓tute operationē. Nam vt dicit Ariſto. lib̓. de vegetabilibus. ca. ij. Quedā arbores habent gumi reſinam. cuiꝰ ratio eſt qꝛ humor ſuꝑabundans a calore totalit̓ digeritur. nec etiamtotalit̓ a regimine nature dimittit̉. et ideo depellit̉ ad exteriora. et ibi a frigido aere circuſtante infrigidat̉. Itē quedam habet nodosqꝛ illis mediantibꝰ ꝑtes ſucceſſiue generateadinuicē colligant̉. Item habet venas id eſtrimulas in quibꝰ naturalis huiditas cuſtoditur a terrā ad ꝑtes ſingulas deriuat̉. Itēhabet ventrē id eſt medullā in quo fit humoris decoctio anteqͣꝫ tranſferat̉ in ſubſtātiaꝫfoliorum fructuū vel ramorū. vt dicit idem.Item corticē habet ad interiorē ligni defenſionem. qꝛ quod facit coriū vel cutis in corporis animal̓ ſuꝑficie. hoc facit cortex in arbore. vt dicit Iſid̓. Item habet generalit̓ lignuꝫſiue truncū. vt dicit Ariſt. eſt dictū ẜm Iſi.eo incenſum defacili in lucē ſit cōuerſum.vnde licnus dicit̉ eo p̄ſentibꝰ p̄ſtet lumēLignum itaqꝫ eſt ꝑs arboris fortior ſolidior ſubſtātialior que a radice exiēs vſqꝫ adſummitate ipſiꝰ arboris ſe extendit. Et habꝫquēdā intrinſeca vt medullaꝫ ad quā eſt recurſus nature ſubtrahit̉ humor cibal̓ extrinſecus. ſicut in cibatōne animal̓ quandodeficit nutrimentū in mēbris ad ſanguineꝫexiſtente in venis cōtinue ſit recurſus. vt dicit Albu. exp̄ſſe Auicen̄. et Conſtant̓. Habet inſuꝑ quedam extrinſecꝰ ſibi annexa arbor. vt corticem ramos folia flores fructuset ſummitatē. Et ibidem dicit Ariſto. corticem habet ad omniū interioruꝫ defenſioneꝫramos virgas ad ſui dilatationeꝫ. folia adfructuum nouelloruꝫ ꝓtectionem ab extrinſecis corruptelis. fructꝰ ad ſui ſpeciei conſeruationem. rotuditatē ſiue rotūdam ſummitatē habꝫ arbor in ſuo cōplemēto qͣſi figurācolūnalē. que vtiqꝫ vt di. albu. ei accidit ꝓpt̓vniforme extenſionē humoris ad ꝑtes laterales. vniformē caloris digerentis humoreꝫin tota ſui ſubſtantia actionē. Habet adhuc