Glo. ordi.Nico. de lyraIohannis Ca. 5

¶ Incipit euāgeliū ẜm IohanCa. Inem.a I in pr̄e qͥ pͥncipiū ſine pͥncipio ē: vl̓ ī pͥncipio oīm creaturarū vel tēpoꝝ .i. cū inciperent om̄s creature vel tꝑa iāerat verbū. vel qꝛ ab ipſo haent oīa principiū exiſtendi.33nō in maria incepit vt quiin volebāt.vt idem inſubſtātia: et ſi alius in ꝑſonaqd̓ qͥdā negabant. b Fnotaconſubſtantialitatis.IN principio era̓t ar5 filius quia ſprolatū. ſed ſemipiū de principio. b F filiverbumusapud euꝫ mans .ſ. ſapīa: qua vl̓ de creādis oīſciebat vel deſe. c§ vt alia ꝑſona: nō tn̄ alia ſubſtantia.I verbū: ⁊ ve̓rbū erat apud deum: b

LIncipit euangeliū ẜm Ioh̓em. Ca. IN principio erat verbuꝫ ⁊cͣ. Cōtra eos q̄ꝓpter tꝑalem chriſti natiuitatē dicebantxp̄m non ſemꝑ fuiſſe: incipit de eternitateverbi dicēs: In pͥncipio erat ꝟbū. verbūd̓r vel qd̓ ꝓfert̉ ettranſit: vt qn̄ d̓r deꝰ vel aliqͥdhmōi: vl̓ cogitatio ſeu ꝯceptiomētis q̄ ex mente nata cū ipſa.mēte ꝑmanet: vt qn̄ cogitas vl̓diuinā ſub̓am vl̓ aliā rē. Hacſil̓itudine rō et ſapīa dei qͥ exdeo nata oīa cōp̄hēdit verbūd̓r. Hoc d̓r eſſe in pͥncipio ꝯtraeos: qͥ (qꝛ ex tꝑe d̓r naſci ex virgine) dicūt nō ſemꝑ fuiſſe. Inprincipio .i. pr̄e qͥ eſt pͥncipiuꝫnō de principio: ip̄e cū eo ē pͥncipiū de prīcipio. In qͦ ſolumnotat̉ eternitas verbi qͣ oīa p̄cedit. Sꝫ qꝛ alij dicebāt ꝙ idēdeus aliqn̄ eſt pr̄: aliqn̄ filiꝰ:vt alter notet̉ in ꝑſona. ſb̓dit:⁊ verbuꝫ e. a. d. vt alius apudaliū. Sed qꝛ alij ꝯcederēt: ⁊ ſꝑaliū fuiſſe: ſed nō deū eſſe. ſubdit: ⁊ deꝰ erat verbū. Sꝫ qꝛ iterū alij etiā deū ꝯcederēt ſed factū deū: vt ex hoībuſfiūt dij: ꝯtra eos addit: hoc .i. verbū erat apud deū.in prīcipio .i. ante oīa natꝰ ex deo: in qͦ ⁊ cooīpotens⁊ ꝯſubſtātialis ⁊ coeternꝰ indicat̉. Poſtqͣꝫ aūt dixitde natura filij: de oꝑatiōe ipſiꝰ ſupponit: oīa ꝑ ipſuꝫfacta ſunt. oīa .i. qͥcqͥd eſt ſiue in ſub̓a ſiue in aliqͣ naturali ꝓprietate. Ecce auctor bonoꝝ. Et ſine ip. f. eſtni. qꝛ n̄ ab eo ē: qd̓ nō ē naturalit̓: ſꝫ qd̓ ē ꝑuerſio nature: vt malū ſiue idolū. Ecce nō ē auctor malorum.Sed ne qꝛ iſta facta ſūt mutabilia: ip̄a volūtas ⁊ rō⁊ ſapīa dei videret̉ eſſe mutabil̓. addit: qd̓ factū ē intꝑe ⁊ eſt mutabile: erat viuēs ⁊ ꝑmanēs in ip̄o: vt arca facta in oꝑe: mutat̉ ⁊ perijt. arca in mēte artificisꝑmanet: ita vt ex ea alia ⁊ alia fieri poſſit illa pͥus facta pereūte: ⁊ ita ꝯſtat ꝙ creatura nō ē coeterna creatori: ſed ars ⁊ rō ⁊ ſapīa ex qͣ fit ē coeterna deo. Dicto q̄ ſit natura verbi: que etiaꝫ eiꝰ oꝑatio: ſupponitqͥd faciat hūane rōnali creature: et hec vita .i. ſapīadei in qͣ viuūt oīa: erat lux qͣꝫtū in ſe eſt: ⁊ ſi iniqͥ nonſentiūt. lux .i. illumīatio hoīm: nō pecoꝝ vl̓ aliaꝝ rerū. Et hec qͥdē lux lucet qͣꝫtuꝫ in ſe eſt in tenebroſis:ſicut ſol ſuꝑ cecum: ⁊ tn̄ illi mali vt ceci nō ſentiūt ſolem. Si enī cōprehenderēt tenebre nō eſſent. Vt aūt⁊ ipſe tenebre poſſent cōprehendere p̄miſſus ē homoin teſtimoniū huius lucꝭ. Et ipſa lux .i. verbū: factuꝫeſt caro: quaſi mutat̉ in lac ꝓpter paruulos. In forma enim deitatis nō poſſet noſci a paruulis. ¶ Alijeuangeliſte deſcribūt chriſtū natū ex temꝑe. Iohannes affirmat eum fuiſſe in pr̄e vt in principio. Nō fuit ante pater qͣꝫ filiꝰ. Ecce filiꝰ alia ꝑſona a pr̄e: vnaſubſtātia cū patre. h Erat. Sum verbū ſubſtantiuū duplicē hꝫ ſignificationē. aliqn̄ enī tꝑales motus ẜm ānalogiā alioꝝ verboꝝ declarat. aliqn̄ ſubſtantiā vniuſcuiuſqꝫ rei de qua p̄dicat̉ nō vllo tꝑalimotu deſignat. ideo ⁊ ſubſtantiuū vocat̉. tale eſt qd̓d̓r: In principio erat verbū: qͣſi in pr̄e ſubſiſtit filiuſ.Nō enī ꝓ tꝑe ſed ꝓ ſubſtātia ponit̉ erat. ¶ Quareponitur erat ſubſtatiuum verbum: vt intelligas omnia tempora preueniſſe coeternum patri verbum.c Uerbum. Vel quia per eum pater mundo innotuit: vel quia ipſum dicendo: id eſt generando deuspater omnia creauit: verbum dicitur.d Et verbum erat. Alij ſubito inter homines apparuiſſe. Iohannes dicit apud deū ſemper fuiſſe. Alijverum hominem. Iohannes verum deum aſſerit dicens: deus erat verbum. Alij hominem inter homines conuerſatum. Iohannes apud deum manenteꝫdicit: hoc erat in principio apud deū. Alij dicunt miracula q̄ fecit hō in mūdo. Iohānes ꝑ ip̄m oīa factateſtatur. Om̄ia ꝑ ip̄m facta ſunt. Ecce auctor bonorū. Sine ip̄o f. eſt ni. Non eſt auctor malorū.☞ Omnia ꝑ

.De ī¶COIinterior mētis ꝯceptꝰ. vnꝰ informis ⁊ imꝑfectꝰ: aliꝰ formatꝰ ⁊ ꝑfectus.Cuiꝰ rō eſt: qꝛ cognitio nr̄a ꝓcedit de imꝑfecto ad ꝑfectū. ⁊ iō de re primo habemꝰ ꝯceptū ꝯfuſum ⁊ imꝑfectū: vt hr̄. j. phyſicorū: ⁊ tal̓ ꝯceptꝰnō d̓r ꝓprie ꝟbū: ſꝫ cogitatio. Procedēdo aūt ꝑuēimꝰ ad hn̄dū ꝯceptūꝑfectū rei ⁊ determīatū: qui a ph̓is vocat̉ diffinitio: a ſanctꝭ aūt d̓r ꝓprieverbū. ⁊ hoc ē qd̓ dicit Augꝰ. ix. de trinitate.Diffinitio tꝑantiā: ⁊ hͦ ē verbū eiꝰ: ⁊ ſic ptꝫ pͥmū .ſ. qͥd ſit verbū in nobis. Circa ſcd̓m ꝯſiderandū ꝙ deꝰ eſt intellectual̓ nature: vt ab oībꝰtam ſctīs qͣꝫ ph̓is ſupponit̉ tanqͣꝫ manifeſtū: ⁊ideo in ip̄o ponit̉ verbū nō tn̄ ad ſil̓itudinemverbi large dicti: qd̓ eſt ip̄a vox ſignificatiua:vel ꝯceptꝰ rei imꝑfectꝰ: qꝛ in deo nihil eſt ſenſibile nec etiā imꝑfectū: ⁊ ꝓpter hoc vox ſignificatiua q̄ ſenſibil̓ eſt: ⁊ ipſa cogitatio q̄ licet ſitintellectualis: tn̄ qꝛ imꝑfectionē implicat: nonhꝫ ibi locū: ſed ibi ponit̉ verbū inqͣꝫtū importat ꝯceptū rei ꝑfectū: qꝛ deꝰ vnico actu intelligendi ſeip̄m: ⁊ oīa alia ꝯcipit ꝑfecte. Ex qͦ ptꝫdifferentia verbi nr̄i ad verbū diuinū: qꝛ ꝟbūnr̄m in mēte multiplicat̉. Quot enī ſūt ibi cōceptus ꝑfecti vl̓ formati: tot ſunt ibi verba. indeo aūt eſt verbū vnicū: qꝛ nō pōt ibi eſſe niſivnicus ꝯceptꝰ ꝑfectiſſimꝰ. Itē verbū in nobiseſt accidēs ⁊ qͥd trāſiens: qꝛ nō ſemꝑ actu ītelligimus: ſed in deo idem eſt qd̓ ſub̓a diuīa: qꝛnō patit̉ admixtionē alicuiꝰ accidētis ſeu cuiuſcūqꝫ nature extranee. Eſt etiā verbū ſemꝑ actu ꝑmanēs ⁊ eternū: etſic ptꝫ aliqͣliter ſecūdū .ſ. qual̓r in diuinis ponat̉ verbū. Circa tertiū ſciendū ꝙ de rōne filiatiōis ꝓprie dicte eſt ꝙ ibi fit ꝓceſſus viuētis a viuente ẜm rōnē ſil̓itudinis in idētitate nature ſaltē ſpecifica vl̓ in ꝓpinqͦgenere. qd̓ ptꝫ: qꝛ in rebꝰ inanimatꝭ qͣꝫuis vnū ꝓcedat ab alio: ſic ignisab igne: nō tn̄ ignis ꝓductus ab alio igne dicit̉ eiꝰ filiꝰ. Sil̓r ſi res nonviua ꝓcedat a viuente: nō inuenit̉ ibi rō filiatiōis: ſicut artificiatuꝫ ꝓcedit ab artifice: nō tn̄ dicit̉ eius filiꝰ. ⁊ ideo reqͥrit̉ ſicut dictū eſt ꝓceſſus viuētis a viuēte. Itē hoc nō ſufficit niſi ſit ꝓceſſus ẜm ſil̓itudinemnature: qꝛ pediculus ꝓcedens ab hoīe nō dicit eiꝰ filiꝰ: ſed ille qͥ procedit ab eo ſil̓is in ſpecie. Aduertendū tn̄ ꝙ nō eſt de ꝑfecta rōne filiationis ꝙ natura ſpecifica in patre ⁊ filio numero diſtinguatur: ſed hoc cōtingit ex imꝑfectione illius nature: que ꝓpter ſui limitationē in pluribꝰſuppoſitis eſſe nō poteſt vna numero exiſtens. Si igit̉ in diuinis ponat̉verbum diſtinctū ꝑſonaliter a principio a quo ꝓcedit: ſicut veritas reiſe habet vt magis patebit. .jͣ. ꝯſequenter oportet dicere ꝙ in ipſo ꝑfecteinueniatur ratio filiationis: qꝛ deus nō ſolū eſt viuens: ſed vita ꝑ eſſentiam. ⁊ ideo verbū in diuinis neceſſario ꝓcedit ſicut viuens a viuente:⁊ in idētitate nature: nō ſolum ſpecifica ſed numerali. Et ꝓcedit etiamẜm rationē ſil̓itudinis: quia de ratiōe verbi eſt ꝙ ſit ꝑfecta ſil̓itudo illiꝰcuius eſt verbum. ⁊ ideo verbū in diuinis ⁊ filius idem ſunt ꝑ omnemmodum. ꝓpter quod dicit Augꝰ. vj. de trinitate. Uerbum ſolus filiusaccipit̉: ⁊ eo dicit̉ verbū quo filiꝰ. His p̄libatis ꝓcedendū eſt ad declarationē prime cōcluſionis quā inducit Iohānes ad ꝓbandū eternā filij generationē: vt predictū eſt: nec debet aliqͥs admirari ꝙ tm̄ in iſtꝭ ſteti: qꝛ verba beati Iohānis ꝯtinent ſententiā maximā: īmo nobis incōprehenſibilē. ideo nō poteſt paucis verbis etiā modicum declarari. Inratione autē iſta beatus Iohānes ſupponit vnum quod ab oībus ſupponitur tanqͣꝫ manifeſtū .ſ. ꝙ deus ſit principiū ſimplicit̓ primū: ⁊ ꝑ cōſequens ꝙ ſit intellectualis nature: aliter nō hr̄et noticiā ſui ⁊ alioruꝫ:quod eſt incōueniēs maximū. ⁊ iō quicqͥd eſt ꝑfectiōis in natura intellectuali totū cōpetit ei: modo tn̄ ſuꝑ excellēti. In natura autē intellectuali ꝑfectionis eſt ꝙ ibi ſit verbū: qꝛ hoc cōpetit ei inqͣꝫtū eſt in actu ꝑfecto: vt ptꝫ ꝑ p̄dicta: ergo in ipſo deo ꝓprie ⁊ ꝑfecte eſt verbum. Verbūautem de ſua ratione dicit qͥd ꝓcedens ab eo cuius eſt verbum: ſicut cōceptus a ꝯcipiente. Cum igit̉ verbū ⁊ filius idē ſint: ſeqͥtur ꝙ ibi ſit generatio filij a patre: ex quo eſt ibi ꝓceſſus verbi a dicēte. Huiꝰ rationisIohānes ponit tm̄ modo ꝯcluſionē omittens iſtā deductionē: ſicut frequēter faciūt ph̓i tangēdo ſolūmodo vnā ꝓpoſitionē ſue rōnis: et hocab oībus ſumponit̉ primū vᵐ cdls erat verbū. l. in ipſo deo qutmodo dicit Iohānes. cipium neceſſario eſt verbū ꝓprie dictū:vt ptꝫ ꝑ p̄dicta. b Et verbū erat. Hic ꝯn̄r ꝓbat patris ⁊ filij ꝑſonalem diſtinctionē. Ad cuius intellectū ſcienduꝫ ꝙ ꝑſona eſt intellectual̓nature incōmunicabilis exiſtētia: vl̓ potius ſubſiſtētia. Uerbū auteꝫ indiuinis nō pōt eſſe accidēs: vt ptꝫ ex p̄dictis. ⁊ ideo oportet ꝙ ſit quidſubſiſtēs in diuīa natura. Eſt etiā incōmunicabile: qꝛ nec intellectꝰ necnatura capit ꝙ ꝓcedēs ſit idē ꝑ oēm modū cū eo a quo ꝓcedit. et ideoqꝛ verbū in diuinis ꝓcedit ꝑ actū realem: oportet ꝙ inter ipſum ⁊ principiū a qͦ ꝓcedit ſit diſtinctio realis ꝑ ꝓprietates ſuas alteri incōmunicabiles. ⁊ iō cū vtrūqꝫ ſit ſubſiſtēs incōmunicabile in natura diuīa: q̄ ēin ſup̄mo intellectualitatꝭ: ſeqͥtur ꝙ inter verbū ⁊ pͥncipiū a qͦ eſt verbūſit diſtinctio

AF De cele.miſ. c. 2.

Mac. 1.Luce .3.