Liber
.XIII.
eandem alitudinis equalitatē in altitudinein alio monte ꝯduci ꝑ fiſtulas cōſueuit. necaltius ꝑ violentiā defacili ducit̉ qͣꝫ in ſuo ortu pͥmo erumpere inuenit̉. Itē fonſqͣꝫuis inſuo ortu fit ꝑuulus. tn̄ ꝓpter ſuā indeficiētē.emanatione multoꝝ et magnoꝝ fluuioruꝫeſt original̓r cauſatiuus. Nullus enī eſt fluuius qn̄ ab aliquo fonte occulto vl̓ manifeſto oriat̉. vt dicit Iſid̓. Item fons eſt aquaꝝlacualiū ⁊ al̓s quieſcentiū melioratiuꝰ ⁊ qͣſiviuificatiuꝰ. qn̄ enim fons eſt modicus vbiſcaturit ⁊ tranſit ꝑ magnum ſtagnū. aquasibi ſtantes efficit ſaniores. ⁊ etiam piſces degentes reddit ſimpl̓r meliores. Item fons ēa venis ⁊ meatibꝰ terre ꝑ quos tranſit caloris ⁊ v̓tutis ⁊ ſaporis receptiuꝰ. vt dicit Iſi.et iō fonteſ nūc ſunt calidi. nūc frigidi. nuncſulphurei ⁊c. ẜm diuerſas ſcꝫ qualitateſ terreꝑquaꝫ tranſit. vt dicit Iſid̓. li. xij. Eſt fons initalia cuiꝰ aqua ſanare oculoꝝ vlcera cōſueuit. Item eſt fons in africa cuiꝰ aqua vocescanoras facit. Itē fons eſt in boetiā duplex.vnus enī memoriā alter obliuionē inducit.Item in ethiopia eſt fons rubei coloris ex qͣq̄ biberit ſtatim limphaticus erit. Itē in ſicilia ſunt duo fontes quoꝝ vnus ſterilē facit.alter ſterilem fecūdat. Fons eſt in Idumeaquat̉ in āno mutās colorē. nā tribus menſibus videt̉ puluereꝰ ac ſi eſſet cū puluere mixtus. tribꝰ ſangͥneus. tribꝰ viridis et tribuslimpidus. hic fons ab incolis fons iob nuncupat̉. Itē fons eſt in ſyloe ad radices montis ſyon fluēs. qui nō vniuerſalibꝰ aquis. ſꝫcertis diebꝰ et horis ebullit. Itē in ſardinia ſt̓fontes calidi q̇ oculis medent̉. fures arguūtnam cecitate eoꝝ facinus detegit̉. Iteꝫ in egipto dicūt eſſe fontē in quo faces accēſe extinguunt̉ ⁊ extincte accendunt̉. Itē apud garamantes dicūt fontē eſſe ita gentē de die ꝙ nōbibat̉. et ita ardentē de nocte ꝙ nō tangaturHucuſqꝫ Iſid̓. Ex qͣ ptꝫ ꝙ fons ſapit naturāſui fundi. nam ſi dulcē et purū habuerit fundum. ⁊ dulcis ⁊ pura erit aqua. ⁊ econuerſoſi ſulphureꝰ fuerit fundus atqꝫ limoſus. ſulphur aut limū ſapit aqua. vn̄ ſi fons in ſuoortu ſit corruptus ⁊ vicioſuſ. totum qd̓ indeeffluxerit vicioſum erit ⁊ corruptu
¶ De puteo Capl̓m. I.Uteus eſt lacꝰ defoſſus a potū dictuſ. vt dicit Iſido.de ſudoribus enī terre ⁊ cataractisorit̉ aque. qꝛ ruptis terre venul̓ inferioribuſaqua quaſi fumādo euaporat. ex cuius euaporatōe aqua putealis generat̉. vt dicit idē.Aqua v̓o putealis ẜm cōſtan. int̓ aquas eſtgroſſior ⁊ īdigeſtibilior. tū ꝓpter terre ſalſuginem. tū etiam ꝓpt̓ ipſiꝰ quietē ⁊ ꝓpt̓ nimiam elongatōꝫ ab aere. Iuxta fluuios auteꝫaqua putealis defacili inuenit̉. ⁊ illius aqueſubſtātia cōplexioni aque fluuialiſ aſſimilatur. qn̄ vero puteꝰ ſit iuxta puten. ille q̄ ſitualiter eſt ꝓfundior aquā vicini putei minuſ ꝓfundi attrahit ⁊ in ſe recolligere conſueuit. aterra aut circūſtante ſaporē attrahit. et ideonūc ſalſam nūc dulcē ſe oſtendit. Iteꝫ aquaputealis freq̄nter corruptōeꝫ ꝯtrahit. qn̄ nōmouet̉. et ideo vt depuret̉ et ſubtiliet̉ neceſſehabet vt ſepius moueat̉ et hauriat̉. quantoaut terre viue eſt vicinior. tāto aqua puteal̓frigidior ⁊ dulcior cōmuniter experit̉. Itemin hyeme raro vel nunqͣꝫ ꝯgelat̉. nam ꝑ p̄ſentiam aeris frigidi hyemali tꝑe calor frigoriꝯtrarius ad interiora putei repellit̉. ⁊ id̓o aqͣipſius ex vapore calido īmutata ꝯgelari nōꝑmittit̉. īmo calidior ī hyeme qͣꝫ ī eſtiuo tꝑeinuenit̉. Item aqua putealis ꝓpter ſitum eius in ꝓfundo cum difficultate acquiritur. ⁊ſine magno labore et artificio vix haurit̉.¶ De fluuio Capl̓m. II.Luuiuſ a fluendoeſt dictus. ẜm Iſid̓. enim fluuiꝰ eſtꝑhennis fluxus. quia cōtinue fluitet niſi eiꝰ intercipiat̉ origo fluere nō deſiſtitEſt igit̉ conſiderare in fluuio quo ad fluxūphennitatem. quo ad ſitum ꝓfunditatem. qͦad motum circularitatē. per longiſſima enīterrarum ſpacia currere fluuius conſueuit.Item quo ad ortum ſiue ſuum originale pͥncipium ⁊ finalem terminū amaritudinis q̄litatem. omne ei flumen originaliter per occultoſ meatuſ in capitibus fontium a mariexit ⁊ ꝑ manifeſtos tranſitus iteruꝫ in mare