id eſt cerebri ꝑ medullam ſpine dorſi que aph̓icis nucha d̓r penetrat ad neruos motiuos vt ſic motus volūtariꝰ in omnibꝰ partibus corꝑis inferioris generet̉. vnus igit̉ etidem ſpūs corporeus ſubtilis tn̄ ⁊ aereus ꝓpter diuerſa officia ī diuerſis mēbris diuerſis nominibꝰ eſt vocatus. naꝫ ſpūs natural̓eſt in epate. ſpūs vitalis in corde. ſed ſpūs d̓ranimal̓ ꝓut in capite oꝑatur. hūc quidē ſpiritū nō debemus credere humana animaꝫſiue rōnalē aīm. ſed potiꝰ vt di. Augͥ. eiuſdēvehiculū et ꝓpriū inſtrumentū mediāte enītali ſpū aīa corꝑi iungit̉ ⁊ ſine talis ſpūs miniſterio nll̓a aīe actio ꝑfecte in corꝑe exercet̉vn̄ iſtis ſpiritibꝰ leſis ⁊ in ſuis effectibꝰ qualitercūqꝫ impeditis reſoluta corꝑis et aīe armonia rōnal̓ ſpūs ī cūctis ſuis oꝑationibꝰin corde impedit̉ vt pꝫ ī maniacis ⁊ in freneticis ⁊ alijs in q̇bus vſus rōnis ſepiuſ nō hꝫlocum. ⁊ hoc eſt qꝛ p̄dictoꝝ ſpirituuꝫ hūorevel vulnere ledit̉ inſtrumentū. Iſtis igit̉ ſpiritibꝰ ꝯfortatis aīa ꝯfortat̉ ⁊ iſtis debilitatiſvel deficientibꝰ ipſa aīa quo ad regimē corporis deficit vel ī ſuis actionibꝰ minorat̉ vtplane dicit Conſtan. ⁊ hec de iſtis ſpiritibuſſufficiant qͣꝫtū ad pn̄tem ꝑtinēt tractatū¶ De pulſibus Capl̓m. XXIII.Um pulſus ſpiritus vital̓ ſit effectꝰ. reſtat vt de pulſibus ⁊ eoꝝ ꝓprietatibꝰ aliqua dicamus. Eſt itaqꝫ pulſus ẜm dyaſtolem ⁊ ſiſtolem .i. ẜm dilatationē et ꝯſtrictionē cordis ⁊arteriaꝝ motꝰ. Cuꝫ igit̉ cor in ꝯtinuo motuexiſtens a centro vſqꝫ ad circūferentiā ī ſanguinis ⁊ caloris motū ac ī pulſū ſpūs vital̓cōtinue moueat̉ ex tali motu vſqꝫ ad extremitates dilatat̉. qn̄ v̓o ecōuerſo ab extremitatibꝰ ad centrū mouet̉ ꝯſtringit̉. cordis igitur dilatatio ad frigidū aerem attrahendūet ꝯſtrictio ad aerem fumoſum expellendūſunt cā pulſus. ad hoc aūt neceſſarius ē pulſus vt diſpoſitio ſpūalis v̓tutis intelligat̉ eteius oꝑatio cognoſcatur. Hic itaqꝫ pulſusacorde incipit ꝑ arterias ⁊ ad extremitatescorpis ſe diffundit. vn̄ conſiſtentiā cordis eteius actionē oſtendit. ſolet aūt a medicis n̄
in oībus partibꝰ corꝑis ſed in brachialibuſꝑ arteriaꝝ motus pulſus ꝯmunit inueniriquiā in q̇buſdā nō poſſet bn̄ diſcerni ꝓptereaꝝ a centro cordis elongatōꝫ. in q̇buſdamaūt ꝓpter cordis regētis occultatōꝫ. in q̇buſdam at ꝓpi̓ oſſium ꝯſtrictionē. Et ideo antiqui ſapiētes ad diſcernendū pulſuꝫ arteriaſbrachij elegerūt. ⁊ hoc ſi q̇deꝫ fuit faciliꝰ vtilius ⁊ honeſtius. faciliꝰ qꝛ carnoſe ꝑtes arteriaꝫ nō occultāt. vtiliꝰ qꝛ brachiales arteriecordi magis approximāt. honeſtiꝰ quia necegro nec medico aliquā verecūdiā generātſeu miniſtrant. Indecens ei eſſet ⁊ verecundum occulta mēbra corꝑis denudare. Diſcernit̉ aūt pulſus ꝓprie ꝑ digitoꝝ appoſitōꝫſuꝑ locum pulſatilē qd̓ fieri ꝯſueuit cū mediocri imp̄ſſione aliter in forti aliter ī debiliqꝛ in forti ⁊ carnoſo fortius in debili ⁊ carnibus denudato. remiſſius ⁊ leuiori p̄ſſione fieri ꝯſueuit. Ad hoc eſt ſciēdū vt di. Cōſtan.multe ſunt pulſuum diuerſitates que tn̄ addecem referunt̉ vel reducuntur. Primꝰ attenditur ẜm dimenſionis qͣntitatē ethec eſttriplex. magnus qn̄ per longū latū et ꝓfundum arterie ſe diffūdit et ꝑuenit iſte pulſusfortis ⁊ groſſus ex fortitudine ſpūs q̇ dilatatur pulſus ⁊ eſt pulſus ex nimio calore quiindiget infrigidatōe ⁊ ex mollicie mēbri obedientis dilatationi d̓r et puus occultꝰ ⁊ ſtrictus qn̄ ad centrū redit. et hoc fit ex defectuv̓tutis ⁊ puitate caloris. d̓r et mediocris eqͣl̓et temꝑatꝰ qn̄ nec centro nec extremitatibꝰeſt vicinꝰ. hec mediocritas ex magno ⁊ p̄uoꝓcedit. Item ꝯſiderat̉ ẜm tempꝰ motuū etd̓r velox tardus ⁊ mediꝰ. vel ox d̓r quia puotꝑis interuallo ſepiꝰ mouet̉. et hoc cōtingitex forti calore et v̓tute. tardus qꝛ magnū cōtinet tꝑis interuallum vel ſpaciū ad ſui motus cōplemētū. et hoc accidit ex defectu v̓tutis ⁊ caloris minoratiōe. Mediꝰ inter hoslaudabilis eſt habendꝰ. Terto ꝯſiderat̉ pulſus ẜm tenoreꝫ v̓tutis. ⁊ ẜm hoc eſt fortis debilis ⁊ medius. fortis eſt qn̄ quadā virtutea ſe videt̉ expellere digitum tangētis. et hocaccidit ex fortitudine v̓tutis ⁊ mollicie organi facilis ad mouendū. debilis eſt qn̄ debiliter digitū percutit. ⁊ hoc eſt ex imbecillitate