Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

.III.Liber

deſtruit̉ ſubiectuꝫ totius aīalis. Non ſic eſtd̓ alijs ſenſibꝰ deſtructo enī ſenſu viſus alievirtutes animal̓ ꝓpter hoc nō deſtruunturīmo qn̄qꝫ in ſuis actionibꝰ fortius intendūtur. ſed deſtructo tactu deſtruit̉ oīs ſenſusvn̄ patet ꝙ ſenſus tactꝰ eſt ſubiectu omniuꝫalioꝝ ſenſuū et fundamentū. Ite cum quattuor ſenſus alij ſingulare ⁊ ꝓpriū ſenſatumhabeant ⁊ obiectu .ſ. ꝙ ſic cadit in vno ſenſuꝙ nō in alio ſicut calor i viſu. ſapor in guſtu⁊c. Solus tactꝰ eſt qui omnibus alijs organis ſenſuū ſuas impͥmit paſſiones. Eſt enīcōmune omnibꝰ ſenſibꝰ ꝙ ꝓpria habet obiecta ⁊ ſenſata in q̇bus nō errant niſi caſu ꝓpter quēdā enī accidentia ꝯͣ ingit ſenſum ꝑticularem errare. qꝛ vt di. Ariſ. hmōi faciūtſepe fantaſiam mentiri vt ptꝫ in viſu q̄ iudicat ſtellam magnā eſſe paruā ꝓpter magnādiſtantiā ſitus. ⁊ guſtū q̄ dicit amarū dulceet econuerſo ꝓpter palati infectione ⁊ ſic dealijs cōringit Cōmune igit̉ eſt ⁊ generale ꝙomnes ſenſus ꝑticulares exteriores a ꝯmuni ſenſu interiori tāqͣꝫ linee quedā a centroꝑticulariter exeunt ⁊ ẜm varias eoꝝ paſſiones organa ſenſitiua ꝑficiūt. ⁊ ſuoꝝ ſenſatorum formas ⁊ ſil̓itudines ad ſenſuꝫ cōmunem ſingularit reducūt. quo mediāte de ſinguloꝝ ꝓprietatibus ⁊ differētijs qͣntuꝫ eorūactioni ꝯgruit iudicant ⁊ diſcernūt. Et hecdicta de ꝓprietatibus virtutum ⁊ ſenſuumiam ſufficiant. De his que exiguntur ad perfeCapl̓m. XXII.ctionem natureIcut ad regimennature exigunt̉ ſenſus ⁊ v̓tutes. itaad ꝑfectiōeꝫ eiuſdē exigunt̉ neceſſario ſpūs quidā quoꝝ beneficio ⁊ motū continuo tā ſenſus qͣꝫ virtutes in aīalibus moderant̉ vt ſuas ꝑagant actōnes. Dicit̉ autēſpūs ꝓut hic ſumit̉ quedā ſubſtātia ſubtilis/et aerea v̓ utes corꝑis excitans ad ſuas peragendas actōeſ. vel ſicut d̓r ī libro ſpūs ⁊ anime. Spus eſt quoddā corpus ſubtile vi caloris generatū ⁊ in humano corꝑe ꝑ venascorꝑis viuificās ⁊ ꝑ arterias pullabiles anhelitum vitā atqꝫ pulſuꝫ aīalibꝰ admīſtrās

ſenſum ⁊ motū voluntariū mediantibꝰ neruis ⁊ muſculis oꝑans in corꝑibus aīmatishic ſpūs ẜm medicos ſic habet generari. dūꝑ calore agente in ſanguinē fortis ī eꝑate fitebulitio fumꝰ quidam reſoluit̉ qui ex veniſepatis ſubtiliatꝰ ⁊ depuratꝰ in quandā ſubtilem ⁊ ſpūalem ſub̓am ſiue aereā naturaꝫꝯmutat̉. q̄ ſpūs natural̓ d̓r eo ꝙ ſua poteſtate natural̓r ſanguinē ſb̓tiliat ⁊ a leuitate ſuaipſum ad ſingula mēbra impellit ⁊ agitat. etideo iſte ſpūs eſt v̓tutis natural̓pprie regitiuus. vt dicit Conſtan. h̓ idem ſpūs ꝑ venaſquaſdā adcor mittunt̉. vbi ꝑ colliſionem ⁊motu partiū cordis ad inuice magis depurat̉ et in natura ſubtiliorē conuertitur. ⁊ tūcſpūs vitalis a philicis nuncupat̉ eo ꝙ a corde ꝑ arterias ad totiꝰ corꝑiſ mēbra ſe diffundit. ⁊ ſpūalem virtute augmētans eius oꝑationes rectificat ⁊ cuſtodit. Nam quēdā arteria a ſiniſtro cordis vetriculo exiēs in ſuoortu mox in duos diuidit̉ ramoſ quoꝝ vnꝰtendit ad inferiora in plurimos diuiſus ramos quibꝰ mediantibꝰ ſpūs vital̓ ad omīainferiora mēbra viuificāda in corꝑe deportatur. alter vero ramuſtendens ad ſupioradiuidit̉ iterum in tres ramos quorū dexterad dexterum brachiū. ſiniſter ad ſiniſtrumequalit̓ ſe diffūdit. in arterijs ſic diuerſimode bifurcatis trāſfundit̉ ſpiritꝰ vital̓ per totum corpus ⁊ vitaleꝫ in arterijs pulſuꝫ oꝑatur. mediꝰ veroramus ad cerebruꝫ ſe extendit et ſuꝑiores partes viuificans vitalē ſpūꝫin omnibꝰ partibꝰ circūfundit. Idem veroſpūs ad vētriculos cerebri vlteriꝰ penetrāsibideꝫ plꝰ dirigitur ⁊ ſubtiliatur ⁊ in eēntiaꝫanimal̓ ſpūs q̄ ſubtilior eſt ceteris tranſmutatur. Iſte igitur ſpiritꝰ animal̓ in anterioriventriculo cerebri generatꝰ ꝑticulariter diffunditur porgana ſentiendi. nihilominꝰ tn̄pars remanet ī ei dē ventricul̓ vt ſenſus cōmunis ⁊ īmaginatiua virtꝰ perficiat̉. deind̓tranſit ad mediū ventriculum .ſ. ad cellulaꝫlogiſticā ad ꝑficiendū intellectum. ſormatoaut intellectu trāſit ad puppim ſiue ad cellulam memoralē imp̄ſſiones in alijs cellul̓ factas vt ſecuꝫ deferens in thalamo mēorie reponant̉. a puppi v̓o .i. a poſteriori ꝑte capitiſ