Iohannis Ca. INico. de lyraGlo. ordi.
a § ẜm humanitb ſ ẜm deitatē. c ſ nō ſolūo dico: ſed etiāaptiſta. d § .ſ. ꝙ verbū c.o f. ē: qꝛē p̄miſſus ei teſtat̉ idipſum .ſ. celſinem humnitatis ⁊ eternitatē diuinitatis.grātię ⁊ ve̓ritatꝭ. Ioh̓es teſtimo gͦ.a §. ſ. chriſto. b F aꝑte nō obſcure vt lex.nium ꝑhibet de ip̄o: ⁊ clamat di ca § verbum ſubſtantiale. § ab eterno. b I vobis querentibus: an eſſem chriſtus.gͦ cēſ: Hic erat queꝫ dixi: qͥ poſt meea §. i. mihi p̄poſitꝰ eſt etiā ī hūanitate: ⁊dijiterū dico.§cur. b § eternitatetaticventurꝰ ē: ante me factꝰ ē: qꝛ pͥor gͦI quia illis ſpiritus eſt datus nō ad menſuraꝫobis ab eo ẜm menſuratd me erat. Et de plenitudine eius hya ſ vt ip̄m credamꝰ ⁊ veritatē qͣ illū intelligamꝰ.nos omēs accepimꝰ: et grātiam i1a 5 ꝓ bono bnala nō tolg pro gr̄aˣ quia lex ꝑ moyſen data kliēt ſe medico. a ſ que ſit ſalus homini vt eratpromiſſa.b F qͥ eſt dn̄s liberans.eſt: grātia ⁊ veritas ꝑ iēſum chrixxa s xp̄m oībꝰ eſtdata .i. videre deū qͥ nūqͣꝫ viſ§ q̄. I nec moyſes. b 5 heae g nullus hōhſtuꝫ facta eſt. DDeuꝫ nēmo viditī
a Hic erat. Per demōſtratiuū ꝓnomē innuit̉ chriſtū affuiſſe in illo loco. Sepe enī ip̄e dn̄s adhuc ignotꝰ anteqͣꝫ bapticaret̉ ⁊ p̄dicaret ad ioh̓em ſolitus erat venire. b Qui poſtme ⁊cͣ. Qui poſt me natꝰ: poſt me p̄dicaturꝰ: bapticaturꝰ: moriturꝰ. Nō ꝙ iā nō eſſet natꝰ qn̄ hec dixit: qꝛ etiā baptizatuſ.Sed venturꝰ in p̄dicatiōe: in morte:ſed nō in reſurrectiōe. c Ante mefactꝰ eſt. Ex greco corā me factꝰ ē .i. apparuit mihi quidē .ſ. qꝛ prior me erat.d Et de plenitudine. Expoſito teſtimonio p̄curſoris redit euangeliſta adteſtimoniū ſue aſſertiōis: qͣſi verbū caro f. ē. vidimꝰ gl̓iaꝫ eiꝰ plenū gr̄a ⁊ veritate: ⁊ d̓ plēitudine eiꝰ n. o. a. gratiāvt ip̄m credamꝰ: ⁊ veritatē qͣ illuꝫ intelligimꝰ. e Accepimꝰ. Augꝰ. Nōſolū gratiā q̄ plane gratꝭ dat̉: nō ꝓ merito vt fideꝫ q̄ ꝑ dilectionē oꝑat̉ ex qͣiuſtus viuit: ſꝫ ⁊ ꝓ iſta gr̄am .i. beatitudinē eternā q̄ ⁊ merces iuſticie dicitur ⁊ etiā gr̄am: qꝛ meritū ex gratia.f Gratia ꝓ gr̄a. Gr̄a in ꝯceptiōe boni ꝑ gr̄am dat̉. Gr̄a ſimpl̓r q̄ nō ē meriti: ſi poſtea cū illa oꝑamur: in bonisꝯſueſcimꝰ: ⁊ tūc dat̉ gr̄a ꝓ gr̄a priori.Per moyſen. Per moyſeu ſeruūp̄nūciatio: ꝑ dn̄m ieſuꝫ ſalutꝭ īpletio.h Deū nemo vidit ⁊cͣ. Id eſt nulluspurus homo viuēs in hoc corpore vidit deum vt eſt. vn̄ dictum eſt moyſi:Non videbit me homo ⁊ viuet .i. nemo viuens in corpore videbit diuinitatē meā. vnde iſta adiecit deꝰ moyſi:I Sta in fo¶ Nico. de lyrad̓r in xp̄o gr̄a vnionis: ꝑ quā hō d̓r deꝰ: ⁊ ecōuerſo ꝑ cōicationē idiomatū. Dicit̉ aūt talis vnio gr̄a inqͣꝫtū diuīa liberalitate ⁊ miſcd̓ia facta eſt. ſcd̓o ꝓpter gr̄am habitualē: q̄ pleniꝰfuit in chriſto qͣꝫ in alijs. ꝓpter hͦ d̓r. jͣ. iij. ca. ꝙ datꝰ eſt ei ſpiritus nō ad mēſurā: qꝛ nō ſolū habuit plēitudinē ſufficiētie:ſed etiā redundātie in alios: qꝛ eſt caput nō ſolū hoīm ſꝫ etiāangelorū. Ꝙ autē virgo maria ⁊ aliqͥ alij ſancti legunt̉ plenigratia: vt d̓r de maria Lu. j. ⁊ de ſtephano Actꝭ. vj. hec tamēeſt alia plenitudo. plenuꝫ enī opponit̉ vacuo: ⁊ iō tot modisdicit̉ plenū qͦt modis dicit̉ vacuū. Dicit̉ aūt vacuitas gratie.vno mō ꝓpt̓ virtutꝭ defectū circa ꝓpriū ſubiectū: ⁊ tali vacuoopponit̉ plēitudo gr̄e ſctōꝝ. alio mō dicitur vacuitas gratie:eo ꝙ nō redūdat ad corpꝰ: ⁊ tali vacuo opponitur plenitudomarie inqͣꝫtum gratia eiꝰ aliqͦ modo redūdabat ad corpus ſupernaturaliter cōcipiendo. plenitudo tn̄ marie nō ſe extenditad alios: ita ꝙ ſit gr̄e datrix: ſed ſolū inqͣꝫtū eſt gr̄e impetratrix. Chriſti aut plenitudo ad alios ſe extendit: ⁊ ſic opponit̉vacuo nō ſolū reſpectu ſui: ſed etiā alioꝝ: qꝛ fuit in xp̄o plenitudo gr̄e nō ſolū reſpectu ſui: ſed etiā reſpectu alioꝝ. a Etveritatis. inqͣꝫtuꝫ in ip̄o fuit veritas diuina ſiue increata pervnionē nature. Sil̓r in aīa chriſti fuit plenitudo veritatis inqͣꝫtum habuit noticiā oīm que cognoſcit deꝰ noticia viſiōis.Sil̓r fuit in chriſto plenitudo veritatis inqͣꝫtum impleuit omnes figuras ⁊ ꝓmiſſiones legis moſaice. bIohānes teſtimonium ꝑhibet. Hic ponit ſecundū modū quo innotuit iōhanni ⁊ apoſtolis alijs verbū incarnatum: ⁊ hic modus fuitꝑ auditum: quia audiuit a iohāne teſtimonium de chriſto qd̓erat efficax propter iohānis mirabilem natiuitatem: ⁊ ꝓpterexcellentem vite ſue ſanctitateꝫ. ⁊ hoc eſt quod dicit̉: Iohānes teſtimoniū ꝑhibet de ipſo. ⁊ bene dicit ꝑhibet: ad on̄dendum ꝙ eius teſtimonium fuit continuatum: qꝛ nō ſolū ſemelſed pluries teſtificatus eſt de chriſto. ⁊ ideo dicit: ꝑhibet: addenotandū ꝯtinuationeꝫ huius teſtimonij. ſecūdo oſtēdituriſtud teſtimoniuꝫ clarum. cum ſubditur: c Et clamat. qꝛIohānes nō loquebat̉ de chriſto in occulto: ſicut faciunt illiqui habent doctrinā ſuſpectam: ſed in palam coram populo.Dicit̉ autē hoc teſtimoniū certū ⁊ verum: qꝛ eodē modo teſtificatus eſt prius de chriſto ī abſentia: ⁊ poſt in p̄ſentia: quodnotatur cum dicitur: d Hic erat quem dixi. ſcꝫ ante. ⁊ idēmodo dico. Ulterius oſtēditur quod de chriſto dixit. cum dicitur: e Qui poſt me venturꝰ eſt. ptꝫ ꝙ Iohānes non loquit̉ de aduētu xp̄i in mūdū: qꝛ iā erat natꝰ ⁊ fere. xxx. annorum: ſed
rum: ſed loqͥtur de aduētu ad p̄dicandū: ⁊ myſteriū nr̄e redēptiōis cōplendū. f Ante me factꝰ eſt. Ex hͦ loco arguit Arrius: ꝙ verbū ẜm naturā verbi ſit factū: qꝛ nō eſt dubiū ꝙ iohānes p̄ceſſit xp̄m ẜm carnē. ⁊ ideo cū dicit: Ante me factꝰ eſt:de natura verbi intelligēdū eſt: ſed lr̄a ſequēs hoc deſtruit perhoc qd̓ ſubdit̉: Quia prior me erat: etꝑ ꝯn̄s habuit eſſe ante iohānē. ideo ſide factione nature loq̄ret̉ aliter ordinaſſet lr̄am. d. Prior me erat: qꝛ anteme factꝰ eſt. ⁊ iō ſic dꝫ intelligi: An̄ mefactꝰ eſt .i. mihi prelatꝰ. cuiꝰ rōnē aſſignat dicens:Quia prior me e.nō ẜm humanitatē ſed ẜm diuinitatēin qͣ eſt ab eterno. Pōt etiaꝫ aliter exponi referēdo hoc ad xp̄m ẜm humanā naturā. Ad cuiꝰ intellectū ſciendūꝙ puer eſt in fieri ẜm curſum naturevſqꝫ ad natiuitatē. Chriſtus auteꝫ abinſtanti ꝯceptiōis habuit corpꝰ oībuslineamētis diſtinctū: ⁊ aīam oībꝰ virtutibꝰ ⁊ ſcientijs ꝑfectā: qͣꝫuis nōduꝫhabuerit ꝑfectā corꝑis quātitatē. ⁊ hͦfuerat p̄dictū Hiere. xxxj. Nouū faciet dn̄s ſuꝑ terrā: mulier circūdabit virū. qꝛ xp̄s ab inſtanti ꝯceptionis fuitvir ꝑfectus modo dicto. Cōſtat auteꝫꝙ xp̄s fuit ante ꝯceptꝰ qͣꝫ iohānes fuerit natꝰ: vt ptꝫ Lu. j. et iō hoc modolr̄a p̄dicta pōt exponi: Ante me factꝰeſt: vt ꝑ factuꝫ eſſe intelligat̉ ꝑfectio:qꝛ hoc deſignat talis locutio: ſicut fieri imꝑfectionē deſignat: qꝛ xp̄s etiamẜm humanā naturā ante ꝑfectus fuitqͣꝫ iohānes: vt ptꝫ ꝑ p̄dicta. h Etplenitudine. Poſitꝭ duobꝰ modisꝰverbū incarnatū eis innotuit: hicꝯn̄r vtrūqꝫ modū manifeſtat: ⁊ pͥmo manifeſtat primuꝫ qͥ eſt ꝑviſuꝫ: vt dictū eſt. ſcd̓o ſecūdū qͥ eſt ꝑ auditū. ibi: Et hͦ eſt teſtimoniū. Ad intellectū pͥmi ſciendū ꝙ hec verba q̄ ſequunt̉ nōſunt ꝟba ioh̓is baptiſte. licet hͦ dicat Origenes: ſed ſunt verba iohānis euāgeliſte declarantꝭ modū qͦ cognouerūt verbuꝫincarnatū ꝑ viſum: ẜm Augꝭ. ⁊ Chryſo. dixerat enī. sͣ. Uidimus eū plenū gr̄e ⁊ veritatꝭ: poſſet aliqͥs q̄rere qualit̓ hͦ vidiſtis. iō declarat qͣlit̓ hoc cognouerūt qͣſi rn̄dens tacite q̄ſtiōi.Et diuidit̉ in duas: qꝛ pͥmo declarat qualit̓ cognouerunt eumplenū gr̄e. ſcd̓o qualit̓ cognouerūt eū plenū veritatis. ibi: Deum nemo vidit. dicit igit̉ pͥmo: bn̄ dixi ꝙ vidimꝰ eū plenū gr̄eqꝛ de plenitudīe eiꝰ nos oēs accepimꝰ. Hoc potiſſime apparuit in ſpūſſantti miſſione ſupra apl̓os in die pentecoſtes: ex cuiꝰplenitudine linguis oīm loq̄bant̉ vt d̓r Actꝭ. ij. ⁊ iō experientia quodāmodo cognoſcebāt ip̄m xp̄m eſſe plenuꝫ gratie: et hͦeſt qd̓ dicit̉: Et de plenitudine eiꝰ nos oēs accepimus. Iſta dictio cōpulatiua ⁊: nō ꝯtinuat̉ lr̄e īmediate p̄cedēti: que cōtinetverba Iohānis baptiſte: ſed verba iohānis euāgeliſte qn̄. sͣ.dixerat: Et vidimꝰ eū quaſi vnigenitū a pr̄e: plenū gr̄e ⁊ veritatis: qꝛ hic declarat modū ꝑ quē hoc cognouerūt vt dictum eſtſcꝫ ꝑ acceptionē ſpūſſancti de eiꝰ plenitudine. ideo ſequitur:Et gratiā ꝓ gratia. pͥma enī gr̄a dat̉ ſine meritis: qꝛ antegr̄aꝫ nō pōt hō mereri: ſꝫ habita prīa gr̄a pōt hō mereri d̓ ꝯdigno augmētū gr̄e. ⁊ iō ſcd̓a gr̄a dat̉ quodāmō ꝓ prīa: qꝛ dat̉ꝓ meritorio oꝑe p̄cedēte ex ipſa. Aliter pōt hoc exponi et magis ꝓprie ad litterā de lege noua ⁊ veteri: ita ꝙ lex vetꝰ dicit̉gratia prīa. magna enī gratia fuit dare legē ſpecialē ppl̓o dureceruicis: ⁊ alia bn̄ficia illi populo collata. ꝓpter qd̓ dicitur inPsͣ .cxlvij. Nō fecit taliter omni nationi ⁊cͣ. Quia tn̄ iſta lexerat imꝑfecta loco illiꝰ data eſt lex noua que eſt ꝑfecta ⁊ maiorgratia. ⁊ ſic exponit̉ illud: Et gratiā ꝓ gratia. q. d. Nō ſolumaccepimꝰ de plenitudīe xp̄i ī receptiōe ſpūſſancti: ſed cū hͦ accepimus gratiā ꝓ gratia .i. legē nouā loco veterꝭ. ꝓpter qd̓ ſubdit̉ qͣſi exponēdo: k Quia lex ꝑ moy. da. eſt gra. ⁊ ve. ⁊cͣ.dicit aūt lex noua reſpectu veterꝭ veritas: qꝛ illa fuit figura ⁊vmbra illiꝰ. dicit̉ etiā gratia reſpectu eiꝰ: qꝛ qͣꝫuis lex vetꝰ ex liberalitate diuīa fuerit illi ppl̓o data: ꝓpter qd̓ pōt dici gratialarge: eo modo loquendi quo quodlibet donū gratis datū dicitur gratia: nō tn̄ ꝯferebat gratiā iuſtificantem ſicut facit lexnoua. l Deū nemo vidit. Hic declarat iohānes qualit̓ cognouerūt xp̄m fuiſſe plenū veritatē: videlicꝫ ꝑ doctrinā xp̄i qͥdocuit eos de ſecretꝭ diuītatꝭ: q̄ comp̄hēdi nō pn̄t niſi ab eo inquo eſt
Mat.3ar. īLuce .3. c
Exod̓ 33. d
De. pe. di.libent̉. Delxaa. l̓.vnico.
Ioh̓ .4. 6I. Cim̄. 6. c